Endurtekiš efni

Sagan hefur svartan hśmor. Hśn endurtekur sig, oft meš illum afleišingum, svo lengi sem menn fįst ekki til aš lęra af henni. Hér eru fįeinar oršréttar tilvitnanir ķ eigin skrif um bankamįl frį įrunum 1988-1998. „Milton Friedman hefur lengi veriš ķ hópi žeirra, sem vilja draga sem mest śr sjįlfstęši bandarķska sešlabankans. Friedman hefur haldiš žvķ fram, aš sešlabankinn eigi aš vera peningaprentsmišja og annaš ekki. Sešlabankinn eigi aš tryggja stöšugt veršlag meš žvķ aš sjį til žess, aš peningaframboš aukist ķ takt viš žjóšarframleišslu, ž.e. um 3% til 5% į įri, undir eftirliti Bandarķkjažings. Hann eigi aš vera valdalaus eins og ašrar prentsmišjur. Friedman segist hafa predikaš žessa skošun fyrir daufum eyrum bankayfirvalda alla tķš, vegna žess aš žaš sé borin von, aš hęgt sé aš fį bandarķskan sešlabankastjóra ... til aš taka sér sęti viš hliš prentsmišjustjóra ķ valda- og viršingarstiga samfélagsins. „Hver ķ žessum sal getur sagt mér, hvaš rķkisprentsmišjustjórinn heitir?“ spyr Friedman į fundum.“ (Vķsbending, 6. janśar 1988).

„Valddreifingarsjónarmiš hnķga aš žvķ, aš sešlabankar eigi aš vera óhįšir stjórnmįlahagsmunum ekki sķšur en višskiptabankar, einkum į veršbólgutķmum, žvķ aš veršbólga er nęstum alltaf til marks um agaleysi og mistök stjórnmįlamanna ķ efnahagsmįlum. Ef stjórnmįlamenn klśšra rķkisfjįrmįlum, eins og žeir hafa til dęmis gert hér į landi og vķšar undanfarin įr, er žį ekki eins gott, aš žeim sé haldiš ķ hęfilegri fjarlęgš frį sešlabankanum?“ (Vķsbending, 11. janśar 1989.)

 „Lög um Sešlabanka Ķslands gera raunar rįš fyrir žvķ, aš stjórn bankans geti opinberaš įgreining viš stjórnvöld um efnahagsstefnuna. Į žetta hefur žó aldrei reynt ķ rösklega 30 įra sögu bankans, žótt efnahagsstefna stjórnvalda hafi augljóslega veriš röng ķ veigamiklum atrišum, sem varša verksviš bankans. ... Įgreiningurinn snżst oftast um žaš, aš stjórnmįlamennirnir reyna aš fį sešlabankann til aš prenta meiri peninga en bankinn telur rįšlegt. ... Einmitt žess vegna er žaš tališ naušsynlegt, aš sešlabönkum sé stjórnaš af kunnįttumönnum, sem njóta trausts og viršingar mešal almennings, eru óhįšir stjórnmįlaflokkum og hafa žrek til žess aš bjóša stjórnvöldum byrginn, žegar naušsyn krefur. Markmišiš er aš gera sešlabönkunum kleift aš tryggja hagsmuni almennings gagnvart stjórnvöldum.“ (Morgunblašiš, 2. aprķl 1992).

„Rökin fyrir auknu sjįlfstęši sešlabanka eru öšrum žręši valddreifingarrök. Žau eru sömu ęttar og rökin fyrir ašgreiningu framkvęmdavalds, löggjafarvalds og dómsvalds. Reynsla lišinna įra bendir til žess, aš veršlag sé yfirleitt stöšugast ķ žeim löndum, žar sem sešlabankinn er tiltölulega óhįšur duttlungum stjórnmįlamanna ķ örvęntingarfullri atkvęšaleit, žótt sešlabankar hljóti aušvitaš aš starfa į įbyrgš rétt kjörinna stjórnvalda og undir eftirliti žeirra ... Sešlabanki į ekki aš vera rķki ķ rķkinu, en hann į ekki heldur aš vera handbendi ķstöšulausra stjórnmįlamanna. ... Af žessu mį rįša, hversu mikilvęgt žaš er, aš bankarįšiš sjįlft sé vel skipaš og frumstęšir flokkserindrekar komi žar hvergi nęrri.“ (Morgunblašiš, 4. maķ 1993.)

„Og alls stašar ķ Evrópu er ... lögš įherzla į aš auka sjįlfstęši sešlabanka gagnvart stjórnvöldum til aš styrkja stjórn peningamįla. Žar hafa flestir stjórnmįlamenn skilning į žvķ, aš sešlabankar žurfa aš vera óhįšir stjórnmįlahagsmunum ekki sķšur en t.a.m. dómstólar og hįskólar. Hér heima sżna of margir stjórnmįlamenn į hinn bóginn engin merki um žaš, aš žeir hafi skilning į naušsyn žess aš fylgjast meš žessari žróun.“ (Morgunblašiš, 22. maķ 1994.)

Um lķkt leyti fęrši ég „rök aš žvķ, aš einkavęšingu rķkisbankanna žurfi aš fylgja hlišarrįšstafanir til aš tryggja dreift eignarhald į bönkunum, žegar upp er stašiš, ekki ašeins ķ valddreifingarskyni, heldur lķka til aš tryggja heilbrigša samkeppni og um leiš hagkvęmni ķ bankarekstri. Žessu til višbótar žarf aš bśa svo um hnśtana ķ lögum og reglum, aš ešlilegt jafnvęgi rķki į milli raunverulegrar rķkisįbyrgšar į skuldbindingum bankanna annars vegar og eftirlits meš śtlįnastefnu žeirra og starfsemi hins vegar. Sķšast en ekki sķzt er žaš aušvitaš afar brżnt, aš žannig verši stašiš aš einkavęšingunni, žegar žar aš kemur, aš hśn verši į engan hįtt til žess aš rżra traust bankanna innan lands eša śt į viš.“ (Fjįrmįlatķšindi, 1993).

 

 

„Gjaldeyrisforši Sešlabankans er of lķtill. Žaš žarf aš byggja hann upp ķ samręmi viš žį stefnu stjórnvalda aš halda genginu stöšugu, svo aš fullt innbyršis samręmi sé ķ efnahagsstefnunni."
(Vķsbending, 14. maķ 1999).

Fréttablašiš, 15. maķ 2008.


Til baka