Hli vi hli

Grunnsklakennarar slandi iggja lg laun fyrir strf sn og hafa gert a lengi. Verulegur hluti flksins landinu hltur v reynd a vilja, a kennarar su lglaunasttt, v a ella hefu stjrnvld vntanlega s sr hag a veita meira f til menntamla, svo a hgt vri a greia kennurum hrri laun. En v hefur ekki veri a heilsa. Menntun hefur ekki veri forgangsverkefni, heldur hafa sklaml jafnan veri ltin sitja hakanum, svo sem m.a. naumar fjrveitingar rkis og bygga til menntamla vitna um. Fjrframlg til menntunarmla hafa aukizt talsvert uppsveiflu sustu ra, m.a. vegna lngu tmabrrar kauphkkunar handa framhaldssklakennurum fyrir feinum rum a loknu tta vikna verkfalli. Kennsla er mikilvgt starf og tti v a theimta mikla og ga menntun og gefa vel af sr.

Hva arf til ess, a hugsjnin um kennara sem hlaunasttt geti ori a veruleika? Hva urfti til ess, a draumsnin um lkna sem hlaunasttt Sovtrkjunum gti rtzt? Svari er hi sama bum dmum: a arf a breyta skipulaginu. a arf a jafna launakjr kynjanna, til a svo nefndar kvennastttir urfi ekki a una lgum launum. Og a arf a afltta opinberri einokun og gefa einkaframtaki, frelsi og fjlbreytni lausari taum – leyfa sund blmum a blmstra, eins og Ma formaur sagi ru samhengi. etta vantar enn hr heima, enda tt fjlbreytni sklastarfi hafi aukizt umtalsvert undangengin r. Hr er vi ramman reip a draga, og fyrirstaan virist ba ekki szt kennurum sjlfum.

Vandinn er margttur. Nr allir grunnsklakennarar hafa einn og sama vinnuveitanda: n sveitarflgin, ur rkisvaldi. etta fyrirkomulag er ekki a llu leyti heppilegt m.a. vegna ess, a sveitarflgin standa misvel og miur star byggir draga laun kennara niur heildina liti. Mistjrn menntamlanna gerir au ung vfum, og kostir dreifrar byrgar f ekki a njta sn til fulls. Annar angi vandans er s, a kennarar geta beitt samtakamtti gegn sameiginlegum vinnuveitanda snum til a loka sklunum eins og n hefur gerzt einu sinni enn. essi lei sti eim ekki opin, ef eir ynnu v og dreif og semdu hver og einn vi marga lka vinnuveitendur, enda gerist ess varla rf a leggja niur vinnu kjarabtaskyni, v a vru launakjr kennara lklega a jafnai mun betri en au eru n.

Ef kennarar gtu vali milli vinnuveitenda eins og langflestir arir launegar, strfuu hr hli vi hli rkissklar – ea rttara sagt sklar, sem sveitarflgin starfrkja ea styrkja, r v a vi erum a tala um grunnskla – og einkasklar. Sklunum vri llum upplagt a kenna sameiginlegt grunnnmsefni, svo sem n er, og almannavaldi hefi eftirlit me framkvmdinni, en sklarnir hefu a ru leyti frjlsar hendur til fara eigin leiir til a koma til mts vi skir og arfir barna og foreldra. eir vru v lkir, af v a flk er lkt, og foreldrar yrftu a hafa fyrir v a kynna sr, hva vri boi hverjum skla. Foreldrar myndu ekki endilega velja skla handa brnum snum eftir bsetu, eins og n tkast, heldur eftir eim rangri, sem sklarnir hefu n, og v ori, sem af eim fri. Sklarnir myndu keppa hver vi annan og eflast af. essi lsing tti a hljma kunnuglega, v a einmitt annig er hsklastigi landinu a vera. a er liin t, a Hskli slands steypi alla stdenta sama mt, og n eru margir hsklar landinu. Menn fara ekki Hsklann Hlum vegna ess, a eir ba Skagafiri, heldur af v a eir hafa hug bnaarfrum o.fl. essi hugsun – essi aukna eftirskn eftir fjlbreytni – er n smm saman a ryja sr til rms framhaldssklunum og yrfti a koma til frekari skounar einnig grunnsklum.

Skipulagsbreytingu sklamlanna essa veru yrfti a fylgja auki fjrstreymi til menntamla. Annahvort yrfti almannavaldi a leggja sklunum til meira f en a gerir n ea leyfa eim a afla fjr eigin sptur, t.d. me v a leggja hfleg gjld nemendur ea me v a stofna til samstarfs vi einkafyrirtki eins og n er teki a frast vxt hsklum og einnig rum sklastigum nokkrum nlgum lndum. Hr heima kaupa menn t.d. lestrarkennslu handa brnum snum strum stl, svo a brnin su vel ls, egar au koma fyrst sklann. Hyggilegast vri e.t.v. a afla fjr eftir llum essum leium msum hlutfllum til a stta lk sjnarmi. Kennarar ttu v a segja vi visemjendur sna: vi skulum bta sklana, ef i hkki launin ea veiti okkur frelsi til a keppa innbyris og afla fjr eigin sptur – helzt hvort tveggja. Og sveitarflgin ttu a taka boinu fagnandi.

Frttablai, 23. september 2004.


Til baka