Lei­s÷gn ■jˇ­fundarins

Ůjˇ­fundur um stjˇrnarskrß var haldinn Ý Laugardalsh÷ll Ý ReykjavÝk laugardaginn 6. nˇvember 2010. Fundinn sˇttu 950 manns af landinu ÷llu, frß 18 ßra til 91 ßrs a­ aldri, og var kynjaskipting nßnast j÷fn. Sj÷ manna stjˇrnlaganefnd, skipu­ af Al■ingi, skipulag­i ■jˇ­fundinn og birti helztu ni­urst÷­ur hans. Ůjˇ­fundargestir voru valdir af handahˇfi ˙r ■jˇ­skrß. Fj÷ldi fundarmanna, 950 manns, tryggir, a­ ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins endurspegla vilja ■jˇ­arinnar Ý t÷lfrŠ­ilega marktŠkum skilningi. Allir ═slendingar 18 ßra og eldri ßttu jafna m÷guleika ß a­ veljast til setu ß ■jˇ­fundinum. Fyrri ■jˇ­fundur, sem ßhugamenn vÝ­s  vegar a­ h÷f­u haldi­ me­ sama sni­i ßri­ ß­ur, reyndist gagnleg fyrirmynd.

Ůau tv÷ atri­i, sem flestir ■jˇ­fundarfulltr˙ar t÷ldu skv. talningu mikilvŠgast a­ b˙a um Ý nřrri stjˇrnarskrß, eru jafnrÚtti og lř­rŠ­i. Stjˇrnlagarß­ hlřddi kalli ■jˇ­fundarins m.a. me­ ■vÝ a­ kve­a ß um jafnt vŠgi atkvŠ­a og au­lindir Ý ■jˇ­areigu.

Ůetta sag­i ■jˇ­fundurinn m.a. um mannrÚttindi: „VŠgi atkvŠ­a ver­i jafnt.“ Taki­ eftir ■essu: Ekki jafnara, heldur jafnt. Tillaga um jafnt vŠgi atkvŠ­a var fyrst borin fram 1849. Ůa­ ger­i Fj÷lnisma­urinn Brynjˇlfur PÚtursson, vinur Jˇnas HallgrÝmssonar, nřkominn af danska stjˇrnlaga■inginu, sem hann sat sem fulltr˙i ═slands. Tillaga Brynjˇlfs nß­i ekki fram a­ ganga. Tilraunir til a­ jafna atkvŠ­isrÚttinn, oftast undir forustu SjßlfstŠ­isflokksins, bßru smßm saman ßrangur, en ■ˇ ekki meiri en svo, a­ enn er tv÷faldur munur ß vŠgi atkvŠ­a milli landshluta. Íryggis- og samvinnustofnun Evrˇpu, ÍSE, sem annast kosningaeftirlit Ý Evrˇpu, telur af jafnrÚttisßstŠ­um, a­ misvŠgi atkvŠ­a skuli ekki vera meira en tÝu prˇsent og alls ekki meira en fimmtßn prˇsent nema Ý undantekningartilvikum. Ůjˇ­fundurinn hlřddi kallinu.

Ůessu bŠtti ■jˇ­fundurinn vi­ um lř­rŠ­i til a­ hnykkja ß bo­skapnum: „┴ ═slandi skal vera virkt og gagnsŠtt lř­rŠ­i. VŠgi atkvŠ­a ver­i jafnt Ý einu kj÷rdŠmi, kosningar me­ persˇnukj÷ri, ■ingseta ■ingmanna hß­ tÝmatakm÷rkunum og ■eim fŠkka­. Lř­rŠ­i­ byggi ß ■rÝskiptingu valds og skřrum l÷gum um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um mikilvŠg mßlefni. Skipan dˇmara skal endursko­u­. Kjˇsendur me­ jafnan atkvŠ­isrÚtt geti einir breytt stjˇrnarskrß.“ Skilabo­in voru skřr.

Ůetta sag­i ■jˇ­fundurinn um au­lindir: „Nßtt˙ra og au­lindir landsins eru ˇframseljanleg ■jˇ­areign sem ber a­ vernda, umgangast og nřta ß sjßlfbŠran hßtt ■annig a­ a­gengi almennings sÚ tryggt. Setja ■arf skřr l÷g um eigna- og nřtingarÚtt ■jˇ­arinnar ß au­lindum, nßtt˙ru og lÝfrÝki. Nßtt˙ru ═slands og au­lindir ber a­ vernda fyrir komandi kynslˇ­ir.“ Allir stjˇrnmßlaflokkar ß Al■ingi hafa ßlykta­, a­ Ý stjˇrnarskrß skuli kve­a ß um au­lindir Ý ■jˇ­areigu. Ůjˇ­fundurinn var sama sinnis.  

Ůetta haf­i ■jˇ­fundurinn a­ segja um valddreifingu, ßbyrg­ og gagnsŠi: „Tryggja ■arf ■rÝgreiningu valds ■ar sem hlutverk og ßbyrg­ rß­amanna sÚu skřr. Rß­herrar skulu ekki gegna ■ingmennsku ßsamt rß­herraembŠtti. Stjˇrnarskrßin Štti a­ tryggja gagnsŠi og eftirlit me­ stjˇrnsřslu. Fagmennska rß­i f÷r vi­ rß­ningar Ý st÷rf Ý stjˇrnsřslunni. Endursko­a ■arf vald forseta ═slands og taka afst÷­u til neitunarvalds hans. Takmarka Štti ■ann tÝma sem al■ingismenn mega sitja ß ■ingi. Tryggja ■arf sjßlfstŠ­i dˇmstˇla.“

Stjˇrnlagarß­ hlřddi kalli ■jˇ­fundarins a­ langmestu leyti svo sem l÷g gera rß­ fyrir. Eina umtalsver­a frßviki­ var­ar Al■ingi. ═ ljˇsi ■arfarinnar fyrir a­ styrkja st÷­u Al■ingis gagnvart framkvŠmdarvaldinu, eins og Rannsˇknarnefnd Al■ingis lřsti m.a. eftir, ßkva­ Stjˇrnlagarß­ a­ leggja til ˇbreyttan fj÷lda ■ingmanna og ˇbreytt, ■.e. engin, tÝmam÷rk ß setu al■ingismanna ß ■ingi. Al■ingi er skv. frumvarpinu lßti­ eftir a­ ßkve­a fj÷lda kj÷rdŠma, frß einu upp Ý ßtta. ŮvÝ mß segja, a­ Stjˇrnlagarß­ hafi a­ ■essu leyti gengi­ skrefinu skemmra en ■jˇ­fundurinn lřsti eftir.

Frumvarp Stjˇrnlagarß­s er řmist gagnrřnt fyrir a­ ganga of langt e­a of skammt. Ůa­ liggur Ý hlutarins e­li. Frumvarpi­, sem er sprotti­ af ■jˇ­fundi, er hˇfsamt sameiningar- og sßttafrumvarp. ŮvÝ er Štla­ a­ standa v÷r­ um ■ingrŠ­isskipulagi­ og styrkja st÷­u ■ess me­ ■vÝ a­ treysta valdm÷rk og mˇtvŠgi til a­ gir­a fyrir ofrÝki framkvŠmdarvaldsins, efla Al■ingi og styrkja sjßlfstŠ­i dˇmstˇlanna.

DV, 12. oktˇber 2012.


Til baka