Tengslin viš fortķšina

,,Meš skķrskotun til hinnar miklu žżšingar, sem śtgeršin hefir fyrir žjóšarbśskapinn, hafa mörg śtgeršarfyrirtęki veriš rekin meš tapi įr eftir įr, įn žess aš um vęri breytt. Og bankarnir hafa lįnaš fé til žeirra, – ž.e.a.s. žeir hafa haldiš uppi žeirri starfsvenju, aš lįna śt fé til skuldunauta, sem ekki hafa įtt kröfu į lįnstrausti, jafnvel ekki įtt fyrir skuldum, og žar meš slegiš af kröfum heilbrigšs bankareksturs. Meš skķrskotun til žjóšarhagsmunanna hefir hin sjįlfsagša grundvallarregla heilbrigšs aušvaldsbśskapar, aš žeir, sem duglausir eru eša illa hafa reynzt, vķki fyrir nżjum kröftum, veriš gerš aš engu, og ašgeršir žęr, sem yfirlżst stefna ķ peningamįlum žjóšarinnar hefir krafizt, oršiš aš vķkja. ...

Skipan bankastjórnar Landsbankans į įreišanlega sinn žįtt ķ žessu. ...

Mennirnir, sem stjórna eiga slķkum banka, mega ekki undir neinum kringumstęšum vera fulltrśar sérhagsmunanna.”

Hljómar žetta kunnuglega?

Žessi orš voru skrifuš og birt ķ bók įriš 1938. Höfundur hennar er dr. Benjamķn Eirķksson. Orš hans hafa įtt viš fram į allra sķšustu daga aš minnsta kosti, svo sem rįša mį mešal annars af įframhaldandi skuldasöfnun śtvegsfyrirtękja. Skuldir śtvegsins hafa aukizt hröšum skrefum sķšan 1995: žaš įr nįmu žęr innan viš 100 milljöršum króna, en nś nema žęr nęstum 200 milljöršum, enda žótt fiskafli hafi fariš minnkandi į Ķslandsmišum. Til aš tryggja hagsmuni śtvegsfyrirtękjanna og ašra skylda hagsmuni žurfti aušvitaš aš vanda mannvališ ķ bönkunum. Žess vegna mešal annars dróst sala rķkisbankanna svo mjög į langinn, miklu lengur en vķšast hvar ķ Austur-Evrópu.

Og žvķ žarf engum ķ rauninni aš koma žaš į óvart, hvers vegna stjórnvöld hafa ekki treyst sér til aš virša hvort heldur žjóšareignarįkvęši fiskveišistjórnarlaganna frį 1988 eša jafnréttisįkvęši stjórnarskrįrinnar skv. śrskurši Hęstaréttar frį 1998. Bankarnir hafa haldiš įfram aš veita lįnsfé til śtvegsfyrirtękja meš veši ķ aflakvótum, sem eru žó sameign žjóšarinnar skv. lögum. Fróšlegt veršur aš fylgjast meš žvķ, hvort nżir eigendur Landsbankans muni leyfa stjórnendum bankans aš halda uppteknum hętti.

En nś er Landsbankinn žó loksins kominn ķ hendur nżrra eigenda. Og žį gerist žaš, aš hinir nżju eigendur įkveša aš bjóša framkvęmdastjóra og helzta fjįraflamanni Sjįlfstęšisflokksins aš sitja įfram ķ bankarįšinu. Og hann žiggur bošiš! Honum bar aš hafna žessu boši af velsęmisįstęšum, til dęmis til aš vekja ekki grunsemdir um žaš, aš kaupendur bankans hafi fengiš myndarlegan afslįtt af kaupveršinu į kostnaš almennings gegn žvķ aš tryggja honum, flokkserindrekanum, sętiš ķ bankarįšinu.

Nżr formašur bankarįšsins, oddviti hinna nżju eigenda, segist meš žessari skipan vilja tryggja tengslin viš fortķšina. Framkvęmdastjóri Sjįlfstęšisflokksins sat og situr enn ķ bankarįši Landsbankans į einni og ašeins einni forsendu – sömu forsendu og skilaši Kristni Finnbogasyni, Lśšvķk Jósepssyni og mörgum fleiri stjórnmįlamönnum inn ķ bankarįšiš fįeinum įrum fyrr. Enginn žessara manna sat ķ bankarįšinu ķ krafti žekkingar į efnahags- og atvinnumįlum žjóšarinnar. Žeim var žar ętlaš annaš hlutverk.

Mér er ekki kunnugt um nokkurt dęmi žess frį nįlęgu landi, ekki heldur frį Rśsslandi, aš stjórnvöld selji rķkisbanka ķ hendur einkaašila gegn žvķ, aš framkvęmdastjóri leišandi flokks ķ rķkisstjórninni sitji įfram ķ bankarįšinu – og tryggi flokki sķnum žar meš įfram ašgang aš upplżsingum um öll helztu mįlefni bankans og višskiptavina hans, en einmitt žaš hefur veriš einn höfuštilgangur rķkisbankarekstrar į Ķslandi frį įrdögum bankakerfisins.

Flokkarnir hafa misnotaš bankakerfiš miskunnarlaust ķ eigin žįgu og umbjóšenda sinna frį fyrstu tķš. Žess vegna bar – og ber enn! – brżna naušsyn til aš rjśfa tengsl bankanna viš stjórnmįlaflokkana og fortķšina, til aš ,,žeir, sem duglausir eru eša illa hafa reynzt, vķki fyrir nżjum kröftum.”

Einkavęšingu Landsbankans er bersżnilega ekki lokiš.  

Fréttablašiš, 20. febrśar 2003.


Til baka