Eiga ea leigja? Hvort er betra?

Heimilin um landi hafa lngum tma komi sr upp einfaldri reglu um hsnisml: til langs tma liti er betra a eiga en leigja. tta af hverjum tu slenzkum fjlskyldum ba undir eigin aki; hinar ba leiguhsni. Almenn stt rkir um sjlfseignarstefnuna. Rttlting hennar hvlir rum ri eirri hugsun, a eigendur fari jafnan betur me hsni en leigjendur og haldi v betur vi. Flestir kjsa me lku lagi a eiga blana sna frekar en a leigja af rum nema ney. rum lndum er eirri rksemd stundum btt vi, a hseigendur hafi eignarrtt a verja og su a v leyti traustari bendur og sur lklegir en leigjendur til uppreisnar gegn rkjandi jflagsskipan. nlgum lndum er leiguhsni hlutfallslega algengara en hr, en almenna reglan er eigi a sur hin sama. Flesta leigjendur dreymir um a komast eigi hsni.

Lku mli gegnir um fyrirtki. tli au sr langa lfdaga eins og anna flk yfirleitt, kjsa au jafnan a starfa eigin hsni, ef fjrhagurinn leyfir. Eigi hsni er jafnan drara til langs tma liti. a er engin tilviljun, a bankar kjsa nstum alltaf a halda til eigin hsni. Landsbankinn er a byggja yfir sig njar hfustvar Reykjavk. Sama regla vi um flesta innanstokksmuni heimilum. Flestir vilja helzt eiga sskpana sna sjlfir og uppvottavlarnar. a er jafnan hagfelldara og gilegra en a leigja essi heimilistki. Sama mli gegnir um flest einkafyrirtki og rkisstofnanir. eim finnst yfirleitt auveldast a eiga vinnuvlarnar snar: faxtkin, fiskiskipin, fribndin, innrttingarnar, mjaltavlarnar, tlvurnar. Samt getur stundum veri hagkvmt a leigja tki og tl af rum til missa hlaupaverka, en a er annar handleggur.

 

Almenna reglan er essi: flk og fyrirtki telja jafnan bezt a ba og starfa eigin hsni og eiga jafnframt flesta innanstokksmuni og rekstrarhld. eru til veigamiklar undantekningar fr essari reglu. Flugflg kjsa mist a eiga vlarnar snar ea lta r fr sr og leigja r af rum. essi undantekning stafar einkum af v, a flugrekstur hefur va veri erfiur mrg undangengin r af msum stum. Nokkur strstu flugflg Bandarkjanna hafa lengi ramba barmi gjaldrots; PanAm lagi upp laupana. Hin flgin eru sum greislustvun sem kalla er; eitt eirra, Continental, er nsloppi fyrir horn. Flugleiir, n Icelandair, hafa undangengin r mist tt ea leigt snar vlar. Greislustvun veitir skuldunautum tmabundna lagavernd gegn lnardrottnum. Henni er tla a gefa skuldunautunum rrm til a endurskipuleggja reksturinn me v a aftra lnardrottnunum fr v a ganga a skuldunautunum og knja gjaldrot. essi sjnarmi skipta mli, egar mat er lagt stand og horfur sumra eirra fyrirtkja, sem miki hefur kvei a hr heima undangengin r. au hafa sum sni gmlu reglunni vi. au kaupa fyrirtki, selja utan af eim hsni, taka a san leigu til a geta haldi starfseminni fram sama sta og nota f, sem au losuu me eignaslunni, til a kaupa n fyrirtki og brf og annig koll af kolli. etta er einfld lei til a taka ln og losa f og getur veri vnleg me lkkandi vxtum, en hn er vafasm eins og n httar me hkkandi vxtum. essi lausafjrflunarafer tti ekki heldur vnleg venjulegum heimilisrekstri. Fstir myndu selja hsi sitt upp r urru, taka a san leigu til a geta bi ar fram og festa f, sem eir losuu vi sluna, litlegum fyrirtkjum og hlutabrfum. Framsnt flk httir helzt ekki meira f en a hefur efni a tapa. Fstir hafa r a missa hsi sitt, en eir geta braska me sumarbstainn eins og eim snist. Bankar varast jafnan a veita eim hsakaupaln, sem tla sr a braska me lnsf, enda eru vein hsunum ekki lengur til staar. Hvers vegna lna bankar fyrirtkjum, sem stunda tvsn verbrfaviskipti? Eru eir ekki reynd a veita ln til httusamra hlutabrfakaupa? Hvernig er veum htta slkum viskiptum? Kannski eru essi fyrirtki bara a braska me f, sem au mega vi a missa. Kannski ekki. Bankarnir mttu gera meira a v a upplsa almenning um starfshtti sna. eir mttu byrja a skra fyrir viskiptavinum snum, hvers vegna gamla vararreglan um eignarhald hsni fyrirtkja er ekki lengur fullu gildi.

Frttablai, 25. janar 2007.


Til baka