Gengi og gj÷rvuleiki

Landsli­i­ Ý handbolta er ■annig skipa­, a­ ■ar er valinn ma­ur Ý hverju r˙mi. Ínnur sjˇnarmi­ komast ekki a­. FlokksskÝrteini skipta engu mßli. E­a hvernig heldur ■˙, lesandi gˇ­ur, a­ landsli­inu gengi ß heimsmeistaramˇtum, ef stjˇrnmßlaflokkarnir hlutu­ust til um, a­ ˙tvaldir menn ß ■eirra vegum yr­u a­ vera Ý li­inu? Spurningin svarar sÚr sjßlf. Ůessi sjßlfsag­a Ý■rˇttaregla, a­ gj÷rvuleiki rß­i mannvali, er ■verbrotin Ý efnahagslÝfinu. Se­labanki ═slands er augljˇst dŠmi. Fyrir ■rem ßrum skipa­i forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins sjßlfan sig Ý bankastjˇrnina. Bankarß­i­ er einnig nota­ sem mjaltavÚl handa stjˇrnmßlam÷nnum: ■ar sitja fulltr˙ar flokkanna, raka saman fÚ og rÚtta upp h÷nd, ■egar bankastjˇrnin skammtar sjßlfri sÚr kauphŠkkun. Ůetta er Ýtalska a­fer­in: a­ stinga upp Ý stjˇrnarandst÷­una me­ ■vÝ a­ veita henni aukaa­ild a­ sukkinu. Kr÷fur um brottvikningu bankastjˇrnar Se­labankans, sem hefur reynzt ˇfŠr um a­ gegna l÷gbo­nu hlutverki sÝnu, heyr­ust ekki ˙r r÷­um stjˇrnarandstŠ­inga, heldur frß Hßskˇla ═slands. Landsvirkjun fˇr s÷mu lei­ og Se­labankinn: SjßlfstŠ­isflokkurinn ger­i varaformann sinn a­ forstjˇra fyrirtŠkisins. N˙ bÝ­a sjßlfstŠ­ismenn og a­rir ■ess me­ lafandi tunguna, a­ forstjˇrinn lßti af st÷rfum fyrir aldurs sakir. Ůetta er loka­ur kl˙bbur. ┴standi­ sums sta­ar Ý einkageiranum er ekki miklu skßrra. Annars var ekki a­ vŠnta ß fyrri tÝ­, ■egar atvinnulÝfi­ var gegnsřrt af stjˇrnmßlum: EimskipafÚlagi­ var ÝhaldsfyrirtŠki, Sambandi­ var framsˇknarfyrirtŠki og ■annig koll af kolli. EinkavŠ­ingu vi­skiptabankanna og annarra rÝkisfyrirtŠkja hef­i a­ rÚttu lagi ßtt a­ stefna gegn ■essu ßstandi, en ÷nnur sjˇnarmi­ ur­u ofan ß. Stjˇrnmßlamenn h÷f­u komizt ß brag­i­ me­ kvˇtakerfinu og stˇ­ust ekki heldur allar freistingarnar, sem einkavŠ­ingin lag­i fyrir ■ß. Nokkrir flokksmenn r÷ku­u saman fÚ, einn ß­ur sjßlfskipa­ur se­labankastjˇri keypti sÚr flugfÚlag, a­rir lÚtu sÚr nŠgja sjßlftekin embŠtti, laun og hlunnindi. Ůegar forma­ur stŠrsta stjˇrnarandst÷­uflokksins tŠpti ß einum anga mßlsins Ý frŠgri rŠ­u Ý Borgarnesi, supu menn hveljur Ý herb˙­um sjßlfstŠ­ismanna, vegna bers÷glinnar. Nřmarka­sl÷nd eru nefnd ■au l÷nd, ■ar sem stjˇrnmßl flŠkjast fyrir vi­skiptum. ═sland er eftir ■essari skilgreiningu dŠmigert nřmarka­sland, ■ˇtt ˙tlendingar vegna vankunnßttu um landshagi hir­i ekki um a­ hafa ═sland me­ ß listanum yfir slÝk l÷nd. Hvernig er hŠgt a­ lßta ═sland vanta ß listann, ■egar forsvarsmenn stŠrsta fyrirtŠkis Ý landinu fullyr­a, a­ fyrirtŠki­ hafi um margra ßra skei­ sŠtt pˇlitÝskum ofsˇknum? Margt anna­ hangir ß spřtunni. Mannvali­ Ý stjˇrnum einkafyrirtŠkja ber vitni. ═ heilbrig­um marka­sb˙skaparrÝkjum er ■a­ vi­tekin regla, a­ stjˇrnir stˇrfyrirtŠkja eru skipa­ar reyndum kunnßttum÷nnum vÝ­s vegar a­ til a­ tryggja rekstrinum a­hald og fj÷lbreytta sÚr■ekkingu. HÚr heima sitja yfirleitt s÷mu mennirnir og vinir ■eirra Ý stjˇrnum margra stˇrfyrirtŠkja og sřna utana­komandi a­haldi, ■ekkingu og reynslu lÝtinn ßhuga. Frß ■essu munstri eru a­ vÝsu řmsar undantekningar, til dŠmis Bakkav÷r og ═slensk erf­agreining. ═ stjˇrnum margra annarra Ýslenzkra stˇrfyrirtŠkja sitja ■ˇ a­allega leppar eigendanna. A­haldi­, sem sjßlfstŠ­ar stjˇrnir geta veitt rekstrinum, ver­ur ■ß minna en ella, og sjˇndeildarhringur fyrirtŠkjanna ■rengri. Einn se­labankastjˇranna hÚlt ■vÝ nřlega fram Ý ˙tvarpi, a­ se­labankar nřmarka­slanda gŠtu ■urft a­ halda gjaldeyrisfor­a yfir skammtÝmaskuldum bankanna, en ekki Se­labanki ═slands. Ůessi gjaldeyrisregla, sem er kennd vi­ Greenspan, fyrrum se­labankastjˇra BandarÝkjanna, og Giudotti, su­ur-amerÝskan hagfrŠ­ing, er eigi a­ sÝ­ur virt vÝ­ast hvar. A­ vÝsu er sjaldgŠft, a­ ß regluna reyni Ý rÚtt nefndum marka­sb˙skaparl÷ndum. Hitt er algengara, a­ skammtÝmaskuldir bankanna fari langt upp fyrir gjaldeyrisfor­ann Ý nřmarka­sl÷ndum, ■ar sem stjˇrnmßlamenn eru Ý talsambandi vi­ bankana, lÝkt og ritstjˇri Morgunbla­sins lřsti sambandi SjßlfstŠ­isflokksins vi­ Landsbanka ═slands 2004. Anna­ kennimark nřmarka­slanda er skyndilegt gengishrun, sem lei­ir auk annars af vantr˙ fjßrmßlaheimsins ß se­labankanum og stjˇrnv÷ldum.

FrÚttabla­i­, 26. j˙nÝ 2008.


Til baka