Flar, timbur, tnlist

Fllinn hefur gegnt mikilvgu hlutverki efnahagslfi og menningu Indlands, Talands og nokkurra annarra Asulanda fr fyrstu t lkt og hesturinn hr heima og var, nema fllinn er fjlhfari. Hesturinn er ekki lengur farartki og drttardr fyrsta lagi eins og hann var hr ldum saman, heldur feraflagi og leggur n skerf sinn til efnahagslfs og landbnaar mestmegnis gegnum feratveg heima og erlendis. Fllinn er sem jafnan fyrr arfasti jnninn sunnan- og austanverri Asu: hann kemur enn a gu gagni m.a. ungaflutningum, inai og jnustu og er gur flagi leik og starfi. Skgarhgg og timburflutningar arna austur fr vru miklu torveldari, ef flsins nyti ekki vi. Flar vinna vel saman og lta vel a stjrn og taka sjlfstar kvaranir, ef arf a halda – egar einn trjdrumbur skagar t.d. langt fram r rum timburhrauki, jafna flarnir misfellurnar a eigin frumkvi, n ess a verkstjrar urfi a reka til ess. Flar eru einnig ir og gir feraflagar. Fllinn er ekki eingngu dreifblisdr Asu, heldur sst hann einnig oft gtum borga Indlands og Talands og nlgra landa, tt hestar su lngu horfnir af gtum Reykjavkur og ngrennis. Indverjar fara helzt ekki skrgngur, nema eir hafi flana sna me sr skrautklum.

egar Rama IV konungur Talands kom til Bandarkjanna a heimskja Abraham Lincoln Hvta hsi kringum 1860, st borgarastri fyrir dyrum, og Lincoln forseti hafi ungar hyggjur af horfum lands sns. Rama baust til a senda forsetanum fla, rautreyndar strsvlar, g man ekki lengur hversu marga, og lt a fylgja me, a svo vri flnum fyrir a akka, a Talendingar hefu aldrei tapa stri og ekki heldur sjlfsti snu. Af einhverjum stum var samt ekkert r v, a flarnir nmu land Bandarkjunum. Borgarastri st fjgur r (1861-1865) og kostai 620.000 mannslf, tp 2% jarinnar tndu lfi, og fjrar milljnir rla voru strslok leystar r nau.

Framlag indverska flsins til atvinnulfs og menningar Suaustur-Asulanda vekur leitna spurningu um Afrku: hvers vegna hafa Afrkujirnar ekki teki flinn jnustu sna eins og tkast Asu? Afrkumenn segja sjlfir, a Afrkufllinn s eli snu temja og a s v tmt ml a tala um a reyna a hafa eitthvert umtalsvert gagn af honum anna en a selja feramnnum agang a jgrum o..h. En etta getur samt varla veri rtt. Ein frgasta strsfr allra tma var fer Hannibals hershfingja fr Karag norur eftir Spni og Frakklandi og san suur yfir Alpana rin 218-217 fyrir Kristsbur me 50.000 manna li og 40 fla. a voru aultamdir Afrkuflar. Me eirra hjlp tkst Hannibal a leggja undir sig alla Norur-talu, en ekki til langframa. Sagan af herfr Hannibals virist taka af ll tvmli um a, a Afrkufllinn er nothfur mannlegu flagi. Afrkufllinn vegur a jafnai sj til tta tonn, indverski fllinn fimm til sex. Reyndar kemur a fyrir, a Afrkufllinn s notaur sem drttardr, en a er tiltlulega sjaldgft. Landknnuirnir Livingstone og Stanley feruust ekki um lfuna flum, heldur ftgangandi – ea rttara sagt brum.

Fllinn n vk a verjast um alla Afrku. ri 1977 taldi flastofninn ar 1,3 milljnir dra. Tuttugu rum sar hafi stofninn minnka niur 600.000 dr. essi fkkun stafar m.a. af rnyrkju, sem illa hefur tekizt a hemja, og einnig af rekstrum milli manna og fla. Flar eiga a til a eyileggja uppskeru bnda, hungri knr til spellvirkjanna, og bndur grpa til vopna gegn flunum, enda eru flarnir varin sameign eins og orskurinn. Indverski fllinn er einnig httu, tt undarlegt megi virast, ar e hann er rum ri hsdr. Flastofninn Talandi taldi t.d. um 100.000 dr fyrir hundra rum, en hann er n aeins um 2.500 dr. Skgeyingin ar landi hefur dregi mjg r eftirskn eftir flum til timburflutninga, en eir hafa sumir frt sig yfir ara atvinnuvegi, einkum ferajnustu o.fl. eins og slenzki hesturinn. Talenzka flharmnusveitin hefur t.d. gefi t tvo geisladiska. Flarnir leika einkum jlega tnlist blsturs- og slttarhljfri og einnig hrafl r msum rum verkum, t.d. Sveitasinfnu Beethovens. Sumir eirra fst einnig vi a mla.

Frttablai, 4. gst 2005.


Til baka