Um hva­ var sami­?

Sagan endurtekur sig. N˙ hefur grunnskˇlakennurum tekizt a­ semja um myndarlega kauphŠkkun og kjarabˇt sÚr til handa a­ loknu l÷ngu og str÷ngu verkfalli. Ůeir hlutu a­ hafa ■ennan hßttinn ß, enda fˇru framhaldsskˇlakennarar ■annig a­ fyrir fßeinum ßrum og h÷f­u ■ß frŠkilegan sigur Ý kjaradeilu sinni vi­ rÝki­. Menn geta deilt um rÚttmŠti ■ess, a­ kennarar leggi ni­ur vinnu langtÝmum saman og sendi nemendur sÝna heim Ý blˇra vi­ l÷gbo­na skˇlaskyldu, en l÷gin Ý landinu veita ■ˇ kennurum skřlausan verkfallsrÚtt. Reynsla undangenginna ßra sřnir, svo a­ varla ver­ur um villzt, a­ kennarar hafa ekki nß­ fram nau­synlegum kjarabˇtum nema me­ ■vÝ a­ lßta hart mŠta h÷r­u.

Um hva­ var sami­ Ý ■essari lotu? Ni­ursta­an bendir til fjˇr­ungshŠkkunar launa handa kennurum e­a ■ar um bil, enda ■ˇtt erfitt sÚ a­ meta flˇkna kjarasamninga til fjßr og lřsa ■eim me­ einni prˇsentut÷lu. Kennarar hljˇta a­ lÝta svo ß, a­ ■eim hafi n˙ tekizt a­ knřja fram lang■rß­a lei­rÚttingu ß launakj÷rum sÝnum mi­a­ vi­ a­rar starfsstÚttir. Fyrir samninginn voru launakj÷r kennara mi­a­ vi­ a­rar stÚttir lakari ß ═slandi en alls sta­ar annars sta­ar ß OECD-svŠ­inu nema Ý SlˇvakÝu (sjß skřrslu OECD, Education at a Glance 2004). ═slenzkir grunnskˇlakennarar voru t.a.m. ekki hßlfdrŠttingar ß vi­ Ýrska kennara 2002. Me­ nřjan samning Ý h÷fn hljˇta kennarar a­ lÝta svo ß, a­ ■eim hafi tekizt a­ ■oka kaupi sÝnu og kj÷rum mi­a­ vi­ a­rar stÚttir nŠr me­allagi innan OECD.

En bÝ­um vi­. Ůa­ er ekki alveg vÝst, a­ kennurum ver­i a­ ˇsk sinni. Ůa­ stafar af ■vÝ, a­ ÷­rum starfsstÚttum er Ý lˇfa lagi­ a­ heimta ska­abŠtur vegna kauphŠkkunar kennara – ■.e. kauphŠkkun handa sjßlfum sÚr til a­ endurreisa launamuninn ß ■eim og kennurum. Undir e­lilegum kringumstŠ­um vŠri ekki mikil hŠtta ß slÝkum bˇtakr÷fum. Ůß myndu vinnuveitendur semja vi­ starfsmenn Ý hverju fyrirtŠki fyrir sig og mi­a samningager­ina vi­ afkomu fyrirtŠkjanna og afk÷st starfsfˇlksins, og kaup og kj÷r ˇskyldra starfsstÚtta kŠmu mßlinu ekki vi­. Ůß hef­u a­rir laun■egar ekki a­st÷­u til a­ skjˇta kennurum aftur fyrir sig Ý launastiganum.

Vi­ b˙um ■ˇ ekki vi­ ■ess hßttar vinnumarka­sskipulag. Vi­ b˙um enn Ý a­alatri­um vi­ gamla vinnul÷ggj÷f frß ßrinu 1938 – l÷ggj÷f, sem gerir ÷­rum laun■egum kleift a­ bindast samt÷kum (eins og kennararnir ger­u!) um a­ reyna a­ knřja fram kjarabŠtur handa sjßlfum sÚr til jafns vi­ kauphŠkkun kennara. Ef ■a­ gerist, ■ß hŠkka vinnulaun almennt til jafns vi­ kennaralaunin, og kaupmßttaraukningin, sem kennarar voru a­ enda vi­ semja um, ver­ur ■ß a­ engu, ■egar allt kemur til alls. Ni­ursta­an ver­ur ■ß ˇbreytt launahlutf÷ll – og meiri ver­bˇlga me­ gamla laginu, e­a auki­ atvinnuleysi.

Ver­bˇlga? Atvinnuleysi? Hvers vegna? KauphŠkkun handa kennurum hefur engin ßhrif ß kaupgrei­slugetu atvinnulÝfsins, ekki Ý brß­. Ef samningurinn vi­ kennara yr­i til ■ess a­ leggja stˇrfellda launakostna­arhŠkkun ß fyrirtŠkin a­ kr÷fu annarra laun■ega, ■ß Šttu ■au varla annarra kosta v÷l en a­ velta kostna­araukningunni ˙t Ý ver­lagi­ e­a fŠkka fˇlki. RÝfleg kauphŠkkun handa kennurum mun eigi a­ sÝ­ur styrkja skˇlastarfi­, ef h˙n endist, og la­a smßm saman fleiri og betri kennara a­ skˇlunum og skila fleiri og betri nemendum inn Ý framhaldsskˇlana og ˙t Ý fyrirtŠkin. Afk÷st vinnandi fˇlks og fjßr og kaupgrei­slugeta fyrirtŠkjanna munu vafalÝti­ aukast me­ bŠttum kj÷rum kennara til langs tÝma liti­, en ■ess er ■ˇ břsna langt a­ bÝ­a. Menntun er langtÝmafjßrfesting.

N˙verandi vinnumarka­sskipan bř­ur ■eirri hŠttu heim, a­ a­rir laun■egahˇpar reyni a­ knřja fram kauphŠkkun handa sÚr til jafns vi­ kauphŠkkun kennara, eins og Einar Oddur Kristjßnsson al■ingisma­ur og Tryggvi ١r Herbertsson dˇsent hafa bent ß. Al■ingi hef­i ßtt a­ byrgja ■ennan brunn fyrir l÷ngu me­ ■vÝ a­ breyta vinnul÷ggj÷finni til a­ draga ˙r mi­střringu og dreifa valdi ß vinnumarka­i. Ůa­ var ekki gert. Framvindan Ý vinnumßlum nŠstu misseri mun ■vÝ rß­ast m.a. af ■vÝ, hvort fßeinir forustumenn voldugra verklř­sfÚlaga fallast ß ■au r÷k kennara, a­ ■eim beri n˙ myndarleg kauphŠkkun mi­a­ vi­ a­rar starfsstÚttir. N˙ reynir ß verklř­sforustuna. H˙n hefur sta­i­ sig vel Ý řmsum greinum m÷rg undangengin ßr. Megi h˙n gera ■a­ ßfram.

FrÚttabla­i­, 2. desember 2004.


Til baka