Eftirlegukindur

Margir viršast lķta svo į, aš innganga Ķslands ķ ESB žurfi aš bķša žess, aš Sjįlfstęšisflokkurinn sjįi sig um hönd. Žessi skošun hvķlir į žeirri hugsun, aš Sjįlfstęšisflokkurinn hafi haft stjórnarforustu fyrir žjóšinni nęr allan lżšveldistķmann og hann einn geti leitt Ķsland inn ķ ESB lķkt og hann leiddi Ķsland inn ķ Nató į sķnum tķma. Ég er į öšru mįli. Ég lķt svo į, aš Sjįlfstęšisflokkurinn hafi meš įbyrgšarlausu og vķtaveršu hįttalagi sķnu undangengin įr fyrirgert forustuhlutverki sķnu og veršskuldi ekki žį bišlund, sem sumir telja rétt eša naušsynlegt aš sżna honum nś ķ Evrópumįlinu. Hér eru rökin. Žaš orš fór af Sjįlfstęšisflokknum į fyrri tķš, aš honum vęri treystandi fyrir stjórn efnahagsmįla. Žessi skošun hvķldi į tveim stošum. Ķ fyrsta lagi įttu heilbrigš markašsbśskaparsjónarmiš eftir 1960 greišari ašgang en įšur aš Sjįlfstęšisflokknum og Alžżšuflokknum, sem myndušu višreisnarstjórnina og skįru upp herör gegn haftabśskap fyrri įra. Ķ annan staš var efnahagsmįlatilbśnašur haršra andstęšinga sjįlfstęšismanna ķ Framsóknarflokki og Alžżšubandalagi veikur. Framsóknarmenn höfšu ķ ljósi hagsmuna Sambandsins lķtinn hug į hagkvęmum markašsbśskap og böršust af hörku gegn flestum efnahagsumbótum višreisnarįranna. Ķ Alžżšubandalaginu var įstandiš litlu skįrra: žar var nįnast stöšutįkn aš hafa ekkert vit į efnahagsmįlum. Ķ fyrsta skiptiš, sem Alžżšubandalagiš stżrši fjįrmįlarįšuneytinu 1980-83, rauk veršbólgan upp ķ 83 prósent į įri. Sjįlfstęšismenn gįtu bašaš sig ķ ljómanum, sem stafaši af getuleysi hinna į žessu sviši og sunduržykkju. Žetta er nś lišin tķš. Žegar Alžżšubandalagiš stżrši fjįrmįlarįšuneytinu öšru sinni 1988-91, var fjįrmįlastjórnin ķ lagi, og žį komst ašild Ķslands aš Evrópska efnahagssvęšinu į dagskrį gegn įbyrgšarlausri og afhjśpandi andstöšu Sjįlfstęšisflokksins. Žį hafši nż kynslóš tekiš viš forustu Framsóknarflokksins og mįš af honum megnustu andstöšuna viš markašsbśskap. Andstęšingarnir höfšu tekiš framförum. Vandi Sjįlfstęšisflokksins reyndist sį, aš nż forustukynslóš flokksins, eftirstrķšskynslóšin, bar ekki nógu glöggt skynbragš į efnahagsmįl og brįst žeim vonum, sem viš hana voru bundnar. Nżja kynslóšin var eins og léleg eftirlķking hinnar eldri. Hśn gapti upp ķ brezka ķhaldsmenn og bandarķska repśblikana – Bush og kompanķ! – og gleypti allt hrįtt og varš um leiš višskila viš systurflokkana į Noršurlöndum og į meginlandi Evrópu. Eftir samfellda rķkisstjórnarsetu Sjįlfstęšisflokksins ķ sautjįn įr er veršbólgan enn hin mesta ķ allri Evrópu. Žaš mętti halda, aš gömlu kommarnir séu komnir aftur ķ fjįrmįlarįšuneytiš. Žaš er ekki heil brś ķ skżringum sjįlfstęšismanna ķ stjórnarrįšinu og Sešlabankanum į žessum óförum: žeir kenna żmist erlendum samsęrismönnum um įstandiš og heimta rannsókn eša skella skuldinni į tķmabundiš gengisfall įn skilnings į žvķ, aš krónan var of hįtt skrįš fyrir, eša benda į erlendar veršhękkanir įn sżnilegs skilnings į, aš žį hefši veršbólgan ķ nįlęgum löndum aukizt jafnmikiš og hér heima. Rétta skżringin er žó aušvitaš hin sama og ęvinlega: ašhalds- og įbyrgšarleysi ķ stjórn innlendra rķkisfjįrmįla og peningamįla. Rķkissjóšur er nś ekki aflögufęr nema hann taki erlent lįn. Gjaldeyrisforši Sešlabankans er brot af žvķ, sem hann žyrfti aš vera. Viš žetta bętist annaš, sem fengi fyrri foringja flokksins til aš snśa sér viš ķ gröfinni. Sjįlfstęšisflokkurinn notaši fyrst aflakvótakerfiš og sķšan einkavęšingu banka og annarra rķkisfyrirtękja til aš mylja įsamt Framsóknarflokknum undir einkavini sķna og vandamenn og lagši meš žvķ móti grunninn aš žeirri hugsun, aš stjórnmįlastéttin geti meš sjįlftöku lyft kjörum sķnum langt upp fyrir kjör venjulegs fólks. Žetta var hugsunin į bak viš eftirlaunalögin illręmdu 2003 og einnig į bak viš sķaukna misskiptingu, sem rķkisstjórnin hefur žó ekki enn fengizt til aš višurkenna. Hvernig gat Sjįlfstęšisflokkurinn sokkiš svo djśpt? Mér veršur hugsaš til Sušur-Amerķku, žar sem ófyrirleitnir, spilltir og illa innręttir lżšskrumarar žöndu efnahagslķfiš meš erlendum lįntökum til aš kaupa sér fylgi, en žaš reyndist skammgóšur vermir. Nś stendur Sjįlfstęšisflokkurinn ķ sömu sporum, rśinn trśveršugleika og trausti. Flokksmenn miklušust įrum saman af góšri hagstjórn og böršu sér į brjóst įn sżnilegs skilnings į žvķ, aš innlendar og erlendar skuldir fólksins og fyrirtękjanna ķ landinu ógna nś afkomu žeirra sem aldrei fyrr. Balliš er bśiš. Óbreytt hagstjórnarfar felur ķ sér skylduašild almennings aš vogunarsjóši Sjįlfstęšisflokksins. Frjįlshugašir menn ķ flokknum žurfa aš leysa sig śr višjum gömlu flokksklķkunnar og bjóšast į eigin forsendum til samstarfs viš ašra innan žings og utan um aš undirbśa įn frekari tafar umsókn um ašild Ķslands aš ESB. Žannig liggur beinast viš aš reyna aš endurvekja traust umheimsins į ķslenzku efnahagslķfi eftir žaš, sem į undan er gengiš. Žegar samningur um ašild liggur fyrir, veršur hann borinn undir atkvęši žjóšarinnar. Hśn ein ręšur.

Fréttablašiš, 29. maķ 2008.


Til baka