VelsŠmisßstŠ­ur og evran

Jˇnas H. Haralz fyrrverandi bankastjˇri leggur Švinlega gott til mßlanna, ■egar hann er spur­ur ßlits um efnahagsmßl. Ůa­ var ■vÝ frÝskandi og frˇ­legt a­ heyra hann spjalla vi­ Jˇn Gu­na Kristjßnsson frÚttamann Ý Speglinum Ý RÝkis˙tvarpinu 24. jan˙ar. Ůar lřsti Jˇnas ■eirri sko­un, a­ umrŠ­an a­ undanf÷rnu um uppt÷ku evrunnar ß ═slandi vŠri ekki ß rÚttri braut. Hann sag­i, a­ menn mŠttu ekki lÝta ß uppt÷ku evrunnar sem lausn ß ■eim efnahagsvanda, sem vi­ er a­ glÝma og birtist Ý sveiflum ß gengi krˇnunnar, hßum v÷xtum, ver­bˇlgu, vi­skiptahalla og vŠntanlegu gengisfalli. Hann benti ß, a­ upptaka evrunnar myndi fela Ý sÚr gerbreytingu ß umger­ efnahagslÝfsins og ═slendingar fßi Ý ÷llu falli ekki leyfi til a­ taka upp evruna, nema ■eir komi hagstjˇrninni Ý betra horf. Vandinn, sag­i Jˇnas, er sß, a­ ,,hagstjˇrnin hefur ekki veri­ eins og h˙n Štti a­ hafa veri­.“ Hann lřsti s÷k ß hendur Se­labankanum og rÝkisstjˇrninni og nefndi einnig ßbyrg­ sveitarfÚlaga og a­ila vinnumarka­arins. Ůa­ er vert a­ hlusta, ■egar einn ßhrifamesti sÚrfrŠ­ingur SjßlfstŠ­isflokksins Ý efnahagsmßlum um margra ßratuga skei­ gefur flokknum falleinkunn fyrir hagstjˇrn og tekur undir sjˇnarmi­ okkar, sem h÷fum haldi­ fram s÷mu sko­un utan virkisveggja stjˇrnmßlaflokkanna. Vi­ f÷gnum li­saukanum. UmrŠ­an um evruna hefur vaki­ tvŠr lykilspurningar. Ínnur spurningin er ■essi: Er hŠgt a­ taka upp evruna ßn ■ess a­ ganga Ý Evrˇpusambandi­ (ESB)? Svari­ er nei. Ůa­ gŠti a­ vÝsu kannski veri­ hŠgt a­ semja um uppt÷ku evrunnar ß ═slandi eins og Andorra, Mˇnakˇ, Pßfagar­ur og San MarÝnˇ hafa gert, en ■a­ er ekki raunhŠfur kostur. Ůa­ vŠri nřlunda Ý utanrÝkisstefnu ═slendinga, ef vi­ kysum a­ skipa okkur Ý li­ me­ ˇfullbur­a ÷rrÝkjum eins og ■essum fjˇrum frekar en a­ taka okkur st÷­u Ý hˇpi Nor­urlandanna og annarra EvrˇpurÝkja eins og vi­ h÷fum hinga­ til alltaf gert. Til ■ess a­ geta teki­ upp evruna ■urfum vi­ a­ ganga Ý ESB, enda hnÝga ■ung efnahags- og stjˇrnmßlar÷k a­ ■eirri ni­urst÷­u, hva­ sem evrunni lÝ­ur. Mˇtr÷kin eru einnig mikilvŠg, en ■au eru a­ minni hyggju lÚttvŠgari en r÷kin me­. ╔g lřsi bß­um sjˇnarmi­um Ý ritger­inni Índver­ sjˇnarmi­, sem mun birtast Ý rß­stefnuriti Al■jˇ­amßlastofnunar Hßskˇla ═slands innan skamms. Vi­ ■yrftum Ý ÷llu falli samkvŠmt reglum ESB a­ koma ver­bˇlgunni hÚr heima ni­ur fyrir ■rj˙ prˇsent ß ßri, ß­ur en okkur veittist kostur ß a­ taka upp evruna. Hin spurningin er ■essi: Eigum vi­ a­ bÝ­a ■ess, a­ rÝkisstjˇrninni takist a­ koma hagstjˇrninni Ý vi­unandi horf, eins og Jˇnas Haralz heldur fram, og taka ■ß loksins upp evru■rß­inn? E­a eigum vi­ a­ stefna strax ß ESB-a­ild og evruna til a­ knřja ß um betri hagstjˇrn? ╔g hallast a­ sÝ­ari lei­inni. HŠngurinn ß fyrri lei­inni er sß, a­ rÝkisstjˇrnin hefur engan sřnilegan hug ß a­ koma hagstjˇrninni Ý betra horf. H˙n hefur haft nŠg tŠkifŠri til ■ess, enda hefur h˙n rß­i­ hÚr l÷gum og lofum frß 1995. Ver­bˇlgan n˙, hin nŠstmesta Ý allri Evrˇpu a­ Tyrklandi einu undan skildu, er eins og h˙n er vegna ■ess, a­ einmitt ■annig vill rÝkisstjˇrnin hafa ■a­. RÝkisstjˇrnin hefur hag af ver­bˇlgu vegna ■ess, a­ ver­bˇlga er fylgifiskur kosningavÝxlanna, sem stjˇrnin sendir n˙ frß sÚr Ý allar ßttir. Ver­bˇlgan er ˇhjßkvŠmileg aflei­ing af lausat÷kum Ý rÝkisfjßrmßlum m÷rg undangengin ßr, ßbyrg­arlausri ˙t■enslu Ýb˙­alßna Ý atkvŠ­akaupaskyni og risav÷xnum, rÝkistrygg­um stˇri­juframkvŠmdum ßn nau­synlegs a­halds til mˇtvŠgis. Ůa­ var ■vÝ eftir ÷­ru, a­ rÝkisstjˇrnin skyldi ßkve­a a­ ■enja rÝkisb˙skapinn ˙t me­ ■vÝ a­ ey­a strax fÚnu, sem kom Ý rÝkiskassann vi­ s÷lu LandssÝmans, Ý sta­ ■ess a­ leggja fÚ­ til hli­ar til a­ kŠla hagkerfi­. Allt leggst ■etta ß s÷mu sveif. Ůa­ kemur sÚr a­ auki vel fyrir rÝkisstjˇrnina a­ hafa ver­bˇlguna eins og h˙n er, ■vÝ a­ ■ß er tˇmt mßl a­ tala um inng÷ngu Ý ESB. Ůess vegna segi Úg: Vi­ skulum stefna strax ß inng÷ngu Ý ESB og uppt÷ku evrunnar, ■vÝ a­ ■ß ver­ur ekki lengur undan ■vÝ vikizt a­ koma hagstjˇrninni Ý heilbrigt horf. Sumir segja, a­ vi­ ■urfum ekki ß ESB-a­ild a­ halda, ■vÝ a­ vi­ getum ß eigin spřtur gert allt, sem vi­ viljum. Reynslan kippir fˇtunum undan ■essari sko­un. Vi­ ■urfum einmitt ß ESB-a­ild a­ halda til a­ brjˇtast undan ofrÝki innlendra sÚrhagsmuna, sem halda matarver­i, v÷xtum og ver­bˇlgu langt fyrir ofan vi­unandi velsŠmism÷rk.

FrÚttabla­i­, 1. febr˙ar 2007.


Til baka