┴varp ß ˙tifundi ß Austurvelli 18. oktˇber 2008
Ůorvaldur Gylfason

 

Lř­rŠ­isrÝki reisa trausta veggi milli framkvŠmdarvalds, l÷ggjafarvalds og dˇmsvalds. Ůar er borin vir­ing fyrir ■rÝskiptingu rÝkisvaldsins, vir­ing fyrir valdm÷rkum og mˇtvŠgi. Ůar eru reistar skor­ur gegn sam■j÷ppun valds ß of fßar hendur. ═ ■rosku­u lř­rŠ­isrÝki gŠti ■a­ ekki gerzt, a­ forma­ur stŠrsta stjˇrnmßlaflokksins skipa­i sjßlfan sig se­labankastjˇra ßn andmŠla af hßlfu annarra stjˇrnmßlaflokka e­a fj÷lmi­la.

 

Vi­ st÷ndum n˙ frammi fyrir fjßrhagsvanda, sem hefur hvolfzt af miklum ■unga yfir ═sland. Stjˇrnv÷ld virtu a­ vettugi varna­aror­ ˙r řmsum ßttum.

 

Mikill hluti ■jˇ­arinnar hefur fylgzt agndofa me­ rßs atbur­anna. Verum minnug ■ess, a­ innan vi­ ■ri­jungur ■jˇ­arinnar ber traust til Al■ingis – og ■a­ var ß­ur en bankarnir hrundu. Ůjˇ­in vakir.

 

Stjˇrnmßl og vi­skipti eru ˇholl blanda. ═slenzkt efnahagslÝf var lengi gegnsřrt af stjˇrnmßlum. EinkavŠ­ingu banka og rÝkisfyrirtŠkja var Štla­ a­ upprŠta ■ß skipan. Markmi­ einkavŠ­ingarinnar var a­ skerpa skilin milli stjˇrnmßla og vi­skipta til a­ dreifa valdi ß fleiri og hŠfari hendur.

 

RÝkisstjˇrnin brßst ■essu Štlunarverki. H˙n afhenti rÝkisbankana m÷nnum, sem voru handgengnir flokkunum og h÷f­u enga reynslu af bankarekstri. ═ h÷ndum ■eirra uxu bankarnir landinu yfir h÷fu­ og v÷rpu­u me­ leynd ■ungum ßbyrg­um ß ■jˇ­ina. Se­labankinn, rÝkisstjˇrnin og fjßrmßlaeftirliti­ h÷f­ust ekki a­, unz stÝflan brast.

 

N˙ břst rÝkisstjˇrnin sjßlf til a­ rannsaka tildr÷g bankakreppunnar. Vi­ ■urfum enga hvÝt■vottarbˇk frß rÝkisstjˇrninni. Betur fŠri ß, a­ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn beitti sÚr fyrir skipan rannsˇknarnefndar, eins konar sannleiks- og sßttanefndar, sem ver­i skipu­ reyndum erlendum sÚrfrŠ­ingum. Vi­ ■÷rfnumst slÝkrar nefndar til a­ endurreisa trausti­, sem vi­ ■urfum a­ geta bori­ hvert til annars, og traust umheimsins. FarsŠl samfÚlags■rˇun ˙theimtir, a­ sagan sÚ rÚtt skrß­ og ÷llum hli­um hennar til haga haldi­.

 

Bankakreppa ß ═slandi er ekki einkamßl ═slendinga. Umheimurinn ■arf a­ fß a­ vita, hva­ fˇr ˙rskei­is. A­rar ■jˇ­ir ■urfa a­ fß a­ lŠra af mist÷kum Ýslenzkra stjˇrnvalda auk ■ess sem ■Šr b˙ast n˙ til a­ rÚtta ═slandi hjßlparh÷nd Ý gegnum Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn.

 

Reynslan sřnir, a­ bankahrun getur leitt af sÚr ˇst÷­ugt stjˇrnarfar og myndun ÷fgahˇpa, sem bÝtast um braki­ og berja strÝ­sbumbur, i­ulega me­ ■jˇ­rembu a­ yfirvarpi. Hlustum ß allar raddir, en hlř­um ■ˇ a­eins ■eim, sem bo­a undanbrag­alaust uppgj÷r vi­ li­na tÝ­ og stefna ß endurreisn Ýslenzks efnahagslÝfs me­ hagkvŠmni, rÚttlŠti og lř­rŠ­i a­ lei­arljˇsi.


Til baka