Sextįn milljaršar į silfurfati

Eitt er nęsta vķst um stjórnmįlamenn og flokka, sem hafa lįtiš sig hafa žaš aš afhenda fįum śtvöldum veršmętar sameignaraušlindir į sérpśssušu silfurfati ķ staš žess aš setja upp sanngjarnt verš, og žaš er žetta: žeim er žį varla heldur treystandi til aš koma rķkisfyrirtękjum ķ verš. Śr žvķ aš žeir afhentu völdum śtvegsmönnum fiskikvótann įn endurgjalds (og haršneita enn sem fyrr aš opna flokksbękurnar aftur ķ tķmann), hvķ skyldu žeir žį ekki hafa sama hįttinn į einkavęšingu rķkisfyrirtękja? Hvķ ekki?

Tökum bankana. Landsbankinn og Bśnašarbankinn voru seldir einkavinum į undirverši. Annaš stóš ekki til, enda hefši ešlileg einkavęšing višskiptabankanna veriš eitur ķ beinum beggja stjórnarflokkanna og öndverš innsta ešli žeirra ekki sķšur en t.a.m. rétt verš fyrir ašgang aš fiskimišunum. Žjóšin fékk smjöržefinn af žvķ, sem koma skyldi, žegar SR mjöl hf. var selt undir sannvirši 1993 eins og ekkert vęri sjįlfsagšara, žótt miklu hęrra verš vęri ķ boši annars stašar aš, utan einkavinahópsins.

Žaš er hollt ķ žessu višfangi aš rifja upp nokkrar vendingar į ferli višskiptabankanna śr rķkiseigu ķ einkaeign sķšan 1999. Ķ upphafi var fulltrśum Skandinaviska Enskilda Banken bošiš hingaš heim frį Svķžjóš til višręšna um hugsanleg kaup į hlut ķ Landsbankanum, en žęr fóru śt um žśfur, og Svķarnir voru sendir heim, enda hefšu žeir aldrei tekiš žaš ķ mįl aš hafa framkvęmdastjóra Sjįlfstęšisflokksins įfram ķ bankarįšinu og fleira ķ žeim dśr. Žį birtist Sjįlfstęšisflokkurinn skyndilega meš Björgólf Gušmundsson, dyggan flokksmann frį fyrri tķš, og hann virtist til ķ allt, og bankinn var žį seldur honum į undirverši og syni hans viš žrišja mann, og ķtök flokksins ķ bankanum voru žį tryggš. Undirveršiš mįtti m.a. rįša af žvķ, aš Landsbankinn og Bśnašarbankinn voru settir į markaš bįšir ķ einu til aš žrżsta veršinu nišur, enda hękkaši veršiš į bréfum ķ bįšum bönkum eftir söluna. Fyrirheitin um dreifša eignarašild ruku śt ķ vešur og vind.

Nś var röšin komin aš Framsóknarflokknum og Bśnašarbankanum. Žaš kemur fram ķ reikningum KB banka og Eglu hf., sem er samheiti į fįeinum framsóknarfyrirtękjum, aš Egla žessi hagnašist um tępa 16 milljarša króna į žvķ einu aš hafa óžarfa milligöngu um einkavęšingu Bśnašarbankans, eins og Gušmundur Ólafsson hagfręšingur o.fl hafa bent į. Žaš hefši žvķ veriš hęgt aš selja bankann į mun hęrra verši en gert var meš žvķ aš afžakka milligöngu Finns Ingólfssonar, fyrrv. varaformanns Framsóknarflokksins, og félaga hans. Til aš dreifa athygli almennings frį žvķ, sem žarna geršist, var žżzkum banka, Hauck & Aufhäuser, blandaš inn ķ mįliš, eins og nś stęši til aš laša erlenda menn aš ķslenzkum bankarekstri, en žaš stóš aldrei til: žżzki bankinn tók lįn ķ Landsbankanum til aš fjįrmagna sinn hlut ķ Bśnašarbankanum, eins og fram kemur ķ greinaflokki Sigrķšar Daggar Aušunsdóttur blašamanns hér ķ blašinu. Žżzka bankanum var bersżnilega ekki ętlaš annaš hlutverk en žaš aš lįta mįliš lķta betur śt.

Ķ žeim löndum, žar sem fyrirtęki hafa veriš fęrš śr rķkiseigu ķ einkaeign undanfarin įr, hafa vķša veriš sett sérstök lög til aš tryggja, aš einkavęšingin nįi tilgangi sķnum og rétt verš fįist fyrir eignirnar, og einnig til aš girša fyrir mistök eša bęta fyrir žau ķ tęka tķš. Ķ slķkri löggjöf eru žvķ gjarnan endurskošunarįkvęši til taks, komi t.d. į daginn, aš almannahagur hafi veriš borinn fyrir borš. Hér hafa engin slķk įkvęši veriš leidd ķ lög.

Einkavęšing żmissa rķkisfyrirtękja og banka er aš sönnu naušsynleg ķ landi, žar sem rķkisvaldiš hefur um langt įrabil haft alla žręši atvinnulķfsins ķ hendi sér og haldiš aftur af heilbrigšum markašsbśskap meš illum afleišingum. En rķkisstjórnin hefur haldiš illa į einkavęšingunni, enda var varla viš öšru aš bśast, śr žvķ aš hśn heyktist į aš koma fiskikvótanum ķ verš handa réttum eigendum. Fyrir fįeinum misserum sakaši žįverandi forsętisrįšherra formann framkvęmdanefndar um einkavęšingu um aš hafa bošiš sér 300 mkr. ķ mśtur. Žessi įsökun dugši žó ekki til žess, aš framkvęmdanefndin og störf hennar vęru tekin til skošunar. Var žetta kannski bara business as usual? Ętli Egla dugi?

Eftir hverju skyldi hśn vera aš bķša žessi žjóš? – sem lętur žvķlķkt og annaš eins yfir sig ganga von śr viti įn žess aš rķsa upp eša rumska. Meira nęst.

Fréttablašiš, 2. jśnķ 2005.


Til baka