Bverndarbls

ttblisving slands heldur fram. fyrra bjuggu 7% jarinnar strjlbli, og er tt vi samflg, ar sem ba innan vi 200 manns. Fyrir hundra rum var strjlblishlutfalli 77%. etta er elileg run, nema hva. Flk hpast saman: a ks helzt a ba innan um anna flk. Maur er manns gaman; Hvaml. Samt er essi ttblisrun skemmra veg komin slandi en vast hvar lndunum kringum okkur. a m ra m.a. af v, a vi landbna vinna tvisvar sinnum fleiri slandi en rum inrkjum yfirleitt, ea 4% af mannafla hr mti 2% ar. etta stafar af v, a stjrnvld hafa streitzt gegn flksfkkun landbnai, af v a au virast hafa rugla henni saman vi flksfkkun sveitum.

Langt fram eftir 19. ldinni var a full vinna fyrir flesta a hafa sig og , og ekki ltil fyrirhfn. Mestur hluti mannaflans var v bundinn vi landbna. egar skilyri skpuust til a fra sig burt fr bskap, gripu bndur – eir hfu alla ri jlfsins hendi sr – til ess rs a binda vinnuflk me lgum vi bjarir eirra. eir ttust me essu vera a fora blessuu flkinu fr vissum kjrum vi sjskn, en eir voru rauninni a tryggja sjlfum sr drt – nei, keypis! – vinnuafl. eim dugi skv. lgum a greia vinnuhjum hlft kgildi ri. Vinnuhjum var meina a giftast og eignast brn eftir eirri kenningu, a landi gti ekki bori fleira flk. Fjrungur mannaflans bj vi essa kgun nr alla 19. ld. Gegn essum rtti ori Jn Sigursson ekki a rsa: hann skrifai aldrei staf um mli og var sskrifandi um alla skapaa hluti. Trlega vildi hann ekki taka upp nnur ml en au, sem hann taldi sig geta komi hfn. Vistarbandi var ekki numi r lgum fyrr en eftir hans dag, laust fyrir aldamtin 1900. a eimdi samt eftir af v langt fram eftir 20. ldinni.

Bverndarstefnan, sem var tekin upp kringum 1920 og hefur haldizt vi li san, er beint framhald ess ofrkis, sem bndur sndu rum krafti vistarbandsins 19. ld. Bverndin leggur ungar byrar jina, ftkt flk ekki szt, og um lei bndur sjlfa. Skringin essari fremd landbnaarins er einfld. Me auknum markasbskap hefur efnahagslf landsins teki stakkaskiptum san 1960, en frving hagkerfisins hefur a mestu fari fram hj landbnai: honum var hlft. Hann er enn rekinn eftir hlfsovzkum uppskriftum, sem bera dauann sr. hagkvmnina m t.d. ra af bstrinni: aeins 170 bli af tplega 2400 hafa yfir sund fjr, sem tti smasamleg bstr rum lndum. nnur bli eru minni, sum svo ltil (rijungur me innan vi 200 fjr), a a er af og fr, a undir eim geti veri skynsamlegur rekstrargrundvllur. N hefur smblum a vsu fkka verulega san 1991, og strblum hefur fjlga, en eigi a sur eru hagkvm strbli enn sjaldgf undantekning – og eru au engir risar erlendan mlikvara, langt fr v.

Vi essari hagkvmni hefur ekki mtt hrfla ratugum saman, v a sgu menn, a landbnaur myndi leggjast af. Hvaa landbnaur? Saufjrrktin arf a dragast saman og hefur gert a af eirri einfldu stu, a neyzla kindakjts hefur minnka um helming s.l. 20 r. Flk vill heldur neyta svnakjts og fuglakjts: fleira flki finnst a vera betri matur, og urfa bndur a breyta framleislu sinni til samrmis vi breyttan smekk eins og arir. Slasmiir httu a gera sla og smuu heldur hnakka, egar konur byrjuu a ganga og ra t buxum. En tt samsetning bvruframleislunnar breytist, arf heildarframleislan ekki a breytast, v a furf flksins stendur sta af lffrilegum stum. Landbnaur snst ekki eingngu um matarframleislu, heldur einnig t.d. um hrossarkt til tflutnings, ferajnustu og margt fleira: essi run er hafin, en fjraustur almannavaldsins saufjrrkt og var stendur vegi fyrir elilegum hraa. Blmleg bygg sveitum theimtir ekki endilega sama landbna og ur, heldur samrmist hn gtlega annarri atvinnu af msu tagi – atvinnu, sem miar a v a fullngja eftirspurn markai.

msir forustumenn Framsknarflokksins virast n gera sr ljsa grein fyrir mlinu, a varaformanni flokksins og landbnaarrherra undan skildum. essu ljsi er e.t.v. rtt a skoa astejandi sinnaskipti flokksins Evrpumlinu, enda myndi innganga slands Evrpusambandi lika talsvert til landbnai og veita landsflkinu kost fjlbreyttari, betri og drari mat, og vni. Eftir situr Sjlfstisflokkurinn, blfastur forneskjunni. Hann er mti frjlslegri landbnaarstefnu, mti Evrpusambandinu, mti frjlsum fjlmilum, mti stjrnarskrnni, mti Sianefnd Hsklans: hva skyldi koma nst? 

Frttablai, 12. gst 2004.


Til baka