Flokkurinn lengi lifi

Menning ■jˇ­ar spannar margar vÝddir. Ef menning vŠri keppnisÝ■rˇtt eins og fj÷l■raut, ■ß stŠ­um vi­ ═slendingar tr˙lega nokku­ framarlega Ý řmsum greinum, til dŠmis Ý fornmenningu, en vi­ kŠmumst ■ˇ ekki ß ver­launapall, ■vÝ a­ ■ar vŠru KÝnverjar, Grikkir og Rˇmverjar fyrir: enginn skßkar ■eim a­ ■essu leyti, ■a­ er of seint. Vi­ stŠ­um einnig framarlega Ý leikh˙smenningu ľ og ■a­ er reyndar lyginni lÝkast um svo lÝti­ land. Stˇru leikh˙sin tv÷ Ý h÷fu­borginni bjˇ­a hvort fyrir sig upp ß ■rjßr e­a jafnvel fjˇrar leiksřningar samtÝmis um helgar, kv÷ld eftir kv÷ld, og ■ar er hver sřningin annarri betri og hvergi veikur hlekkur. Leiksřningar Ý ReykjavÝk eru yfirleitt engu sÝ­ri en sřningar Ý stˇrborgum Evrˇpu og AmerÝku. Ůetta er eins og ■a­ ß a­ vera. Svipa­a s÷gu er a­ segja um tˇnlist, bˇkmenntir og myndlist: ■ar er grˇskan hÚr heima einnig me­ miklum ˇlÝkindum. Grˇskan stafar ÷­rum ■rŠ­i af ■vÝ, held Úg, a­ ■essar listgreinar eru allar al■jˇ­legar Ý e­li sÝnu. Margir tˇnlistarmenn og myndlistar sŠkja sÚr menntun ˙t Ý heim og leika listir sÝnar ekki a­eins hÚr heima, heldur einnig erlendis og eflast af ■vÝ. Ůetta ß einnig vi­ um rith÷funda a­ ■vÝ leyti, a­ ■eir keppa řmsir um hylli erlendra lesenda, ■vÝ a­ Ýslenzk skßldverk Š fleiri h÷funda eru n˙ ■řdd ß erlend mßl. Leikh˙si­ er einnig al■jˇ­legt. Leikritin, sem fara ß fjalirnar, eru flest eftir erlenda h÷funda, en leikh˙si­ er ekki sÝ­ur Ýslenzkt fyrir ■vÝ: ■a­ er engin ■vers÷gn Ý ■essu. Leikstjˇrar setja upp verk bŠ­i heima og erlendis, og řmsir a­rir leikh˙smenn ľ leikh˙sstjˇrar, leiklistarrß­unautar, leikmyndasmi­ir og teiknarar, ljˇsameistarar, b˙ningah÷nnu­ir og a­rir ľ geta fŠrt sig sta­ ˙r sta­ og styrkzt af ■vÝ. Leikarar eru a­ vÝsu yfirleitt bundnir vi­ ßtthagana, ■eir leika ß mˇ­urmßlinu eins og e­lilegt er, en ■eir lifa og hrŠrast Ý fj÷lmenningarheimi leikh˙ssins: ■a­ er stˇr heimur.

Menning vÝ­s vegar a­ er lÝfsnau­syn litlu landi. Menningarßhrif a­ utan eru lyftist÷ng undir leik og starf: ■au eru blßtt ßfram lykillinn a­ gˇ­um ßrangri ß al■jˇ­avÝsu. En ■a­ er slagsÝ­a ß ■essum ßhrifum ß ═slandi. Ůau hafa veri­ mikil og holl Ý listum og einnig Ý flestum greinum frŠ­a og vÝsinda og skila­ miklum ßrangri, en ■au hafa veri­ minni Ý atvinnulÝfi og stjˇrnmßlum. Ůa­ er tilt÷lulega sjaldgŠft, a­ stjˇrnendur Ýslenzkra fyrirtŠkja hafi starfsreynslu frß ˙tl÷ndum, ■ˇtt ■a­ hafi a­ vÝsu fŠrzt Ý v÷xt undangengin ßr. Fßkeppnin hÚr heima vir­ist ekki kalla ß slÝka starfskrafta. Me­al nßlŠgra ■jˇ­a ■ykir ■a­ ■ˇ vÝ­ast hvar sjßlfsag­ur hlutur, a­ stjˇrnendur stˇrfyrirtŠkja sÚu gjaldgengir ß heimsmarka­i, og ■ß er ekki nema e­lilegt, a­ slÝkir menn geri kaupkr÷fur Ý samrŠmi vi­ ■a­. HÚr heima er tr˙lega hŠgt a­ telja slÝka stjˇrnendur ß fingrum annarrar handar, kannski beggja. Ekki ver­ur ■ˇ sÚ­, a­ ■essar marka­sa­stŠ­ur hafi slegi­ ß kaupkr÷fur řmissa annarra stjˇrnenda. Annars sta­ar ß Nor­url÷ndum er ■a­ sjaldgŠft, a­ stjˇrnendur stˇrra fyrirtŠkja skipi sÚr Ý stjˇrnmßlaflokk, m÷nnum ■ykir einfaldlega ekki fara vel ß ■vÝ, a­ stjˇrnendur fyrirtŠkja og stjˇrnmßlamenn rugli saman reytum sÝnum. NorrŠnir stjˇrnmßlaflokkar ■iggja ekki fÚ af fyrirtŠkjum ľ nema ß ═slandi. HÚr heima ■ykir ■a­ ekki tilt÷kumßl, a­ stjˇrnendur fyrirtŠkja sÚu ßhrifamenn Ý stjˇrnmßlaflokkum. Ůetta ß ekki a­eins vi­ um rÝkisfyrirtŠki, heldur einnig um řmis svo nefnd einkafyrirtŠki. HÚr hafa einstaklingar veri­ dregnir Ý flokkspˇlitÝska dilka frß fyrstu d÷gum flokkaskipanar Ý landinu. Hitt er ■ˇ enn verra, ef hŠgt er a­ draga fyrirtŠki Ý s÷mu dilka. Ůetta er ■jˇ­inni dřrt, ■vÝ a­ af ■essu lei­ir, a­ heilbrig­ vi­skiptasjˇnarmi­ ■urfa i­ulega a­ vÝkja fyrir stjˇrnmßlasjˇnarmi­um Ý atvinnulÝfi landsins.

T÷kum dŠmi. Stjˇrnir margra stŠrstu fyrirtŠkja landsins eru a­ miklu leyti skipa­ar fˇlki, sem hvergi nokkurs sta­ar Ý nßlŠgum l÷ndum vŠri fali­ a­ střra svo stˇrum fyrirtŠkjum. Ůetta ß til dŠmis vi­ um rÝkisbankana, rÝkisspÝtalana, LandssÝmann og Landsvirkjun ľ a­ vÝsu ekki um alla stjˇrnarmenn Ý ■essum fyrirtŠkjum, en Š­i marga. Vandinn er sß, a­ stjˇrnmßlaflokkarnir skipa fulltr˙a Ý stjˇrnir ■essara fyrirtŠkja og vir­a jafnan a­ vettugi ■Šr hŠfniskr÷fur, sem ■ykja sjßlfsag­ar vi­ skipan Ý slÝkar stjˇrnir Ý ÷­rum l÷ndum. Ůetta menningarleysi vir­ist vera smitandi, ■vÝ a­ vandinn er ekki bundinn vi­ rÝkisfyrirtŠki.

Veldi stjˇrnmßlaflokkanna rÝ­ur ekki vi­ einteyming. Al■ř­usamband ═slands er eina verklř­shreyfingin ß landsvÝsu Ý allri Evrˇpu, sem hefur ekki barizt fyrir e­a stutt inng÷ngu ■jˇ­ar sinnar Ý Evrˇpusambandi­. Hvers vegna? Verklř­shreyfingin hÚr heg­a­i sÚr um ßrabil nßnast eins og deild Ý stjˇrnmßlaflokki, og flokkurinn, sem er n˙ a­ vÝsu horfinn af sjˇnarsvi­inu, haf­i engan ßhuga ß Evrˇpusambandinu. Vinnuveitendasambandi­ var einnig fur­ulega ßhugalaust um inng÷ngu ═slands Ý Evrˇpusambandi­, eitt slÝkra sambanda Ý allri ßlfunni. MÚr sřnist sama skřring eiga vi­: sambandi­ bar sig a­ nßnast eins og flokksfÚlag og tˇk flokkinn fram yfir hagsmuni a­ildarfyrirtŠkjanna. Samt÷k i­na­arins hafa skori­ sig ˙r a­ ■essu leyti og haga­ mßlflutningi sÝnum Ý Evrˇpumßlinu m÷rg undangengin ßr me­ svipu­um hŠtti og systursamt÷k ■eirra Ý ˙tl÷ndum. Margir vonu­u, a­ nřstofnu­ Samt÷k atvinnulÝfsins, sem gamla vinnuveitendasambandi­ rann inn Ý, myndu nota tŠkifŠri­ og byrja a­ heg­a sÚr eins og ÷nnur slÝk samt÷k Ý Evrˇpu, en ■ess sjßst ■ˇ engin merki enn Ý ■essu mikilvŠga hagsmunamßli atvinnulÝfsins Ý landinu. Flokkurinn lengi lifi.

Au­vita­ er ■a­ e­lilegt, a­ menn greini ß um ■a­, hvort ═slendingar eigi a­ ganga inn Ý Evrˇpusambandi­ e­a ekki. Ůa­ er e­lilegt, a­ menn greini ß um stjˇrnmßl. Ůa­ er hŠgt a­ fŠra řmis gild r÷k bŠ­i me­ og mˇti inng÷ngu. En ■a­ er eigi a­ sÝ­ur ˇe­lilegt, a­ Samt÷k atvinnulÝfsins og Al■ř­usamband ═slands skuli vera skeytingarlaus um mßli­. Ůetta ßhugaleysi er einsdŠmi Ý Evrˇpu.

Margir listamenn eru hlynntir inng÷ngu ═slands Ý Evrˇpusambandi­ me­al annars vegna ■ess, a­ ■eir lifa og hrŠrast Ý al■jˇ­legu listalÝfi. Ůeir kunna ß ˙tl÷nd og ˇttast ekki nßnari tengsl vi­ ■au. Margir stjˇrnmßlamenn eru andvÝgir inng÷ngu, af ■vÝ a­ ■ennan mikilvŠga streng ľ nßin tengsl vi­ umheiminn ß eigin vegum ľ vantar Ý uppeldi ■eirra. Ůa­ er sjaldgŠft um Ýslenzka stjˇrnmßlamenn, a­ ■eir hafi b˙i­ Ý ˙tl÷ndum, vi­ nßm e­a st÷rf. Ůetta ■rengir sjˇndeildarhring ■eirra og řmissa bandamanna ■eirra Ý atvinnulÝfinu og sker­ir m÷guleika ■eirra ß ■vÝ a­ nß gˇ­um ßrangri Ý starfi. Ůessi sjˇnsker­ing vir­ist skřra a­ nokkru leyti, hvers vegna ═sland ß miklu minni vi­skipti vi­ umheiminn en efni standa til. Ůetta skřrir einnig a­ nokkru leyti, sřnist mÚr, ßhugaleysi margra stjˇrnmßlamanna og atvinnulÝfsfr÷mu­a um inng÷ngu ═slands Ý Evrˇpusambandi­. SjßlfstŠ­isflokkurinn er eini stˇri borgaraflokkurinn Ý Evrˇpu, sem hefur engan sřnilegan ßhuga ß a­ild a­ Evrˇpusambandinu, og hefur ■annig skipa­ sÚr utan vi­ meginstraum evrˇpskrar stjˇrnmßla■rˇunar. Hvar sem er annars sta­ar Ý Evrˇpu Štti slÝkur flokkur ■a­ ß hŠttu a­ ■urrkast ˙t.

Lesbˇk Morgunbla­sins, 2. marz 2002.


Til baka