Framt Reykjavkur

a ekkist nr hvergi byggu bli, ar sem lri er haft hvegum og heilbrigur markasbskapur, a drmtt land hjarta hfuborgar s lagt undir flugvll. stan blasir vi: a er allt of drt. Til a rttlta slka rstfun yrfti flugumferin um vllinn a vera svo grarleg og svo grasm, a slks eru nr engin dmi um heimsins breiu bygg. Tv dmi koma hugann. Washington National Airport, sem var endurskrur hfui Ronald Reagan fyrir feinum rum, liggur um 15 mntna fer fr hjarta hfuborgar Bandarkjanna, og helgast stasetning vallarins af v, a ar fer flugvl lofti ea lendir 30 sekndna fresti fr morgni til minttis allan rsins hring. Vllurinn borgar sig, en hann er eigi a sur mjg umdeildur; margir borgarbar vilja losna vi hann. Hitt dmi er fr Hong Kong (tlurnar eru ekki svipaar), en s flugvllur var a vsu frur fjr borginni fyrir nokkrum rum af fjrhagsstum. Flugvllur hjarta hfuborgar - aeins fimm mntna fer fr sjlfu Stjrnarrinu! - er hvergi til nema slandi.

a voru ekki slendingar, sem settu flugvllinn niur miri Reykjavk, heldur Bretar. Vi hernmi 1941 kvu Bretar upp sitt eindmi a byggja vllinn Vatnsmrinni gegn vilja innlendra yfirvalda. Hernumin j fkk ekki rnd vi reist. Framsnir stjrnmlamenn eins og til a mynda Jnas Jnsson fr Hriflu og Bjarni Benediktsson borgarstjri lgu til, a flugvllurinn yri fjarlgur strax styrjaldarlok ea rki greiddi borginni a minnsta kosti leigu fyrir landi, en af v var ekki. ann tma, sem san er liinn (60 r!), hefur flugvllurinn veri kyrr snum sta og heft elilega framrun Reykjavkur. Afleiingarnar leyna sr ekki: Reykjavk er ein strjlblasta hfuborg heims, tt hn hafi fr nttrunnar hendi mis skilyri til ttblis. Strjlbli borg leggur gindi og arfan kostna bana. Markmi hreists borgarlfs er hagri, menningaraukinn og upplyftingin, sem fylgja ttri bygg. Gisin borg er mtsgn vi sjlfa sig.

Reglan er yfirleitt s samskiptum ja, a hernumin j hristir af sr hlekkina, egar hn endurheimtir frelsi sitt. etta gerist ekki styrjaldarlok hr heima, heldur er Reykjavkurflugvllur enn sama sta. Hvernig stendur v? Tvennt veldur mestu um etta a minni hyggju. Fyrra atrii er augljst. a eru msir hagsmunir bundnir vi breytta stasetningu flugvallarins Vatnsmrinni. ar fer trlega mest fyrir hagsmunum missa utanbjarmanna. eim finnst gilegt a hafa flugvllinn snum sta, og eir virast ekki skeyta um ann kostna, sem essi skipan leggur okkur Reykvkinga. Hr a vi sem endranr, eins og kjrdmaskipan landsins er enn htta, a minni hlutinn rur.

Sara atrii er af rum toga, en ekki alveg. Stjrnvldum slands hefur yfirleitt veri frekar snt um markasbskap allar gtur san 1927. eim hefur tt vissara a halda thlutunarvaldinu yfir msum ggnum og gum hj sjlfum sr. Fyrr rum var lnsf thluta og erlendum gjaldeyri; a tti ekki henta a selja essi gi markai, enda hefi stjrnmlastttin misst spn r aski snum. a kostai hara barttu a heimta thlutunarvaldi yfir lnsf og gjaldeyri r hendi yfirvaldanna og fra a t frjlsan marka. En a tkst.

Vi eigum samt langt land. Aflakvtar eru ekki seldir opnum markai, heldur er eim thluta n endurgjalds til tvalinna tgerarflaga eins og lnsf og gjaldeyri var thluta undir sannviri hr ur fyrr. a kostar einnig hara barttu a fra thlutunarvaldi yfir kvtanum fr yfirvldunum t markainn, en a mun takast endanum.

Sama mli gegnir strum stl um lir og lendur: eim er thluta. Reglan tti vitaskuld a vera hin sama llum essum dmum: lnsf, gjaldeyrir, kvtar, lir (a er nstum sama, hva nefnt er): allt etta tti auvita a selja sannviri frjlsum og opnum markai, ar sem allir sitja vi sama bor, svo a hstbjandi geti keypt, v a annig ntast essi ggn og gi samflaginu bezt. thlutun markashfra gagna og ga undir sannviri kallar sun og spillingu.

a eimir v enn eftir af markasfirringu fyrri tar slandi. Hva a til dmis a a, a eitt fallegasta hsi hjarta Reykjavkur s haft til a hsa feina fanga? g vi Sklavrustg 9. Skringin er auvita s, a eigandi hssins er hirulaus um essa vermtu eign sna og skeytir v engu, a hn gti gert miklu meira gagn, vri hn lg undir ara starfsemi en fangageymslu. Og hva a a a a hafa pakkhs aeins steinsnar fr Stjrnarrshsinu aftanveru? etta er einkapakkhs; dminu er tla a sna, a landlgur skortur viringu fyrir vermtum er ekki bundinn vi rki og sveitarflg. etta viringarleysi speglar skipulagsbrest: a arf a verleggja lir og lendur rtt me v a selja r markai sta ess a thluta eim hinga og anga, og verur miklu betur me r fari. etta vantar.

essi brestur er a snnu ekki srslenzkt fyrirbri. Mir jr er ekki til slu, segja Rssar. eir thluta, eir eru vanir v. Af essu leiir, a landnting Rsslandi er frmunalega lleg, ekki aeins borgum landsins, heldur einnig til sveita. Bezta leiin til a bta landntingu og leysa rssneskan landbna r vijum landslubannsins er a bja landi t. 

Og annig ttum vi Reykvkingar helzt a fara me flugvallarflmi hjarta borgarinnar: bja a t. a er bezta leiin til a komast a v, hvers viri svi er raun og veru. etta land ekur um 15% af flatarmli Reykjavkur innan Elliaa. Dettur nokkrum heilvita manni hug, a hagsnn eigandi essa lands myndi kjsa a reka ar flugvll? Nei, varla, og allra szt, egar flugumferin er jafnltil og raun ber vitni og fer minnkandi - og roknatap rekstrinum okkabt. a er miklu hagkvmara a byggja etta land: reisa arna svipmikil hs handa tugum sunda. Og svo brum vi sundin og byggjum eyjarnar. verur Reykjavk strborg, heimsborg. a er framt v.  


Morgunblai
, 8. marz 2001.


Til baka