Viskiptatrlli Wal-Mart

Verzlunarkejan Wal-Mart er trll a vexti og teygir anga sna t um ll Bandarkin, Mexk, Kna og mrg nnur plss. egar Wal-Mart kemur binn, arf kaupmaurinn horninu iulega a pakka saman, v a gmlu viskiptavinir hans sna vi honum bakinu. Wal-Mart bur krafti strar sinnar, mttar og megins meira vruval vi lgra veri en litlar bir geta gert, og margir viskiptavinir kejunnar taka a fram yfir vinsamlegt vimt. eir, sem vera undir samkeppninni vi risann, bera Wal-Mart stundum ekki vel sguna. eir saka fyrirtki um bilgirni samningum vi birgja og starfsflk. Wal-Mart er n nststrsta fyrirtki heims eftir olurisanum Exxon Mobil, a rakar saman f og frir sfellt t kvarnar og hefur til dmis stt um leyfi til a hefja bankarekstur Bandarkjunum. Meallaun starfsflks fullu starfi hj Wal-Mart vestra eru rsklega 100 sund krnur mnui, en forstjra fyrirtkisins voru til vimiunar greiddar rskar 100 milljnir krna mnui 2004. a gerir sundfaldan launamun forstjranum og mealmanninum. Innan vi helmingur starfsmanna Bandarkjunum hefur heilbrigistryggingu. Wal-Mart helzt ekki vel starfsflki: fjrir starfsmenn af hverjum tu htta hverju ri. En viskiptavinirnir njta gs af rekstrinum, v a lgt vruver eykur kaupmtt heimilanna og rvar atvinnu og ara grsku efnahagslfinu. Einn lykillinn a velgengni Wal-Marts upphafi l slu msum mefrilegum varningi, til dmis leikfngum, vi lgu veri. etta hefur tekizt me v a tlga allan hugsanlegan umframkostna af rekstrinum, inn a beini. Verzlanir Wal-Marts lktust lengi vel vruskemmum frekar en venjulegum bum, og anna var eftir v. essi afer gefst vel vi slu msum brotgjrnum varningi, einnig til dmis vefslu, og hefur komi sr vel fyrir neytendur. Sama afer sur vi msa ara starfsemi, og ess vegna getur veri sta til a vera varbergi gagnvart slkum fyrirtkjum, egar au byrja a fra t kvarnar. Af essu stafar varhugur margra Bandarkjamanna vi fyrirhuguum bankarekstri Wal-Marts, en bandarsk yfirvld hafa hinga til synja Wal-Mart tilskilinna leyfa til slks. Hugsunin er essi: menn, sem leggja hfuherzlu a tlga allan hugsanlegan umframkostna af rekstri snum, geta reynzt brothttir bankarekstri, v a bankar hafa betri astu en flest nnur fyrirtki til a velta tapi snu yfir saklausa vegfarendur. ess vegna eru mrgum lndum reistar lagaskorur vi v, hverjir mega eiga og reka banka, einnig hr heima. Bankaeftirlit ngir ekki eitt sr, heldur arf einnig a byrgja brunninn. slenzk bankalg (nr. 161 fr 2002) kvea til dmis um a, a lagt s ,,mat hvort umskjandi s hfur til a eiga eignarhlutinn me tilliti til heilbrigs og trausts reksturs fjrmlafyrirtkis. Vi mat hfi umskjenda skal m.a. hf hlisjn af … refsingum sem umskjandi hefur veri dmdur til a sta og hvort hann sti opinberri rannskn.” Lgin segja ennfremur: ,,Stjrnarmenn og framkvmdastjrar fjrmlafyrirtkis … mega ekki sustu fimm rum (!) hafa veri rskurair gjaldrota ea tengslum vi atvinnurekstur hloti dm fyrir refsiveran verkna …” og ,, … skulu stjrnarmenn og framkvmdastjri ba yfir ngilegri ekkingu og starfsreynslu til a geta gegnt stu sinni tilhlilegan htt.” a er engin rf fyrir sambrileg lagakvi um eignarhald og rekstur til dmis smsluba og frystihsa, v a starfsemi eirra er annars elis en bankarekstur og bur frri httum heim.   Fyrirstaan gegn reifingum Wal-Marts bankamarkai leiir hugann a v, hvort viskiptahugmyndir kejunnar eigi a llu leyti vel vi rum rekstri, sem srstakar ryggiskrfur eru gerar til, svo sem flugrekstri. Er a hyggilegt a tlga allan hugsanlegan umframkostna af rekstri flugflags hagringarskyni? Eru svo gallhr hagringarsjnarmi einhlt rekstri, ar sem ryggi viskiptavinanna arf a vera fyrirrmi? etta er rum ri hugsunin bak vi bankalgin hr heima og rum lndum. a er me lku lagi umhugsunarefni n, egar rkisflugflgum fer fkkandi um heiminn og lggjaldaflg einkaeigu ryja sr frekar til rms, hvort sams konar ryggiskvi ttu heima lgum um eignarhald og rekstur flugflaga.

Frttablai, 5. aprl 2007.


Til baka