Lri og lfskjr

Lri hefur frzt aukana um heiminn undangengin r, en a eigi a sur undir hgg a skja allva af msum stum. Framskn lrisins birtist v, a lrisrkjum hefur fjlga verulega s.l. aldarfjrung, ekki szt hr Evrpu, fyrst Suur-Evrpu og san Austur-Evrpu, og einnig rum heimshlutum. Lri er auk ess ori meira og virkara va um heiminn, ef skrar lrisvsitlur eru hafar til marks. Arabalndum hefur engin hreyfing ori lristt, ekki heldur Kna, og varla heldur Afrku sunnan Saharaeyimerkurinnar, enda tt ar s a vsu a finna nokkur lrisrki lkt v, sem vi um Arabaheiminn, v a ar tkast hvergi lri. etta er heppilegt, ekki aeins af augljsum mannrttindastum, heldur einnig af v a lri er mikilvg forsenda efnahagslegra framfara og friar. jir, sem ba vi fullkomi lri, hafa ekki smu tk og ella v a losa sig vi llega stjrnarherra, svo a stjrnarfari verur jafnan lakara fyrir viki. ess vegna ekki szt er standi Arabaheiminum og Afrku jafnbgt og raun ber vitni. Einri hamlar hagvexti.

A kaupa sr vld ... 

Hvar og hvers vegna lri undir hgg a skja? Vi skulum ekki rast garinn, ar sem hann er lgstur, heldur byrja sjlfum Bandarkjunum. Lrisskipan Bandarkjamanna haltrar um essar mundir af tveim hfustum. Fyrri stan er s, a a frist n mjg vxt, a prttnir srhagsmunaseggir kaupi sr vld og hrif umfram a, sem kjrfylgi vi sjnarmi eirra myndi tryggja eim undir elilegum kringumstum. Fjrausturinn kosningasji bandarskra stjrnmlamanna hefur keyrt um verbak sustu r, og methafinn er enginn annar en Bush forseti. Hann stefnir n endurkjr nsta ri me langgildasta kosningasj samanlagrar kristni farangrinum, nema krossferirnar hafi kannski kosta meira. Hann og repblkanar hafa barizt af hrku gegn llum tilraunum til a stemma stigu fyrir essum fjraustri, enda er f, sem eir nota til a kaupa sr kjrfylgi, a langmestu leyti stt til aumanna, sem krefjast srmeferar mti. essu ljsi arf a skoa hina umdeildu skattalkkun Bush forseta, enda skilar hn sr a langmestu leyti til aumanna. sama tma fer jfnuur vaxandi landinu samt atvinnuleysi og ftkt. Forheringin fjrmlastjrn Bandarkjanna essi misserin er vlk, ea fyrirhyggjuleysi, a Financial Times London segir, a a s engu lkara en vistmennirnir su bnir a taka vldin vitlausrasptalanum.

Sari stan til nverandi lrisveiklunar Bandarkjunum er s, a kjrdmaskipanin tryggir ekki llum egnum landsins jafnan atkvisrtt. etta er a vsu gamalt vandaml (og sumum finnst etta ekki einu sinni vera vandaml), en sustu forsetakosningum gerist a, a Bush forseti ni kjri beinlnis vegna misvgis atkva eftir bsetu. Hann bei va sigur ttbli, en sigrai dreifbli, og a dugi honum til sigurs, enda tt Gore, frambjandi demkrata, hlyti hlfa milljn atkva umfram Bush landsvsu. essu ljsi arf a skoa landbnaarstefnu forsetans: hann eys almannaf afskekktar byggir og bndur til a tryggja sr framhaldandi stuning dreifbli. Hstirttur Bandarkjanna rskurai Bush sigurvegara a endingu me fimm atkvum gegn fjrum, eftir flokkslnum. a er vert a rifja essa sgu upp me reglulegu millibili, svo a a fenni sur yfir hana.

... ea hrifsa au til sn

Svo er ein sta enn til ess, a lrissinar hafa brattann a skja, en hn a vsu ekki vi um Bandarkin. Va um runarlnd eru hrefni ein helzta uppspretta aus og tekna. egar mnnum tekst a hrifsa til sn alrisvald slkum stum og um lei umrin yfir aulindunum, mega eir yfirleitt ekki til ess hugsa a missa au aftur. Konungsfjlskyldan Sdi-Arabu hverfur ekki fr vldum fyrr en fulla hnefana, og sama mli gegnir um gamla stjrnarflokkinn olurkinu Mexk, en hann heitir v ga nafni Byltingarsinnai kerfisflokkurinn, nema Kerfisbundni byltingarflokkurinn s betri ing, og n vk a verjast og er binn a missa forsetaembtti. Af essum skum lri jafnan rugt uppdrttar lndum, sem ba a miklum nttruaufum. etta er einn munurinn nttruaui og mannaui: stjrnmlamenn geta hrifsa til sn olu, gull og gimsteina, en mannauinum n eir ekki. ess vegna m.a. er mannauur traustari forsenda hagsldar en nttruauur. Og ess vegna sj einrisherrar og msir arir sr yfirleitt ekki hag a efla menntun.

Frttablai, 17. jl 2003.


Til baka