Ritdˇmur eftir Gylfa Magn˙sson

Lei­in til au­leg­ar

Principles of Economic Growth

eftir Ůorvald Gylfason. Oxford University Press. 188 bls. 1999.

HAGVÍXTUR hefur veri­ Ýslenskum vÝsindam÷nnum hugleikinn undanfarin ßr, lÝkt og erlendum starfsbrŠ­rum ■eirra. ═ fyrra kom ˙t bˇk Gu­mundar Jˇnssonar um hagv÷xt og i­nvŠ­ingu ß ═slandi frß 1870 til 1945 og fyrr ß sama ßri bˇk Tryggva ١rs Herbertssonar, "Sources of Economic Growth", sem bygg­ var ß doktorsritger­ hans um efni­. Undir lok ßrsins kom svo ˙t bˇk s˙ sem hÚr ver­ur ger­ a­ umtalsefni, "Principles of Economic Growth", eftir Ůorvald Gylfason, prˇfessor vi­ vi­skipta- og hagfrŠ­ideild Hßskˇla ═slands.

Ůessi mikli ßhugi ß hagvexti endurspeglar lÝklega tvennt, annars vegar mikilvŠgi fyrirbŠrisins og hins vegar ■a­ a­ undanfarin ßr hefur skilningur manna ß e­li, ors÷kum og aflei­ingum hagvaxtar aukist til muna. HagvaxtarfrŠ­i hafa veri­ afar frjˇsamt frŠ­asvi­ og ═slendingar lagt ■ar sinn skerf af m÷rkum.

Principles of Economic Growth lřsir ■vÝ vel hvernig skilningur ß hagvexti hefur ■rˇast. Bˇkin er kennslubˇk Ý hagvaxtarfrŠ­um og eins og vi­ er a­ b˙ast er stˇrum hluta hennar vari­ Ý a­ skřra ■Šr kenningar sem n˙ ■ykja best lřsa hagvexti. A­ auki er fari­ nokku­ rŠkilega yfir fyrri kenningar og ßhrif ■eirra.

Ůorvaldur leggur meira upp ˙r ■vÝ a­ kynna h÷funda kenninganna, sem fjalla­ er um, en almennt tÝ­kast Ý kennslubˇkum og ■a­ fer ßgŠtlega ß ■vÝ. Persˇnurnar glŠ­a bˇkina lÝfi og ■etta vir­ist lÝklegt til a­ auka bŠ­i ßhuga og skilning lesenda. Auk frŠ­imannanna fß řmsir stjˇrnmßlalei­togar nokku­ rřmi Ý bˇkinni en a­ s÷nnu flestir Ý skammarkrˇknum. Ůorvaldur sko­ar řmis tilfelli ˙r mannkynss÷gunni ■ar sem sÚrstaklega illa tˇkst til vi­ stjˇrn efnahagsmßla, greinir ßstŠ­ur ■ess og segir deili ß ■eim sem voru vi­ stjˇrnv÷linn. Idi Amin, Pol Pot, Enver Hoxha, řmsir sovÚtlei­togar og fleiri slÝkir skjˇta ■vÝ upp kollinum hÚr og ■ar Ý bˇkinni. Ůa­ er ßgŠtt til ■ess a­ vita a­ allt ■eirra strit var ekki unni­ fyrir gřg, ■a­ nřtist a.m.k. sem kennsluefni.

 

Ůorvaldur hefur vali­ a­ hafa nŠr engar j÷fnur Ý meginmßli bˇkarinnar en setja kenningar ■ess Ý sta­ fram Ý or­um me­ a­sto­ fj÷lda skřringarmynda. Hann tekur einnig allm÷rg t÷ludŠmi ■ar sem ßhrifum einnar stŠr­ar ß a­ra er lřst me­ ■vÝ a­ tiltaka hvernig tiltekin breyting ß ■eirri fyrri veldur ßkve­inni breytingu ß ■eirri sÝ­ari. Ůessi a­fer­ er vel ■ekkt ˙r byrjendakennslubˇkum, bŠ­i Ý hagfrŠ­i og ÷­rum greinum. Ůa­ er ■ˇ ekki hlaupi­ a­ ■vÝ a­ setja flˇki­ efni fram me­ ■essum hŠtti. H÷fundar hagfrŠ­ilÝkananna sem Ůorvaldur lřsir hafa undantekningalÝti­ sett ■au fram sem fj÷lda jafna sem erfitt er a­ lřsa Ý or­um og ß myndum. HŠtt er vi­ a­ nokkra yfirlegu ■urfi til a­ skilja sumar skřringarmyndanna, a.m.k. ef gˇ­ur kennari er ekki til a­sto­ar. Ůa­ er ■ˇ ˇhŠtt a­ lofa ■vÝ a­ s˙ yfirlega er vel tÝmans vir­i. Bˇkin er Ý smŠrri kantinum af kennslubˇk Ý hagfrŠ­i a­ vera sem i­ulega eru do­rantar upp ß hßtt Ý ■˙sund sÝ­ur. Ůorvaldi tekst engu a­ sÝ­ur a­ ˙tskřra Ý henni allar helstu kenningar hagfrŠ­innar um hagv÷xt, sřna fj÷lda dŠma og sem fyrr segir kynna helstu h÷funda og (mis)notendur kenninganna. Ůorvaldur kynnir svo helstu hagvaxtarlÝk÷n ß j÷fnuformi Ý vi­aukum. Ůeir sem eru vanir a­ vinna me­ stŠr­frŠ­ileg lÝk÷n geta ■vÝ kynnt sÚr ■au betur ■ar en a­rir sleppt ■eim ßn ■ess a­ samhengi rofni.

 

Ůorvaldur kemst a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ uppskriftin a­ hagvexti sÚ einf÷ld og hafi legi­ fyrir meira e­a minna frß d÷gum Adam Smith. Hagv÷xtur ver­ur mestur Ý rÝkjum sem leggja nŠgilega miki­ fyrir af framlei­slu sinni og fjßrfesta skynsamlega, lßta frjßls vi­skipti stjˇrna framlei­slu og neyslu, nřta kosti einkarekstrar, leggja miki­ upp ˙r menntun, b˙a vi­ lßga ver­bˇlgu og treysta ekki um of ß einstakar nßtt˙ruau­lindir.

 

Ůa­ er alltaf fagna­arefni ■egar virt erlend hßskˇlaforl÷g lÝkt og Oxford University Press gefa ˙t rit eftir Ýslenska frŠ­imenn. Principles of Economic Growth ver­skuldar tvÝmŠlalaust ■ann hei­ur og ß vŠntanlega eftir a­ ver­a nota­ vÝ­a vi­ kennslu. Nemendurnir ■urfa engu a­ kvÝ­a, bˇkin er skřr og vel skipul÷g­, efni­ lÝflegt og textinn lipur.

 

Morgunbla­i­, 22. ßg˙st 2000.


Til baka