BĘKUR - Efnahagsmįl

Framtķšarland opingįttarmanns

FRAMTĶŠIN ER ANNAŠ LAND

eftir Žorvald Gylfason. Reykjavķk, Hįskólaśtgįfan. 368 bls. 2001.

ENGINN Ķslendingur hefur lagt sig jafnmikiš fram um aš skrifa um hagfręši og efnahagsmįl fyrir almenning og Žorvaldur Gylfason, prófessor ķ Hįskóla Ķslands. Undanfarin tólf įr hefur hann sent frį sér įtta bękur um efniš į ķslensku, flestar greinasöfn. Auk žess hefur hann skrifaš nokkrar bękur sem gefnar hafa veriš śt į öšrum tungumįlum og fjölda fręšigreina sem ekki eru ętlašar almenningi.

Sķšasta bókin kom śt ķ lok sķšasta įrs og nefnist Framtķšin er annaš land. Eins og hann hefur oft gert įšur meš góšum įrangri byggir Žorvaldur bókina į greinum sem hann hefur žegar birt į żmsum vettvangi, flestar ķ vikuritinu Vķsbendingu, nokkrar ķ Morgunblašinu og ašrar annars stašar. Žótt greinarnar séu ķ nokkrum tilfellum ašeins endurskošašar frį upphaflegri gerš eša meš nżjum athugasemdum ęttu dyggir lesendur Žorvaldar žvķ aš hafa séš flest įšur. Fyrir žį er žó óneitanlega fengur aš žvķ aš greinunum sé safnaš saman į žennan hįtt.

Aš vanda kemur Žorvaldur vķša viš og textinn er skżr, lipur og skemmtilegur. Žaš žarf enga séržekkingu į hagfręši til aš halda žręšinum žótt óneitanlega sé textinn mišašur viš žį sem fylgjast vel meš žjóšfélagsumręšu. Ķ örfįum greinanna notar Žorvaldur tölfręšihugtök sem ekki eru öllum töm en žaš ętti ekki aš koma ķ veg fyrir aš óvanir lesendur geti fylgt röksemdafęrslunni.

Žorvaldur hefur ekki legiš į skošunum sķnum ķ sjįvarśtvegsmįlum. Žaš žarf žvķ ekki aš koma neinum į óvart aš hér fęrir hann żmis rök fyrir žeim. Žį ręšir hann um ašild Ķslands aš Evrópusambandinu, krónuna og evruna, hagvöxt og sérstaklega gildi menntunar fyrir hann og margt fleira. Einna skemmtilegastar eru hugrenningar Žorvaldar um žaš sem hann kallar opingįttarmenn og innilokunarmenn. Hann telur žį skiptingu mun gagnlegri til aš skilja stjórnmįl samtķmans en hefšbundna skiptingu ķ hęgri og vinstri. Sjįlfur er Žorvaldur eindreginn opingįttarmašur.

Žegar bókin var gefin śt voru horfur ķ efnahagsmįlum tvķsżnar og gengi krónunnar hrķšlękkaši sķšari hluta įrsins 2000 og allt įriš 2001.

Žorvaldur ręšir nokkuš um žessa lękkun og telur hana hafa veriš óhjįkvęmilega ķ ljósi višskiptahalla įranna į undan, mikillar erlendrar skuldasöfnunar og lķtils gjaldeyrisforša. Sķšan žetta var skrifaš hefur žessi gengislękkun nęr öll gengiš til baka, žvert ofan ķ spįr flestra hagfręšinga. Žetta sżnir įgętlega hve erfitt er aš sjį fyrir skammtķmasveiflur ķ gengi gjaldmišla og raunar verš į żmsum mörkušum, t.d. hlutabréfamörkušum. Sveiflur ķ gengi og verši eru ķ mörgum tilfellum mun meiri en hęgt er aš skżra meš trśveršugum hętti meš vķsan til breytinga į raunstęršum efnahagslķfsins. Žaš er eitt af žeim verkefnum sem hagfręšingum um heim allan hefur gengiš verst aš leysa.

Hagfręšin hefur žróaš mörg įgęt tęki til aš greina jafnvęgi į mörkušum en skilningur į mörkušum sem ekki viršast ķ jafnvęgi er mun minni.

Undanfarin įr hefur skilningur hagfręšinga į ešli hagvaxtar hins vegar aukist til muna. Einkum er nś meira vitaš en įšur um žaš hvaš ręšur hagvexti til langs tķma žótt enn sé erfitt aš spį af nįkvęmni hagvexti nęstu misseri. Einn af sex hlutum bókarinnar fjallar sérstaklega um hagvöxt en auk žess er žaš višfangsefni alltaf nįlęgt ķ hinum hlutum bókarinnar. Žorvaldur hefur mjög sinnt rannsóknum į hagvexti. Žvķ er sérstakur fengur aš žvķ aš hann śtskżri nišurstöšur sķnar og annarra fręšimanna um ešli og forsendur hagvaxtar fyrir almenningi og stjórnmįlamönnum.

Gylfi Magnśsson

Morgunblašiš, 20. desember 2002.


Til baka