Ůegar Kastrˇ kve­ur

Margir kvÝ­a ■eim degi, ■egar Nelson Mandela fellur frß. Ferill hans er ■annig vaxinn frß fyrstu tÝ­, a­ Mandela nřtur ˇskiptrar a­dßunar og vir­ingar Ý landi sÝnu og um allan heim. Hann ■ˇtti sjßlfsag­ur fyrsti forseti frjßlsrar Su­ur-AfrÝku, en kaus ■ˇ a­ sitja ekki Ý embŠtti nema eitt kj÷rtÝmabil, fimm ßr, ■ˇtt hann vŠri Ý fullu fj÷ri. GrÝ­arleg umskipti Ý efnahags- og stjˇrnmßlalÝfi landsins hafa valdi­ miklu ÷ldurˇti ■arna su­ur frß, svo sem algengt er vi­ slÝkar a­stŠ­ur – ÷ldurˇti, sem svipar a­ řmsu leyti til R˙sslands ß sama skei­i. L÷ndin tv÷ eiga ■a­ sammerkt, a­ nřfengi­ frelsi hefur leyst ˙r lŠ­ingi ß­ur bŠlda krafta, sem kunna sÚr ekki hˇf. ═ R˙sslandi birtist ■Ý­an Ý skefjalausri grŠ­gi ■eirra, sem komust Ý a­st÷­u til ■ess a­ s÷lsa undir sig eigur rÝkisins: barßttan um yfirrß­in yfir ■jˇ­arau­i R˙sslands stendur enn, og ■ar er řmsum br÷g­um beitt. RÝkisstjˇrn P˙tÝns forseta hefur lßti­ loka fj÷lmi­lum, sem stjˇrninni voru ekki ■ˇknanlegir. Og n˙ hefur r˙ssneska varnarmßlarß­uneyti­ opna­ nřja sjˇnvarpsst÷­: dagskrßna prř­a gamlar myndir af skri­drekum og skr˙­g÷ngum ß Rau­a torginu og anna­ ■jˇ­■rungi­ efni. Einkunnaror­ st÷­varinnar eru ■essi: Íflugar landvarnir ˙theimta ˇbilandi Šttjar­arßst. Nři sjˇnvarpsstjˇrinn, bor­alag­ur ß bak og brjˇst, segist stefna a­ ■vÝ, a­ fimm ßra sonur hans geti veri­ jafnstoltur af R˙sslandi og hann var sjßlfur af SovÚtrÝkjunum. RÝki­ rŠ­ur n˙ ■egar yfir ■rem helztu sjˇnvarpsst÷­vum landsins auk řmissa smŠrri st÷­va.

Su­ur-afrÝskir rß­amenn og einkavinir ■eirra hafa sumir eins og R˙ssar reynt a­ maka krˇkinn Ý ÷ldurˇti undanfarinna ßra, en fj÷lmi­lar fylgjast vel me­ ■eim og veita ■eim a­hald. Mandela hefur einnig vakandi auga me­ ■eim: vitneskjan um ■a­ heldur e.t.v. aftur af ■eim. Margir ˇttast ■vÝ, a­ grŠ­gin og ˙lf˙­in kunni a­ keyra um ■verbak, ■egar Mandela hverfur af vettvangi. A­rir telja, a­ umbŠtur undangenginna ßra – einkavŠ­ing, uppskipting lands o.fl – sÚu nˇgu langt ß veg komnar til ■ess, a­ hŠttan ß upplausn og afturf÷r sÚ a­ mestu li­in hjß. TÝminn einn getur leitt Ý ljˇs, hvor sko­unin er rÚtt.

Ůjˇ­um me­ veika lř­rŠ­is- og marka­sb˙skaparhef­ e­a jafnvel enga hŠttir til har­vÝtugra og stundum ska­legra ßtaka um au­ og v÷ld, ■egar ■Šr ÷­last loksins lÝf og frelsi. ┴t÷k um yfirrß­ yfir b÷nkum, fyrirtŠkjum og fiskimi­um hÚr heima undangengin ßr eru angi ß ■essum sama mei­i, af ■vÝ a­ lř­rŠ­isskipan okkar unga lř­veldis haltrar Ý skugga ˇfullkominnar ■rÝskiptingar valds og ˇnˇgs gagnkvŠms a­halds og eftirlits (meira um ■a­ vi­ tŠkifŠri) og marka­sb˙skaparhef­in hÚr er me­ lÝku lagi ung og ˇ■rosku­.

Hva­ um K˙bu? Ůar hafa menn lengi be­i­ ■ess me­ ˇ■reyju, a­ FÝdel Kastrˇ standi upp e­a falli frß, ■vÝ a­ hann stendur enn sem fyrr Ý vegi fyrir ÷llu ■vÝ, sem K˙bverjar ■urfa mest ß a­ halda: frelsi, lř­rŠ­i og marka­sb˙skap. Hann hefur stjˇrna­ landinu me­ har­ri hendi Ý brß­um hßlfa ÷ld og lŠtur engan bilbug ß sÚr finna. Hann lÝtur svo ß, a­ efnahagserfi­leikar K˙bu – ■.e.a.s. ■r˙gandi fßtŠkt og ni­urnÝ­sla – stafi annars vegar af langvinnu vi­skiptabanni BandarÝkjanna og hins vegar af upplausn SovÚtrÝkjanna, sem hann telur hafa veri­ misrß­na, en SovÚtrÝkin voru ß­ur helzti kostunara­ili K˙bu, eins og ■a­ er kalla­ Ý skemmtanabransanum (og mŠtti vÝst kalla vÝ­ar). Kastrˇ lifir Ý eigin heimi og botnar hvorki upp nÚ ni­ur Ý heimi okkar hinna, og enginn ■orir a­ andmŠla honum.

Flestir gera rß­ fyrir ■vÝ, a­ K˙ba hljˇti a­ hverfa frß einrŠ­i og ߊtlunarb˙skap eins og hendi vŠri veifa­ um lei­ og Kastrˇ kve­ur. En karlinn situr vi­ sinn keip. K˙ba er stˇrveldi Ý hans augum, og BandarÝkin eru eins og vansŠll ˇknyttaunglingur, sem fleygir m˙rsteinum inn um gluggana hjß honum anna­ veifi­: ■annig lřsir hann misheppnu­um mor­tilraunum bandarÝsku leyni■jˇnustunnar. K˙bverjar sn˙a ekki vi­ honum bakinu svo lengi sem hann segist aldrei sofa Ý sama h˙si tvo daga Ý r÷­. Ůess vegna situr hann enn.

Bi­in eftir ■vÝ, a­ Kastrˇ kve­ji, hefur veri­ l÷ng og dřr. Ătli ReykjavÝkurflugv÷llur ver­i ekki loksins fluttur burt ˙r Vatnsmřrinni, ■egar samg÷ngurß­uneyti­ fŠr nřjan h˙sbˇnda? Og Štli ═slendingar sŠki ekki loksins um inng÷ngu Ý Evrˇpusambandi­, ■egar SjßlfstŠ­isflokkurinn skiptir um formann?

Hva­ af ■essu ■rennu skyldi n˙ gerast fyrst?

FrÚttabla­i­, 24. febr˙ar 2005.


Til baka