Vištal ķ DV 5. og 10. jślķ 2001.


Erlend lįn sem olķa į eld


,,Žessar tillögur ASĶ eru frįleitar. Ašalatrišiš ķ žessum tillögum viršist vera žaš aš hvetja stjórnvöld til žess aš taka stórt erlent lįn ķ žvķ skyni aš žrżsta genginu upp," segir Žorvaldur Gylfason, prófessor ķ hagfręši viš HĶ.

Eins og fram hefur komiš miša tillögur ASĶ aš žvķ aš tekin verši 15 til 20 milljarša króna erlend lįn til aš greiša nišur innlend lįn, og markmišiš er sagt vera aš efla krónuna og hamla gegn veršbólgu.

,,Įstęša andstöšu minnar viš žessi įform er einföld. Vandinn sem viš glķmum viš um žessar mundir stafar aš verulegu leyti af of miklum erlendum lįntökum undangengin įr og žaš vęri aš ausa olķu į eldinn aš bregšast viš vandanum meš žvķ aš taka frekari lįn," segir Žorvaldur.

Hann segist furša sig į žvķ aš mįlsmetandi menn ķ žjóšfélaginu skuli taka undir tillögur ASĶ. ,,Mig undrar žaš aš menn skuli ljį mįls į žessari fįsinnu. Gengi krónunnar hefur veriš allt of hįtt skrįš undangengin įr, žaš var falskt. Nśna er gengiš komiš miklu nęr žvķ aš vera į réttu róli eins og t.d. forstjóri Žjóšhagsstofnunar bendir skynsamlega į ķ sķnum mįlflutningi. Tillögur um aš žyngja skuldabyrši žjóšarbśsins enn frekar, til žess aš hękka gengi krónunnar aš nżju, eru žvķ ķ rauninni tillögur um žaš aš innleiša falskt gengi aš nżju," segir Žorvaldur.  

Boginn var of hįtt spenntur

Efnahagsmįl žjóšarinnar og allt sem žeim tengist hefur veriš ķ brennidepli umręšunnar sķšustu daga, ekki sķst vegna gengislękkunar krónunnar sķšustu mįnušina, og nś sķšast af auknum krafti ķ kjölfar tillagna Alžżšusambands Ķslands um ašgeršir sem stušla ęttu aš žvķ aš višhalda stöšugleika og verja eša auka kaupmįtt, auk žess aš styrkja stöšu krónunnar. Tillögunum hefur af flestum veriš mjög vel tekiš. Ašrir hafa fagnaš frumkvęši ASĶ en um leiš lżst efasemdum um aš žęr ašgeršir sem ASĶ leggur til skili tilętlušum įrangri.

Žorvaldur Gylfason, prófessor ķ hagfręši viš Hįskóla Ķslands, er einn žeirra sem ekki hefur trś į tillögum ASĶ og hefur beinlķnis lżst žeim sem frįleitum hér ķ DV.

,,Įstandiš ķ efnahagsmįlum okkar er erfitt nśna, og žaš į trślega eftir aš versna įšur en žaš byrjar aš batna aftur. Óvissan er einkum mikil ķ bankamįlunum. Skżrsla Alžjóšagjaldeyrissjóšsins, sem er nżkomin śt, dregur upp dökka mynd af įstandinu ķ bankamįlum hérlendis, og mį af žvķ rįša hversu skašlegt žaš er aš ekki skuli hafa veriš fyrir löngu rįšist ķ naušsynlegar umbętur į žeim vettvangi eins og vķšar.

Vanskil višskiptavina bankanna fara vaxandi enda segir žaš sig sjįlft aš menn geta ekki stašiš ķ skilum meš lįn meš žeim fjallhįu vöxtum sem veriš hafa ķ boši aš undanförnu. Žaš mun žess vegna reyna mjög į banka og ašrar fjįrmįlastofnanir į nęstu mįnušum og misserum,” segir Žorvaldur Gylfason, prófessor ķ hagfręši viš Hįskóla Ķslands.

Žorvaldur segir erfitt aš segja fyrir um hversu langan tķma žaš taki efnahagslķfiš aš finna botninn įšur en žaš fer aš rétta śr kśtnum eša hvort ,,krķsa” sé fram undan. ,,Um žaš er ekki hęgt aš fullyrša, hvorki dżptina į lęgšinni sem hafin er né hversu langan tķma žetta tekur. Žó viršist alveg ljóst aš boginn var allt of hįtt spenntur undangengin įr, menn lifšu viš falska öryggiskennd sem stafaši m.a. af žvķ aš hagkerfiš var į floti ķ lįnsfé, gengi krónunnar og žį um leiš žjóšarbśskaparins ķ heild var allt of hįtt skrįš. Nś er leišréttingin hafin en henni er ekki lokiš aš mķnum dómi.

Nś sśpum viš seyšiš af žvķ aš hafa ekki rįšist ķ žęr umbętur sem viš hefšum žurft aš rįšast ķ um mišjan sķšasta įratug. Žar koma bankamįlin viš sögu en einnig hefši žurft aš endurskipuleggja rķkisfjįrmįlin. Žar er veišigjald aš sjįlfsögšu lykilatriši en einnig hefši veriš naušsynlegt aš rįšast ķ skipulagsbreytingar į vinnumarkaši til žess aš draga śr lķkum žess aš žar fari allt ķ bįl og brand meš gamla laginu žegar samningar losna nęst eins og żmislegt bendir til aš geti gerst. Ķ sķšasta lagi er landbśnašarvandinn óleystur enn žannig aš til aš mynda Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn er farinn aš finna mjög aš žvķ hversu óhagkvęm landbśnašarstefnan er. Matvöruverš hér er nęstum 70% hęrra en ķ nįlęgum löndum og leggur enn sem fyrr žungar byršar į launžega og dregur śr lķkum žess aš hęgt sé aš stilla kjarasamningum ķ hóf ķ žvķ įrferši sem viš stefnum ķ. Žetta hangir allt saman,” segir Žorvaldur Gylfason.

 Vištal: Gylfi Kristjįnsson.


Til baka