Heimur í hönk?

Heimsbyggđinni vegnar betur á heildina litiđ en margir kynnu ađ halda af fréttum ađ dćma. Afríku, Asíulöndum og Suđur-Ameríku fleygir fram, og ţar býr miklu fleira fólk en í okkar heimshluta. Frá aldamótunum síđustu hafa ţróunarlöndin tekiđ miklum framförum. Vöxtur framleiđslunnar ţar hefur veriđ ríflega tvöfalt meiri en í ríku löndunum. Lýđrćđi er víđast hvar í sókn, einrćđi og afturhald eiga í vök ađ verjast. Biliđ milli ríkra landa og fátćkra fer minnkandi, ţótt biliđ milli ríks og fátćks fólks í hverju landi fyrir sig hafi víđa fariđ vaxandi.

Ţótt heimsbyggđinni í heild fari fram, hefur ýmislegt fariđ úrskeiđis á okkar slóđum. Hverju ţađ sćtir er ekki gott ađ segja.

Hvernig stendur t.d. á ţví, ađ forsetaframbjóđendur repúblikana nú eru nćr allir úti ađ aka nema einn (Mitt Romney, fyrrum ríkisstjóri í Massachusetts) eđa kannski tveir. Hinir vita ekki einföldustu atriđi, ţeir andmćla ţróunarkenningunni og gata í eigin stefnuskrá. Ţeir virđast kćra sig kollótta um vanţekkingu sína, sumir ţeirra segjast hlynntir kjarnorkuárásum, pyntingum á stríđsföngum og ţannig áfram. Illa er komiđ fyrir helzta forusturíki hins frjáls heims, ţegar annar stćrsti stjórnmálaflokkurinn getur ekki bođiđ betur en ţetta og hefur meiri hluta í fulltrúadeild Bandaríkjaţings og gćti jafnvel komizt aftur inn í Hvíta húsiđ.

Hvernig gat ţađ t.d. gerzt, ađ Bandaríkjastjórn fór í stríđ í Írak 2003 og lćkkađi skatta um leiđ? Ţegar stjórnarherrar fara í stríđ, eiga ţeir ađ hćkka skatta og biđja almenning heima fyrir ađ fćra fórnir til ađ undirstrika alvöru málsins. En Íraksstríđiđ var stríđ hinna alvörulausu og ábyrgđarlausu, og Bandaríkjamenn héldu áfram ađ safna skuldum, ţar til stórir bankar og sum önnur helztu fyrirtćki landsins komust í ţrot. Hryggjarstykkiđ í bandarísku atvinnulífi, General Motors, brast og ţurfti á ríkisađstođ ađ halda; ríkiđ eignađist fjórđung hlutabréfa í fyrirtćkinu. Stjórnmálastéttin hefur gengiđ erinda sérhagsmunahópa og ýtt undir ójöfnuđ án ţess ađ blikna. Bush yngri forseti sagđist eiga tvo vinahópa, ríkisbubba og auđmenn. Ábyrgđarleysisvandinn er ekki bundinn viđ Bandaríkin. Brezka ríkisstjórnin ţurfti einnig ađ bjarga bönkum í stórum stíl, og Írland sér nú fram á mörg mögur ár vegna bankavandrćđa. Ţađ mega Írar ţó eiga, ađ ţeir eru búnir ađ tjarga og fiđra sinn repúblikanaflokk, Fianna Fáil, eins og írski prófessorinn Peadar Kirby benti á í sjónvarpsviđtali um daginn. Frá 1932 hafđi Fianna Fáil nćr alla ţrćđi í hendi sér og sat ađ völdum í 61 ár af 79. Flokkurinn stundađi haftabúskap í 40 ár undir kjörorđinu stétt međ stétt (kannast nokkur viđ ţađ?) og hélt landinu í lamandi fátćkt, losađi síđan tökin viđ inngöngu Írlands í ESB 1973 og gekk of langt međ ţví m.a. ađ sleppa beizlinu af bönkunum. Fianna Fáil missti ţrjá fjórđu hluta fylgis síns í ţingkosningum fyrr á ţessu ári og er nú vart nema svipur hjá sjón. Grikkland? Getur ekki stađiđ skil á skuldum ríkisins. Ítalía? Einnig langt leidd.

Ísland, Írland, Grikkland, Ítalía: hvađ eiga ţau sammerkt ţessi fjögur lönd, sem misstu stjórn á fjármálum sínum? Evruna? Nei. Óhagstćđ ytri skilyrđi? Nei. Óheppni? Nei. Ţessi lönd eiga ţađ sammerkt, ađ ţau leyfđu spillingu ađ festa rćtur. Spillingin á Írlandi, Grikklandi og Ítalíu blasir viđ öllum og er almennt viđurkennd. Opinber rannsóknarnefnd fann formann Fianna Fáil 1979-1992 og forsćtisráđherra sekan um mútuţćgni. Silvio Berlusconi er ekki lengur forsćtisráđherra Ítalíu (svo er alţjóđlegum fjármálamörkuđum fyrir ađ ţakka, ţeim er ekki alls varnađ). Berlusconi getur ţví varla lengur látiđ breyta lögum landsins sér í hag eftir smekk og ţörfum og mun ţví eftirleiđis eiga á brattann ađ sćkja fyrir dómstólum. Danmörk, Finnland, Noregur, Svíţjóđ, Ţýzkaland, Austurríki, Holland, Belgía, Pólland og flest önnur Evrópulönd eiga ekki í neinum sérstökum efnahagsvandrćđum. Ţar héldu menn áttum.

DV, 18. nóvember 2011.


Til baka