Fjßrmßl Ý stjˇrnarskrß

Eiga ßkvŠ­i um banka og fjßrmßlafyrirtŠki heima Ý stjˇrnarskrß? E­a dugir a­ hafa slÝk ßkvŠ­i  Ý l÷gum?

     Ůetta er sanngj÷rn spurning Ý landi, ■ar sem bankakerfi­ hrundi til grunna fyrir ■rem ßrum me­ h÷rmulegum aflei­ingum fyrir fj÷lda fˇlks innan lands og utan. Spurningin er ßleitin m.a. vegna ■ess, a­ ekki ver­ur betur sÚ­ en a­ l÷g um fjßrmßlafyrirtŠki 2002 hafi a­ hluta veri­ skraddarasaumu­ handa vel tengdum kaupanda banka, sem komst Ý ■rot fßeinum ßrum eftir kaupin. ═ l÷gunum stendur Ý 52. grein: „Stjˇrnarmenn og framkvŠmdastjˇri skulu vera l÷grß­a og hafa ˇflekka­ mannor­ og mega ekki ß sÝ­ustu fimm ßrum hafa veri­ ˙rskur­a­ir gjald■rota. Ůeir mega ekki Ý tengslum vi­ atvinnurekstur hafa hloti­ dˇm ß sÝ­ustu 10 ßrum fyrir refsiver­an verkna­ samkvŠmt almennum hegningarl÷gum, ...“

     Stjˇrnlagarß­ fÚkk vanda­ar ßbendingar og till÷gur um stjˇrnarskrßrßkvŠ­i um banka, en ßkva­ ■ˇ a­ hafa ekki slÝk ßkvŠ­i Ý frumvarpinu. Hvers vegna?

Frß mÝnum bŠjardyrum sÚ­ voru bankamenn ekki einir a­ verki Ý hruninu. Ůeir fˇru sÝnu fram  fyrir tilstilli stjˇrnmßlamanna. Meinsemdin fˇlst Ý of nßnum tengslum stjˇrnmßlamanna vi­ eigendur og stjˇrnendur bankanna og annarra stˇrfyrirtŠkja. Bankamenn ganga yfirleitt eins langt og ■eir geta innan ■eirra marka, sem stjˇrnmßlamennirnir setja ■eim me­ l÷gum og framkvŠmd laga, og stundum lengra. Og stjˇrnmßlamenn ganga yfirleitt einnig eins langt og ■eir geta til a­ fara sÝnu fram me­ l÷ggj÷f og framkvŠmd laga innan ■eirra marka, sem stjˇrnarskrßin setur ■eim og stundum einnig almenningsßliti­.

Ůess vegna er ■a­ vi­urkennd regla, en ■ˇ ekki einhlÝt, a­ hafa Ý stjˇrnarskrß ßkvŠ­i um rÝkisvaldi­ og ■rÝskiptingu ■ess, valdm÷rk og mˇtvŠgi, og hafa heldur Ý l÷gum ßkvŠ­i um ■ß, sem ■urfa a­ l˙ta rÝkisvaldinu, ■ar ß me­al banka. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr er Ý ■essum anda. ŮvÝ er Štla­ a­ skerpa ■rÝgreiningu valdsins me­ ■vÝ a­ reisa eldveggi milli framkvŠmdarvalds, l÷ggjafarvalds og dˇmsvalds til a­ sker­a getu yfirvalda til a­ ska­a rÚttindi og hagsmuni almennings. ┴kvŠ­um frumvarpsins um grei­an a­gang a­ upplřsingum, ˇspilltar embŠttaveitingar, rannsˇknarnefndir og persˇnukj÷r vi­ hli­ listakj÷rs til a­ bŠta mannvali­ ß Al■ingi er einnig Štla­ m.a. a­ draga ˙r lÝkum ■ess, a­ bankar geti a­ nřju vaxi­ rÝkisvaldinu yfir h÷fu­ eins og ger­ist fyrir hrun.

Duga ■essi ßkvŠ­i til a­ gir­a fyrir anna­ hrun? Nei. Engin stjˇrnarskrß getur girt til fulls fyrir ■ß hŠttu. HÚr ver­ur ■vÝ a­ duga, a­ reynt sÚ a­ draga ˙r lÝkum ß nřju hruni.

Hef­i veri­ heppilegra a­ hafa Ý frumvarpinu sÚrst÷k ßkvŠ­i til a­ binda hendur bankanna? – t.d. me­ ■vÝ a­ tiltaka, a­ erlendar skuldir bankanna megi ekki fara upp fyrir tilteki­ hlutfall landsframlei­slunnar e­a gjaldeyrisfor­i Se­labankans megi ekki fara ni­ur fyrir tiltekin m÷rk. Ekki endilega, ■ˇtt gjarnan megi setja slÝk ßkvŠ­i Ý l÷g. Hugsunin hÚr er s˙, a­ stjˇrnarskrß ■arf a­ vera sveigjanleg til a­ endast eins og Ragnhildur Helgadˇttir prˇfessor hefur bent ß. Ůa­ sjˇnarmi­ mŠlir gegn ■vÝ a­ skor­a sig vi­ tilteknar t÷lur. ═ frumvarpi Stjˇrnlagarß­s er a­ yfirl÷g­u rß­i ekki heldur ßkvŠ­i um hallalausan rÝkisb˙skap, ■ˇtt mßli­ vŠri rŠtt Ý ■aula, ■vÝ a­ ˇsveigjanlegar skor­ur af ■vÝ tagi geta komi­ sÚr illa, ef Ý har­bakkann slŠr. SlÝk ßkvŠ­i eru sjaldgŠf Ý ÷­rum l÷ndum, ■ˇtt Ůjˇ­verjar hafi ßkvŠ­i gegn rÝkishalla Ý sinni stjˇrnarskrß, svo sem Úg lřsti hÚr Ý bla­inu ß f÷studaginn var.

DV, 21. desember 2011.


Til baka