Au­lindaßkvŠ­i Stjˇrnlagarß­s

┴kvŠ­i­ um nßtt˙ruau­lindir Ý stjˇrnarskrßrfrumvarpi Stjˇrnlagarß­s er nřmŠli, sem ß sÚr langa fors÷gu, sem rß­a mß af Ýtreku­um en ■ˇ ßrangurslausum tilraunum stjˇrnvalda til a­ koma inn Ý stjˇrnarskrßna nřju ßkvŠ­i um au­lindir Ý ■jˇ­areign.

 

 

Fimm dŠmi duga til a­ halda fors÷gunni til haga. DŠmin sřna, a­ ■jˇ­areignarhugtaki­ ß sÚr langa og vir­ulega s÷gu Ý r÷krŠ­um um nßtt˙ruau­lindir og a­ au­lindaßkvŠ­i­ Ý frumvarpinu er sprotti­ af og nßtengt fyrri frumv÷rpum um mßli­.

Dr. Gunnar Thoroddsen, forsŠtisrß­herra og forma­ur stjˇrnarskrßrnefndar 1978-1983,

lag­i fram ß Al■ingi frumvarp 1983 ■ar sem gert var rß­ fyrir nřrri grein um nßtt˙ruau­lindir

Ý stjˇrnarskrß. Greinin hljˇ­a­i svo: „Nßtt˙ruau­lindir landsins skulu vera Švarandi eign ═slendinga. Au­lindir hafs og hafsbotns innan Ýslenskrar l÷gs÷gu eru ■jˇ­areign. EignarrÚtti a­ ÷­rum nßtt˙ruau­Šfum skal skipa­ me­ l÷gum.“ Or­alagi­ „Švarandi eign ═slendinga“ var sˇtt Ý l÷gin um ■jˇ­gar­inn ß Ůingv÷llum frß 1928, en ■ar segir: „Hi­ fri­lřsta land skal vera undir vernd Al■ingis og Švinleg eign Ýslensku ■jˇ­arinnar. Ůa­ mß aldrei selja e­a ve­setja.“ Ůingvallal÷gin frß 1928 lřsa inntaki ■jˇ­areignarhugtaksins: Ůjˇ­areign er eign, sem „mß

aldrei selja e­a ve­setja“. Sß skilningur er lag­ur Ý hugtaki­ ■jˇ­areign Ý frumvarpi Stjˇrnlagarß­s.

DavÝ­ Oddsson forsŠtisrß­herra lag­i fram ß Al■ingi stjˇrnarfrumvarp 1995, ■ar sem gert var rß­ fyrir nřrri grein um nßtt˙ruau­lindir Ý stjˇrnarskrß, svohljˇ­andi: „Nytjastofnar ß hafsvŠ­i ■vÝ sem fullveldisrÚttur ═slands nŠr til eru sameign Ýslensku ■jˇ­arinnar. Kve­i­ skal ß um hagnřtingu og verndun ■essara au­linda Ý l÷gum og stjˇrnvaldsfyrirmŠlum.“

HÚr er nota­ or­alagi­ „sameign Ýslensku ■jˇ­arinnar“ um ■ß ■jˇ­areignarhugsun, sem lřst

var Ý frumvarpi dr. Gunnars Thoroddsen tˇlf ßrum ß­ur.

═ skřrslu au­lindanefndar ßri­ 2000 undir forustu dr. Jˇhannesar Nordal, fyrrum se­labankastjˇra, var ger­ tillaga um nřtt stjˇrnarskrßrßkvŠ­i um nßtt˙ruau­lindir, ■ar sem segir: „Nßtt˙ruau­lindir og landsrÚttindi sem ekki eru hß­ einkaeignarrÚtti eru ■jˇ­areign eftir ■vÝ sem nßnar er ßkve­i­ Ý l÷gum. ... Nßtt˙ruau­lindir og landsrÚttindi Ý ■jˇ­areign mß ekki selja e­a lßta varanlega af hendi til einstaklinga e­a l÷ga­ila.“

 

Tv÷ nřleg frumv÷rp taka Ý sama streng, annars vegar frumvarp oddvita rÝkisstjˇrnar

Framsˇknarflokks og SjßlfstŠ­isflokks, Jˇns Sigur­ssonar, i­na­ar- og vi­skiptarß­herra,

og Geirs H. Haarde forsŠtisrß­herra ß Al■ingi 2007, og hins vegar frumvarp oddvita rÝkisstjˇrnar Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – grŠns frambo­s ß Al■ingi 2009,

Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur forsŠtisrß­herra, SteingrÝms J. Sigf˙ssonar fjßrmßlarß­herra og

fleiri flutningsmanna. ═ bß­um frumv÷rpum var l÷g­ til Ý stjˇrnarskrß nř grein, sem hˇfst Ý

fyrra frumvarpinu ß ■essum or­um: „Nßtt˙ruau­lindir ═slands skulu vera ■jˇ­areign ...“ og

Ý hinu sÝ­ara ß or­unum: „Nßtt˙ruau­lindir sem ekki eru hß­ar einkaeignarrÚtti eru ■jˇ­areign.“

═ ljˇsi ■essarar fors÷gu ber a­ sko­a og skilja upphaf nßtt˙ruau­lindaßkvŠ­isins Ý frumvarpi Stjˇrnlagarß­s: „Au­lindir Ý nßtt˙ru ═slands, sem ekki eru Ý einkaeigu, eru sameiginleg og Švarandi eign ■jˇ­arinnar. Enginn getur fengi­ ■Šr, e­a rÚttindi tengd ■eim, til eignar e­a varanlegra afnota og ■vÝ mß aldrei selja ■Šr e­a ve­setja.“ HÚr er fylgt langri hef­ ß bak vi­ notkun hugtaksins ■jˇ­areign. Or­alag Ůingvallalaganna frß 1928 er nota­ Ý anda dr. Gunnars Thoroddsen til a­ skřra, a­ ■jˇ­areign er eign, sem mß aldrei afhenda til eignar e­a varanlegra afnota og mß ■vÝ aldrei selja e­a ve­setja. Ůessari hugsun er einnig lřst Ý greinarger­ me­ ßkvŠ­inu um menningarver­mŠti Ý frumvarpi Stjˇrnlagarß­s. Eftir ■essum skilningi deilir n˙lifandi kynslˇ­ nßtt˙ruau­lindum Ý ■jˇ­areign me­ ˇbornum kynslˇ­um og hefur ■vÝ ekki rÚtt til a­ rß­stafa au­lindunum Ý eigin ■ßgu. Skor­urnar, sem frumvarpinu  er Štla­ a­ reisa vi­ rß­st÷fun au­linda Ý ■jˇ­areign, eiga einnig vi­ um rÚttindi tengd au­lindunum og ekki a­eins vi­ au­lindirnar sjßlfar.

 

DV, 24. jan˙ar 2012.


Til baka