Vi­ ßramˇt

┴stand heimsins n˙ vitnar a­ řmsu leyti um auki­ sundurlyndi. Menn hef­u e.t.v. ßtt a­ geta vŠnzt ■ess a­ lifa Ý kristilegri sßtt og samlyndi, eftir a­ kalda strÝ­inu lauk um 1990. En svo fˇr ■ˇ ekki, ■vÝ a­ ÷nnur ÷fl losnu­u ˙r lŠ­ingi um lÝkt leyti, svo a­ ■rˇun heimsmßlanna tˇk a­ra stefnu en Štla mßtti. Byrjum Ý BandarÝkjunum, og fŠrum okkur sÝ­an hinga­ heim.

Ůverklofin ■jˇ­

BandarÝkjamenn eru n˙ ■verklofin ■jˇ­. Rep˙blikanar byrju­u, me­ biblÝuna ß lofti, ■egar ■eir reyndu a­ hrekja Clinton forseta ˙r embŠtti vegna vandrŠ­alegra einkamßla. A­f÷rin mistˇkst. Fyrrverandi menntamßlarß­herra ˙r r÷­um rep˙blikana skrifa­i ßb˙­armikla bˇk um si­fer­isbresti Clintons og var sÝ­an sta­inn a­ ■vÝ a­ hafa tapa­ 600 milljˇnum krˇna Ý spilavÝtum Ý Las Vegas og vÝ­ar. Annar ľ ■a­ var lei­togi rep˙blikana Ý ■inginu ľ stˇ­ Ý ßstarsambandi vi­ pÝtsusendil Ý ■ingh˙sinu, ß me­an hann stjˇrna­i herfer­inni gegn Clinton. Hinn ■ri­ji reisti feril sinn ß ■vÝ a­ heimta a­skilna­ hvÝtra og svartra og reyndist svo, ■egar hann hr÷kk upp af tÝrŠ­ur, eiga tŠplega ßttrŠ­a bl÷kkudˇttur, sem hann afneita­i alla tÝ­.

Sundur■ykkja BandarÝkjamanna lřsir sÚr m.a. Ý ■vÝ, a­ margir telja rep˙blikana nßnast hafa rŠnt forsetaembŠttinu, enda nß­i Bush forseti ekki kj÷ri fyrr en Ý HŠstarÚtti me­ fimm atkvŠ­um gegn fjˇrum, eftir flokkslÝnum a­ heita mß. Forsetinn hefur ■ˇ ekki lßti­ ■essa a­komu a­ embŠttinu aftra sÚr, heldur hefur hann rß­izt fram af ÷llu afli: hann hefur sn˙i­ myndarlegum afgangi Ý rÝkisb˙skapnum upp Ý mikinn halla me­ skattalŠkkun einkum handa au­m÷nnum, stefnt velfer­arkerfinu og umhverfisvernd Ý vo­a og rß­izt inn Ý ═rak ßn stu­nings helztu bandamanna sinna og Sameinu­u ■jˇ­anna, svo a­ BandarÝkin eru n˙ litin hornauga um allan heim. Menn forsetans hafa lagt undir sig sjˇnvarps- og ˙tvarpsst÷­var til a­ brei­a bo­skapinn ˙t og atast Ý andstŠ­ingum hans me­ f÷­urlandssvikabrigzlum o.fl. Stjˇrnmßl eru strÝ­, ■a­ er lÝnan: allt er leyfilegt. EmbŠttisfŠrsla Bush hefur vaki­ efasemdir um ■a­ Ý Evrˇpu, a­ BandarÝkjamenn sÚu fŠrir um a­ gegna forustu hins frjßlsa heims, sem svo er kalla­ur. Ůa­ er umhugsunarefni handa smßrÝkjum Ý Atlantshafsbandalaginu. En ■a­ er eins og Bush og fÚl÷gum sÚ sama: ■eir treysta ß mßtt sinn og megin. Vi­skiptarß­herrann Ý stjˇrn Bush hefur sagt, a­ forsetinn telji, a­ gu­ hafi kalla­ hann til forustu.

AndstŠ­ingar Bush forseta lßta sitt ekki eftir liggja. Ůeir hafa sumir lřst ■vÝ ß prenti, a­ hann sÚ ˇhŠfur til a­ gegna embŠttinu fyrir heimsku sakir o.fl. Svona hafa menn ekki tala­ Ý alv÷ru Ý Washington, sÝ­an Warren Harding var forseti 1921-23 ľ ■a­ var hann, sem sag­ist ekki vita, hva­ hann Štti a­ gera vi­ vini sÝna, og svo, ■egar hann dˇ Ý embŠtti, fyrir sextugt, kom Ý ljˇs, a­ einkavinir hans h÷f­u maka­ svo krˇkinn, a­ sumir ■eirra lentu undir lßs og slß. Ţmsum vir­ist me­ lÝku lagi, a­ Bush og fÚlagar lÝti ß v÷ld sÝn sem eins konar rßnsfeng: svo herskß er grei­vikni stjˇrnarinnar vi­ řmsa sÚrhagsmunahˇpa og einkavini. Stjˇrn Bush hefur t.d. stˇrauki­ styrki til landb˙na­ar og tollvernd handa stßlfyrirtŠkjum. Tollverndin reyndist vera ˇl÷gleg, svo a­ forsetinn neyddist fyrir nokkru til a­ draga hana til baka fyrir tilstilli Evrˇpusambandsins og Al■jˇ­avi­skiptastofnunarinnar.

Sjßlft÷kusamfÚlagi­

Ůessi hugblŠr er ekki bundinn vi­ Bush forseta og bandarÝska rep˙blikana. Um ■a­ leyti sem rÝkisbankarnir hÚr heima hŠttu a­ geta mismuna­ m÷nnum Ý skjˇli neikvŠ­ra raunvaxta, upphˇfst Ý sta­inn skipuleg mismunun Ý gegnum kvˇtakerfi­. Stjˇrnmßlaflokkarnir, sem skipul÷g­u ■essa mismunun Ý upphafi og h÷fnu­u marka­slausnum ß bor­ vi­ gjaldt÷ku fyrir vei­irÚttinn, hafa goldi­ vanrŠkslunnar: ■eir hafa veikzt og spillzt, svo sem vi­ var a­ b˙ast. Ůingstyrkur ■eirra hefur aldrei veri­ minni en hann er n˙. Kompßsinn hjß ■eim hefur ruglazt, enda ■ˇtt ■eir hafi ß endanum lßti­ undan sÝga me­ ■vÝ a­ l÷gfesta lÝtils hßttar vei­igjald.

Kompßsskekkjan vir­ist hafa ßgerzt me­ tÝmanum. Sjßlft÷kusamfÚlagi­, ■ar sem menn skipa sjßlfa sig og hverjir a­ra Ý embŠtti, selja rÝkisfyrirtŠki ß undirver­i og halda Ýt÷kum sÝnum ■ar, gera vandrŠ­alega eftirlaunasamninga vi­ sjßlfa sig og mylja undir einkavini sÝna og amast um lei­ vi­ ÷ryrkjum ßn ■ess a­ blikna og ■rŠta svo fyrir allt saman: ■essi skipan er eins og skilgeti­ afkvŠmi si­aveiklunarinnar ß bak vi­ kvˇtakerfi­. Myndu Bush og fÚlagar hafa eitthva­ vi­ ■etta a­ athuga? Varla. En ranglŠti er eins og anna­ illgresi: ■a­ brei­ist ˙t, nema ■a­ sÚ rifi­ upp me­ rˇtum. Ůarna er verk a­ vinna me­ hug og or­i.

FrÚttabla­i­, 31. desember 2003.


Til baka