Hernaur gegn jfnui

egar kvtakerfi var teki upp 1984 me endurgjaldslausri thlutun aflakvta til tvegsmanna, vruu margir vi v, a ar vri a rfu veri a stga strt skref tt til aukins jafnaar slandi. Rkin gegn endurgjaldslausri thlutun og um lei me veiigjaldi einhverri mynd snerust bi um hagkvmni og rttlti og fust saman, v a ranglti hneigist jafnan til a rra hagkvmni eftir msum leium, til dmis me v a tefla aui og vldum upp hendur verugra, sem kunna me hvorugt a fara. jafnaarmenn ganga lagi, og misskipting aus og tekna vindur upp sig. Me tmanum tk a bera aukinni misskiptingu, svo sem vnta mtti, en um essa run var engum opinberum statlum til a dreifa rtt fyrir trekaar skoranir. etta er ekkert smml. Hva segu menn, ef engar upplsingar lgju fyrir um hagvxt og umran um hann vri ll bygg sandi? Veiigjald var leitt lg eftir dk og disk. sland er nr eina Evrpulandi, sem engar tekjuskiptingartlur eru birtar um aljlegum skrslum. Ekki ar fyrir, a einkaailum eins og til dmis mr sjlfum s um megn a gera essa treikninga, alls ekki. Kjarni mlsins er s, a stjrnvldum ber skylda til a safna og dreifa upplsingum um helztu tti efnahagsmla, og einnig um tekjuskiptingu. Opinberar tlur vera ekki vefengdar hrskinnsleik stjrnmlanna lkt og msir stjrnmlamenn voga sr stundum a vefengja rttar upplsingar fr einkaailum. g sneri mr v a gefnu tilefni til rkisskattstjra n vor og skai eftir v, a embtti reiknai og birti vsitlu jafnaar, svo nefndan Gini-stuul, tlf r aftur tmann. N liggja tlur rkisskattstjraembttisins um sland fyrir, svo a hgt er a ganga a eim vsum vefsetri embttisins og einnig vefsetri mnu. Tlurnar sna, a hyggjur manna af auknum jfnui reyndust eiga vi gild rk a styjast. jfnuur slandi hefur aukizt til muna r fram af ri san 1993. Gini-stuullinn er vitekinn mlikvari misskiptingu tekna milli manna og er reiknaur r ggnum um neyzlutgjld heimilanna ea tekjur, mist samkvmt neyzluknnunum ea skattframtlum, og tekur minnsta lagi gildi 0, ef allir hafa smu tekjur ea neyzlu (fullkominn jfnuur), og mesta lagi 100, ef allar tekjur og neyzla falla einum manni skaut (fullkominn jfnuur). Su tekjur mlikvarinn, er helzt mia vi heildartekjur a greiddum skttum og egnum btum, svo a tekjujfnunarhrifum skatta- og tryggingakerfisins s haldi til haga. Ef horft er til heimsins alls, nr Gini-stuullinn fr 25 Danmrku, Japan, Belgu, Svj og Tkklandi, ar sem tekjuskiptingin er jfnust, upp 71 Afrkulandinu Namibu, ar sem hn er n talin vera jfnust. Jfnuur slandi var lngum talinn svipaur og annars staar um Norurlnd, en svo er ekki lengur. Samkvmt rkisskattstjra var Gini-stuull slands fyrra 36 eins og Bretlandi, en ar er misskipting tekna meiri en annars staar Evrpu nema Eistlandi, Portgal og Tyrklandi. Tlurnar um sland eiga vi rstfunartekjur samblisflks me fjrmagnstekjum samkvmt skattframtali samt barna- og vaxtabtum a frdregnum tekju-, eignar- og fjrmagnstekjuskatti. Tlur rkisskattstjra sna, a jfnunarhrif skatta- og tryggingakerfisins hafa minnka jafnt og tt allt tmabili. Breytingar skattkerfinu og tryggingakerfinu undangengin r hafa v dregi r jfnui. slenzki Gini-stuullinn hefur a jafnai hkka um eitt stig ri og vel a san 1993. Mr er ekki kunnugt um, a svo skyndileg umskipti tekjuskiptingu hafi nokkurn tmann tt sr sta nokkru nlgu landi, tt misskipting tekna hafi va frzt vxt a undanfrnu vegna tkniframfara og aukinna viskipta. Tu stiga munur Gini-stulum milli landa svarar til munarins jfnui tekjuskiptingu Noregi og Bretlandi. a yru vntanlega uppi ftur og fit meal Normanna, ef tekjuskiptingin ar landi hefi rskum ratug frzt sama horf og Bretlandi og stefndi hrabyri Bandarkin, ar sem jfnuur er mun meiri en annars staar okkar heimshluta, n ess a fr v vri greint berandi sta opinberum hagskrslum. N hefur rkisskattstjri svipt hulunni af essari vikvmu hli run slenzks samflags undangengin r. Svona eiga sslumenn a vera.

Frttablai, 10. gst 2006.


Til baka