Vištal ķ DV, 1990.

Fjįrlagafrumvarpiš meingallaš, segir Žorvaldur Gylfason:

 

Stjórnin kyndir undir veršbólgu

— löng erlend lįn 53% af žjóšartekjum ķ įrslok 1990

 

,,Frumvarp rķkisstjórnarinnar til fjįrlaga fyrir nęsta įr er meingallaš aš mķnum dómi,” segir Žorvaldur Gylfason, prófessor ķ hagfręši viš Hįskóla Ķslands, ķ samtali viš DV.

,,Tvennt ber hęst. Ķ fyrsta lagi ętlar rķkisstjórnin aš halda įfram aš kynda undir įframhaldandi veršbólgu, hįlfpartinn óvart aš žvķ er viršist, jafnvel žótt višnįm gegn veršbólgu eigi enn aš heita eitt höfušvišfangsefni rķkisstjórnarinnar. Meš žessu į ég ekki eingöngu viš fyrirhugašan žriggja milljarša króna halla į A-hluta fjįrlaganna, heldur į ég fyrst og fremst viš fyrirhugašar heildarlįntökur rķkisins og žensluįhrif žeirra į žjóšarbśskapinn į nęsta įri.

Erlendar skuldir hękka

Einn angi žessa vanda birtist ķ žvķ aš erlendar skuldir žjóšarinnar munu samkvęmt fjįrlagafrumvarpinu hękka upp ķ 53 prósent af žjóšartekjum ķ įrslok 1990, en žęr nįmu 41 prósenti af žjóšartekjum um sķšustu įramót. Žessi hękkun į ašeins tveimur įrum felur žaš ķ sér aš hvert mannsbarn ķ landinu skuldar um 700 žśsund krónur erlendis ķ įrslok 1990 ķ staš 400 žśsund króna ķ lok sķšasta įrs. Žetta žżšir aš erlendar skuldir hverrar fjögurra manna fjölskyldu ķ landinu aukast um 1.200 žśsund krónur į žessum tveimur įrum, 1989 og 1990, eša um 50 žśsund krónur į mįnuši aš mešaltali. Žessi skuldasöfnun nęr aušvitaš engri įtt ķ kjölfar einhvers mesta góšęris sem žjóšin hefur lifaš.

Svo er annaš. Žrįtt fyrir įframhaldandi ženslu og mešfylgjandi aukningu erlendra skulda hyggst rķkisstjórnin skera śtgjöld sķn nišur į nęsta įri um 4 til 5 prósent aš raungildi. Samt gefur efnahagsvandinn nś ekkert skynsamlegt tilefni til žess aš rķkissjóšur sé ķ fjįržröng. Žaš er aš vķsu rétt aš tekjur žjóšarinnar, vergar žjóšartekjur, hafa rżrnaš um 4 prósent alls aš raunverulegu veršmęti į žessu įri og ķ fyrra, en žessi samdrįttur er samt smįvęgilegur ķ samanburši viš uppsveifluna ķ efnahagslķfinu įrin tvö nęst į undan, 1987 og 1988, žvķ aš žau tvö įr jukust raunverulegar žjóšartekjur um 20 prósent į sama męlikvarša. Žjóšin er žess vegna miklu betur stęš nś en fyrir fjórum įrum, aš ekki sé fariš lengra aftur ķ tķmann. Viš erum eftir sem įšur ein aušugasta žjóš heims, ef žjóšartekjur į mann eru hafšar til marks, jafnvel žótt viš hefšum getaš įvaxtaš aušlegš okkar miklu betur meš skynsamlegra bśskaparlagi ķ mörgum greinum.

Skeytingarleysi

Rķfleg śtgjöld rķkisins til żmissa umdeildra rįšninga og verkefna aš undanförnu eru reyndar órękur vottur žess aš žaš er nóg til af peningum. Og žaš segir sķna sögu aš fjįrveiting til ašalskrifstofu fjįrmįlarįšuneytisins sjįlfs į nęsta įri er aukin um 18 prósent aš raungildi samkvęmt fjįrlagafrumvarpinu ķ samanburši viš gildandi fjįrlög fyrir žetta įr og stöšugildum į vegum sama rįšuneytis er fjölgaš um 58, aš žvķ er nęst veršur komist, mešal annars vegna upptöku viršisaukaskatts ķ staš söluskatts. Śtgjöld vegna sendirįša Ķslands ķ śtlöndum aukast um meira en 20 prósent aš raungildi samkvęmt frumvarpinu. Uppbętur į śtfluttar landbśnašarafuršir og fleiri landbśnašarlišir ženjast śt um 8 til 9 prósent aš raungildi og annaš eftir žvķ. Hins vegar er fjįrveiting til Menntaskólans ķ Reykjavķk skorin nišur um 6 prósent aš raungildi og til Raunvķsindastofnunar Hįskólans um 11 prósent og žannig įfram. Vandinn er ekki fjįrskortur, heldur skeytingarleysi rķkisstjórnarinnar um menntun og menningu žjóšarinnar.

Eitt enn aš lokum. Žaš vęri hęgt aš fara miklu betur meš opinbert fé en fjįrlagafrumvarpiš gerir rįš fyrir. Meš žvķ aš rįšast gegn gķfurlegri sóun į mörgum svišum žjóšlķfsins, ekki sķst ķ sjįvarśtvegi og landbśnaši og banka- og sjóšakerfinu, vęri hęgt aš losa mjög mikiš fé og nżta žaš til uppbyggingar um allt land og til žess aš renna styrkum stošum undir rķkisbśskapinn og binda žannig enda į eilķfan hallarekstur rķkisins sem hefur kynt undir veršbólgu og skuldasöfnun ķ śtlöndum mörg undanfarin įr. Žaš verk er óunniš,” sagši Žorvaldur Gylfason.

Gunnar Smįri Egilsson tók vištališ.


Til baka