L÷g ßn landamŠra

Heimurinn er alltaf a­ minnka. Ůa­ stafar af ■vÝ, a­ menn sjß sÚr hag Ý sÝfellt nßnari samskiptum sÝn Ý milli innan lands og utan. Grei­ari vi­skiptum fylgja bŠ­i kostir og gallar. Kostirnir eru ■eir, a­ menn geta ■ß me­ lÚttara lagi en ella flutt til sÝn og tileinka­ sÚr margt af ■vÝ bezta, sem a­rar ■jˇ­ir hafa upp ß a­ bjˇ­a. Vandinn er sß, a­ m÷nnum tekst ■ß e.t.v. ekki til fulls a­ stemma stigu vi­ innstreymi řmislegs ˇfagna­ar, t.d. eiturlyfja. Hitt vegur ■ˇ miklu ■yngra, e­a svo mun flestum finnast me­ r÷k og reynslu a­ lei­arljˇsi, a­ frjßlsum vi­skiptum fylgja drj˙gar lÝfskjarabŠtur, sem gengju m÷nnum ella ˙r greipum. Menn loka ekki l÷ndum til a­ gir­a fyrir eiturlyf. FrÝvŠ­ing Ýslenzks efnahagslÝfs Ý krafti EES-samningsins sÝ­an 1994 hefur skipt sk÷pum: enginn annar einstakur atbur­ur hefur ß undanf÷rnum ßrum valdi­ vi­mˇta straumhv÷rfum Ý ■jˇ­lÝfinu. Gagni­ af EES-samningnum er ekki bundi­ vi­ grˇsku Ý efnahagslÝfinu. Hann hefur einnig gert ═slendingum kleift a­ dreifa dˇmsvaldinu a­ nokkru leyti ˙t fyrir landsteinana og deila ■vÝ Ý auknum mŠli me­ ÷­rum. Vi­skipti eru valddreifingartŠki. ═slendingar hafa hag af ■vÝ, a­ ■eir geta n˙ Ý rÝkari mŠli en ß­ur leita­ rÚttar sÝns Ý ˙tl÷ndum, t.d. fyrir Eftirlitsstofnun EFTA og EFTA-dˇmstˇlnum, telji ■eir innlenda dˇmstˇla hafa broti­ ß sÚr. A­haldi­, sem Ý ■essu felst, hlřtur me­ tÝmanum a­ bŠta og efla dˇmskerfi­ lÝkt og aukin samkeppni ß ÷­rum svi­um. ═ krafti nŠmari skilnings ß nau­syn ■ess, a­ l÷g nßi yfir landamŠri, eftir ■vÝ sem hŠgt er og ■urfa ■ykir, hika menn sÝ­ur n˙ en ß­ur vi­ a­ ßfrřja e­a vÝsa mßlum ˙t, svo sem til MannrÚttindadˇmstˇlsins Ý Strassborg Ý Frakklandi, en ■ar hafa ═slendingar unni­ řmis mßl, sem ■eir h÷f­u ß­ur tapa­ heima fyrir. Af ■eim mßlarekstri hefur leitt řmis tÝmabŠr nřmŠli Ý Ýslenzkri l÷ggj÷f og rÚttarfari, t.d. eftir frŠkilegan sigur Ůorgeirs Ůorgeirsonar rith÷fundar gegn Ýslenzka rÝkinu fyrir MannrÚttindadˇmstˇli Evrˇpu 1992. MannrÚttindadˇmstˇllinn er al■jˇ­adˇmstˇll og hefur enga l÷gs÷gu ß ═slandi, ■ar e­ l÷ggjafarvaldi­ hÚr er Ý h÷ndum Al■ingis. Hann getur ■vÝ ekki sagt anna­ en ■a­, a­ tilteknir dˇmar brjˇti Ý bßga vi­ MannrÚttindasßttmßlann, sem ═slendingar hafa undirrita­. Ůann ˙rskur­ felldi dˇmstˇllinn um dˇm HŠstarÚttar gegn Ůorgeiri fyrir a­ hafa broti­ gegn svohljˇ­andi ßkvŠ­i ■ßgildandi hegningarlaga: “A­drˇttun [um rÝkisstarfsmann], ■ˇtt s÷nnu­ sÚ, var­ar sektum ef h˙n er borin fram ß ˇtilhlř­ilegan hßtt,” en Ůorgeir haf­i skrifa­ tvŠr hvassar bla­agreinar um har­rŠ­i l÷greglunnar gegn saklausum manni. Sigur Ůorgeirs Ý Strassborg var­ til ■ess, a­ greinin, sem hann haf­i veri­ dŠmdur eftir Ý HŠstarÚtti, var felld ˙r l÷gum. Ësigur rÝkisins Ý ÷­ru ˇskyldu mßli Ý Strassborg var­ til ■ess, a­ ßkŠruvald var loksins skili­ frß dˇmsvaldi.  Flestum nema sakam÷nnum ■ykir ■a­ sjßlfsagt og e­lilegt, a­ l÷ggŠzla nßi yfir landamŠri, svo a­ l÷gbrjˇtar geti ekki skoti­ sÚr undan refsingu me­ ■vÝ a­ flřja land. Til ■ess h÷fum vi­ al■jˇ­al÷gregluna Interpol. Ůess vegna ger­i Ýslenzka l÷greglan h˙sleit ß ═slandi um daginn a­ frumkvŠ­i brezku l÷greglunnar. Er ■a­ ■ß ekki me­ lÝku lagi e­lilegt, a­ l÷gsaga dˇmstˇla nßi einnig yfir landamŠri, eftir ■vÝ sem vi­ ß? – svo a­ fˇrnarl÷mb glŠpa hafi sem bezt skilyr­i til a­ leita rÚttar sÝns. Svari­ blasir vi­, ■egar um er a­ rŠ­a l÷gbrot, sem teygja sig yfir landamŠri – t.d. atvinnurˇg og illmŠlgi um menn Ý ÷­rum l÷ndum. Sama ß einnig vi­ um ÷nnur innlend l÷gbrot, sem bitna ß fˇlki Ý ÷­rum l÷ndum og hŠgt er Ý sumum tilvikum a­ sŠkja menn til saka fyrir erlendis. T÷kum dŠmi. Dˇmskerfi­ heima fyrir megna­i ekki a­ taka ß kŠrum ß hendur Augusto Pinochet, einrŠ­isherranum fyrrverandi, fyrir mannrÚttindabrot Ý stjˇrnartÝ­ hans Ý SÝle. SÝleanska ■jˇ­in var klofin Ý afst÷­u sinni til Pinochets, og dˇmskerfi­ skorti ■rek og ■or. Ůa­ var ekki fyrr en brezka l÷greglan handtˇk og kyrrsetti Pinochet Ý London a­ kr÷fu spŠnsks saksˇknara, Baltasars Garzon, a­ SÝleb˙um ˇx kjarkur til a­ takast ß vi­ vandann. A­koma Spßnverjans a­ mßlinu helga­ist af ■vÝ, a­ me­al fˇrnarlamba Pinochets voru nokkrir Spßnverjar. Ůannig ger­ist ■a­, a­ Pinochet var a­ endingu sˇttur til saka Ý SÝle fyrir mannrÚttindabrotin, sem voru ß allra vitor­i. Vi­ rannsˇknina var­ hann einnig uppvÝs a­ mikils hßttar m˙tu■Šgni. Ůungu fargi var lÚtt af ■jˇ­inni. Pinochet bÝ­ur n˙ dˇms.

FrÚttabla­i­, 13. oktˇber 2005.


Til baka