Fjlbreytni borgar sig

Menntun borgar sig: a segir sig sjlft. Hn borgar sig jafnan fyrir hvern og einn, v a menntun eykur starfsngju og afkst og um lei tekjur manna og tkifri lfsleiinni. Og hn borgar sig einnig fyrir samflagi heild, v a menntun eins eykur hag annars: hver og einn er jafnan betur settur samflagi, ar sem menntun er almenn, mikil, fjlbreytt og g. a er til dmis skrra ea hva heldur ? a f tannpnu Patreksfiri en Pakistan, v a Pakistan urfa tannpnusjklingar iulega a lta draga r sr ti gtu, me naglbt, n deyfingar. a er hrgull menntuum tannlknum Pakistan og rum menntamnnum.

Hugsum okkur eitt andartak, a almannavaldi hefi engin afskipti af menntamlum. myndi hver og einn afla sr menntunar, ef hann ea hn teldi vinninginn vum skilningi svara kostnai, annars ekki. Einstaklingar sj hinn bginn enga stu til a taka a me reikninginn, a me v a mennta sig eru eir einnig a bta jflagi. ess vegna myndu frri afla sr menntunar frjlsum markai en rf jflagsins krefur. Og ess vegna telur almannavaldi sr rttilega skylt a skipta sr af menntun, ekki aeins me lgboinni sklaskyldu, heldur einnig me v a halda ti sklum llum stigum og bja nemendum ,,keypis ea dran agang a eim.

Umfangsmiklum rkisbskap menntamlum fylgja samt msir alvarlegir kostir eins og gengur og gerist um rkisafskipti. Hfuvandinn er kannski s, a umfang menntamlanna hefur vaxi almannavaldinu yfir hfu og kalla mistringu, sem bitnar fjlbreytni sklastarfi. Mistring er svifasein: a hefur til a mynda dregizt of lengi a lkka stdentsprfsaldur til a stytta nemendum lei gegnum framhaldssklana, a hefi tt a vera bi a gera a fyrir lngu. Mistring stendur me lku lagi vegi fyrir frjrri og heilbrigri samkeppni til dmis um kennara og nemendur, a er um starfsli og viskiptavini samkeppni, sem hefur reynzt gjful og gagnleg flestum rum svium efnahagslfsins. Menntakerfi er eins og heilbrigiskerfi: a er snar ttur jlfsins og arf v a lta smu meginlgmlum markasbskapar og samflagi a ru leyti til a tryggja bi mikla og ga menntun og heilbrigisjnustu. Misheppnu mistring bitnar bi magni og gum jnustunnar.

Flk er lkt sem betur fer, og v hentar a sama skapi lk menntun. a er ess vegna ekki vnlegt a reyna a steypa alla nemendur sama mt. Hitt er vnlegra til rangurs a reyna a koma til mts vi lkar arfir og skir nemenda me v a bja eim margar og margvslegar nmsleiir. Miki brottfall r framhaldssklum stafar meal annars af nmsleia: margir nemendur hafa ekki fundi nmsbrautir, sem henta eim. Arir bera a ekki einu sinni vi a byrja framhaldsskla, af v a eir finna engar nmsleiir, sem hfa til eirra.

Misheppnu mistring bitnar fjlbreytni menntakerfinu. Stuningur rkis og bygga vi menntakerfi ir ekki endilega, a almannavaldi urfi a eiga og reka sklana, svo sem n er algengast. Rki og sveitarflg geta eflt menntun me ru mti, til dmis me v a styrkja einkaskla ea me v a styrkja nemendur beint og leyfa eim a velja sr nmsleiir eigin sptur. Rekstur skla myndi a einhverju leyti frast smm saman fr almannavaldinu yfir einkageirann, svo sem hefur raunar gerzt auknum mli undangengin r, en rki si eftir sem ur um rammann, til dmis me v a halda ti flugu gaeftirliti og ess httar. etta er almenna reglan okkar jflagi: einkafyrirtki sj um reksturinn, rki sr um rammann. Jafnframt yrfti a gta ess vandlega ljsi reynslunnar fr rum lndum a vira srstu og mikilvgi almennrar menntunar jflaginu og vernda hana fyrir til a mynda trarofstki og prttnum eiginhagsmunasjnarmium n ess a skera trfrelsi og einkafrelsi. 

essi framtarsn vekur neitanlega spurningar um jfnu. Myndi fjlskrugri menntun leia til aukins jafnaar skiptingu aus og tekna? a arf alls ekki a vera. Jafnrtti menntamlum er bezt borgi me v a tryggja llum jafnan agang a menntun og me v a reyna a gera llum kleift a afla sr mestu og beztu menntunar, sem hugur eirra stendur til. Sumir nta sr menntunarfrin betur en arir, rtt er a. En svari vi v er ekki a reyna a halda aftur af eim, sem vilja afla sr mikillar og grar menntunar, heldur vert mti a reyna a leita leia til a lyfta hinum og einnig ar hefur almannavaldi mikilvgu hlutverki a gegna. Meiri, fjlbreyttari og betri menntun handa sem allra flestum stular yfirleitt a auknum jfnui jflaginu og um lei a aukinni samheldni og hagsld til langs tma liti.

Bla ungra jafnaarmanna, september 2002.


Til baka