Breiavkurhagfri

Stgvl Moskvu gamla daga kostuu ekki rjtu rblur, tt a sti skrum stfum vermianum. au gtu kosta rjtu rblur og rj tma, ef birin fyrir utan bina var lng. Reglan um frnarkostna er essi: stgvlin kosta a, sem kaupandinn arf a frna til a f au. Sumir fengu stgvlin fyrir fimmtu rblur me v a borga einhverjum tuttugu rblur fyrir a standa rinni. Ef stgvlunum var rnt heimleiinni, hver tti btakrafan a vera? rjtu rblur ea fimmtu? Klrlega fimmtu, og hefi tt a duga a leggja fram kvittun fyrir stgvlunum og fyrir tuttugu rblna greislunni til ess, sem tk a sr a ba rinni. (Reyndar voru tryggingar svo a segja ekktar Sovtrkjunum slugu, en a er nnur saga.) A snnu gefa menn yfirleitt ekki t kvittun handa sjlfum sr fyrir a standa tmunum saman bir, en a breytir engu um eli mlsins: bitminn kostar sitt. Zeit ist Geld, segja jverjar. Vermiar geta veri villandi. Tkum anna dmi, svo a ekkert fari milli mla. Margir stdentar, stjrnmlamenn og arir eru mtfallnir sklagjldum. eir telja, a me sklagjldum vri horfi fr eirri skipan, a menntun s keypis. En stldrum vi: menntun er ekki og hefur aldrei veri keypis. Stdentar urfa n eins og alltaf ur a kosta miklu til a eya mrgum rum menntun sna, v a tmann gtu eir ella nota til a vinna sr inn tekjur. Sklagjld yru aldrei anna en lttvg vibt vi ann frnarkostna, sem stdentar bera n egar vegna sklagngu sinnar. Bandarsk skaabtalggjf virir frnarkostnaarhugtaki. Ef einn veldur rum tjni Bandarkjunum, er fjrhagslegt tjn ekki bundi vi tlagan kostna tjnolans, heldur er frnarkostnaarhugtaki lagt til grundvallar skaabtamatinu. Takist tjnolanum a sna fram fjrskaa umfram tlagan kostna, og a er iulega auvelt, eru honum dmdar btur samrmi vi a. Bandarskir dmstlar dma tjnolum v iulega myndarlegar skaabtur, sem eru tjnvldum vti til varnaar. tla mtti, a draga myndi r svikum, fski og vanrkslu missa slenzkra byggingarfyrirtkja, ef lgin landinu byu eim a bta frnarlmbum snum ekki aeins tlagan kostna, heldur allt fjrtjn, til dmis vegna tmans, sem a tekur frnarlmbin a leita rttar sns, og anna rask. Miskabtur eru annars elis, ar e r eru btur fyrir anna tjn en fjrtjn. Alingi arf a fra skaabtalgin og skylda lggjf ntmalegt horf me frnarkostnaarhugtaki a leiarljsi. Hldum fram. Hugsum okkur mann, sem var ranglega dmdur til fangavistar. Tu rum sar kemur ljs, a hann var saklaus. Hvernig er hgt a bta honum skaann? Slkur skai verur aldrei bttur til fulls, en frnarkostnaarhugtaki varar veginn a sanngjrnum btum. Hgt er a dma manninum btur mia vi au laun, sem hann hefi geta unni sr inn, hefi hann um frjlst hfu stroki frekar en a sitja inni tu r. Hlaunamaur fengi rflegri btur en lglaunamaur. Hr rsa mis vikvm litaml, en au er hgt a leysa. A snnu er erfitt a meta, hversu miklar miskabturnar eigi a vera mli sem essu. eim mun brnna er, a skaabturnar su rtt reiknaar og sanngjarnar. etta vi um sjmennina tvo, sem mannrttindanefnd Sameinuu janna lagi a slenzka rkinu fyrra a greia skaabtur. Tkum a endingu anna dmi af rum toga. slenzka rki hefur teki sig sk gagnvart nokkrum drengjum, sem geymdir voru gegn vilja snum vistheimilinu Breiavk, og hefur heiti eim btum. Lgmaur drengjanna, sem n eru fullornir menn, leggur frnarkostna til grundvallar btakrfum eirra vegna tmans, sem eir tpuu, sklagngunnar, sem eir voru sviptir, og vegna ess a eir voru ltnir vinna kauplaust. Miskann mli sem essu er erfitt a meta til fjr ea nokkurn annan kvara, meal annars af v a lkir menn taka misgerir misjafnlega nrri sr. Fjrskaann er auveldara a meta eftir ekktum og tiltkum leium. a arf a gera. Frnarkostnaarhugsunin kallar n vihorf, nja tlkun laga og n lg.

 

Frttablai, 18. september 2008.


Til baka