Hálfur millilítri á hundrağiğ

Ef bílaiğnağur heimsins hefği náğ sömu tækniframförum og tölvubransinn, şá myndi venjulegur Rolls-Royce nú komast 100 kílómetra á hálfum millilítra af bensíni – og şağ væri ódırara fyrir eigandann ağ fleygja vagninum viğ leiğarlok en ağ leggja honum.

Vöxtur og verğlækkun

Tæknişróunin í tölvuiğnağinum hefur veriğ ævintıraleg. Vinnslugeta og geymslurımi tölvukubba – şağ eru einingarnar, sem geyma og virkja rafrænar upplısingar – hafa tvöfaldazt á 18-24 mánağa fresti síğan 1970. Şetta şığir 30-40% afkastaaukningu á hverju ári í aldarşriğjung samfleytt. Svo mikill og langvinnur vöxtur er sjaldgæfur, ef ekki einstakur. Til samanburğar getum viğ tekiğ samgöngubyltinguna, sem brezki rithöfundurinn H. G. Wells stóğ á öndinni yfir í veraldarsögu sinni (1920), en hann hafği reiknağ şağ út, hversu tíminn, sem şağ tók ağ ferğast suğur yfir Alpana, hafği skroppiğ saman meğ bættum samgöngum. Samt kemst samgöngubyltingin ekki meğ tærnar, şar sem tölvubyltingin hefur hælana, og samgöngubæturnar hafa auk şess tekiğ miklu lengri tíma. Tökum Concorde: hún flıgur ekki nema á tæplega fimmhundrağföldum gönguhrağa, eyğir fjórum sinnum meira eldsneyti á hvern farşegakílómetra en helztu keppinautar (t.d. Boeing 747) og er şví svo dır í rekstri, ağ British Airways og Air France hafa nú tekiğ hana endanlega úr umferğ.

Og hvağ şığir öll şessi gróska í tölvugeiranum fyrir venjulegt fólk? Hún şığir tvennt: verulega afkastaaukningu viğ ımis störf, einkum í şjónustu, sem tveir şriğju hlutar mannaflans vinna viğ, og mikla verğlækkun. Frá 1970 til 1995 lækkaği verğ á tölvum um 16% á hverju ári ağ jafnaği – engin smálækkun, og şağ yfir heilan aldarfjórğung. En síğan gerğist eitthvağ í kringum 1995 (viğ vitum ekki enn fyrir víst, hvağ şağ var), nema síğan şá hefur verğlækkunin veriğ tvisvar sinnum örari en áğur, eğa 32% á ári skv. upplısingum, sem prófessor Dale Jorgenson í Harvardháskóla hefur nılega safnağ saman og lagt fram. Ef viğ leggjum verğlækkunina saman, şá kostar tölva – eğa innvolsiğ í henni réttara sagt – nú ağeins um einn tvöşúsundasta af şeirri fjárhæğ, sem kaupandinn hefği şurft ağ reiğa fram fyrir sömu reiknigetu 1970. Hugbúnağarverğ hefur şróazt meğ líku lagi, en şó íviğ hægar.

Áhald eğa leikfang?

Hér höfum viğ eina höfuğskıringuna á uppsveiflunni í heimsbúskapnum síğan 1995, en şá tók hagkerfi Bandaríkjanna myndarlegan fjörkipp – og ekki bara Bandaríkjanna, heldur allra helztu iğnríkjanna, enda standa flest şeirra framarlega í tölvutækni ásamt Bandaríkjunum, ekki sízt Bretland, Japan og Şızkaland. (Austur-şızka alşığulığveldiğ stærği sig af şví ağ smíğa stærsta tölvukubb heims). Şessi vaxtarbylgja barst hingağ heim: şağ var einmitt um şetta leyti, ağ íslenzkt efnahagslíf byrjaği loksins ağ rétta úr kútnum eftir langvarandi lægğ.

Lengi vel voru uppi ımsar efasemdir um áhrif tölvuvæğingar á vinnuafköst. Sumir héldu şví fram, ağ áhrifin myndu reynast lítil eğa engin, şegar allt kæmi til alls: enda şótt fólk væri ağ vísu fljótara ağ vinna ımis verk en áğur, eyddi şağ einnig tíma í ağ leika sér í tölvunum. En nú er annağ sem sagt komiğ á daginn: innrás tölvunnar í atvinnulífiğ hefur valdiğ straumhvörfum í afkastagetu vinnandi fólks og fjármagns og şá um leiğ í hagvaxtargetu heimsins. Af şessu – og mörgu öğru – má ráğa mikilvægi şess ağ efla menntun í fátækum löndum: fólkiğ şar şarf ağ læra á tölvur auk annars til ağ lyfta sér upp úr örbirgğinni.

Jöfnuğur og tækni

Svo er eitt enn. Rannsóknir á tekjuskiptingu benda til aukins ójafnağar um heiminn síğustu ár, bæği innan landa og milli şeirra. Menn hafa getiğ sér til um ımsar şjóğfélagslegar skıringar á şessari şróun án şess şó ağ komast ağ óyggjandi niğurstöğu. Şağ, sem hér hefur veriğ sagt um tölvubyltinguna og şjóğhagslegt gildi hennar, kann ağ benda til şess, ağ hún hafi ağ sínu leyti stuğlağ ağ auknum ójöfnuği. Şeir, sem hafa lært á tölvur og tileinkağ sér nıtt vinnulag og meğ şví móti aukiğ afköst sín til muna, standa betur ağ vígi á vinnumarkaği en hinir, sem hafa látiğ tölvubyltinguna fara fram hjá sér. Aukinn afkastamunur leiğir til aukins launamunar. Şokkalegur jöfnuğur milli manna útheimtir jafnan og almennan ağgang ağ tölvum og öğrum tækninıjungum nútímans.

Fréttablağiğ, 30. október 2003.


Til baka