Mandela og Tt

Blstjrinn okkar Suur-Afrku rtur a rekja til Malasu, Indlands og Rsslands. Hann sleit barnssknum Svi sex Hfaborg. Svi sex var lf og sl borgarinnar. arna bj flk af msum uppruna tugsundum saman stt og samlyndi: blkkumenn og hvtir og asskir, kristnir menn og mslmar og hindar. Askilnaarstjrn jarflokksins hafi n vldum landinu fyrir tilstilli rltils nasistaflokks ingkosningum 1948. Hn lsti Svi sex hvtt 1966, rak bana burt eins og bfna og jafnai byggina vi jru me strvirkum vinnuvlum. egar Desmond Tt var erkibiskup Hfaborg 1986, urfti hann sem blkkumaur samkvmt lgum a skja um leyfi til a ba borginni, en hann lt sr ekki detta a hug, og lgreglan lagi ekki hann. Fjlskylda blstjrans urfti eftir 1966 a byrja upp ntt me tvr hendur tmar. Lngu sar fkk hann augasta hsi til a koma sr fyrir me konu sinni og tveim brnum. Hann lagi ntt vi dag og keypti hsi. fkk hann brf fr yfirvldum. Hann hafi keypt hsi af lgmtum eiganda. N var Afrska jarri (ANC) komi til valda og veitti fyrrverandi eigendum kost a endurheimta a einhverju leyti r eigur, sem askilnaarstjrnin hafi haft af eim me ofbeldi. Blstjrinn var virkur hreyfingunni, en bar ekki vopn. Hann skildi, a nausyn bar til a skila fi jarflokksins aftur til rttra eigenda, en n var hann aftur hsnislaus og allslaus. egar fjlskyldan hafi fundi sr leiguhsni, sagi dttir hans fimm ra vi fur sinn: pabbi, vi skulum hlekkja okkur vi etta hs. fll g saman, sagi blstjrinn, rjtu rum eftir a eir jfnuu Svi sex vi jru fyrir a eitt a ar bjuggu lkir kynttir saman frii og spekt, og a rmai ekki vi hugmyndafri askilnaarstefnunnar. Vi sigruum endanum, btti hann vi, en g ver n a lta mr duga a lifa lfinu fyrir brnin mn og brna fyrir eim, a au lti sguna ekki endurtaka sig, aldrei. Barttu minni er loki: n vinn g fyrir hvta manninn. Mig dreymir um a eignast eigin bl. Vi hlustuum sguna me kkkinn hlsinum. Askilnaarstefnan snerist ekki um samb svartra og hvtra. Lgmaur Nelsons Mandela og ninn vinur og samherji allar gtur san rin eftir 1950 er hvtur. Hgri hnd Mandelas san 1994, egar hann var kjrinn forseti, er hvt kona. Hvtum og svrtum semur jafnan vel Suur-Afrku eins og Svi sex. Askilnaarstefnan spratt ndveru af ofstki og illvilja tiltlulega rngs hps hvtra manna, sem tldu sig verskulda sjlfteknar srabtur eftir sigurinn fyrir Bretum Bastrinu 1899-1902. Upprisa askilnaarstefnunnar Suur-Afrku 1948 var annig nskyld og naualk valdatku nasista zkalandi fimmtn rum fyrr. jarflokkurinn fr hgar sakirnar en Hitler og flagar og entist v lengur, en hugsjnin var smu ttar. Nelson Mandela og flagar hans ANC uru smm saman frhverfir frisamlegum mtmlum einum saman anda Gands og tldu sig urfa harkalegri aferum hryjuverkum! a halda til a hnekkja askilnaarstjrninni. Nafn Mandelas var ekki numi burt af hryjuverkamannalista Bandarkjastjrnar fyrr en 2003 og til brabirga. Hryjuverkin skiptu ekki skpum, heldur frisamlegu mtmlin, sem klluu hyldjpa and og fyrirlitningu svo a segja allrar heimsbyggarinnar yfir askilnaarstjrnina, svo a hn hlaut um sir a falla. Eftir a hyggja var hryjuverkunum trlega ofauki, en Mandela segist samt ekki irast eirra.

egar Mandela var sleppt r haldi 1990, hvatti hann flaga sna ANC til a leggja niur vopnin og boai fri, stt og fyrirgefningu. Hann hafnai fyrirmyndinni fr Nrnberg 1945-49, ar sem strsglpamenn nasista voru margir dmdir til daua ea fangavistar. Einhlia rttlti sigurvegara strslok tryggir hvorki irun n fyrirgefningu og ekki heldur uppgjr vi lina t. Mandela og samherjar hans afru a gera heldur upp fortina tvennu lagi: fyrst skyldi bja mnnum a jta sakir snar fyrir Sannleiks- og sttanefndinni, sem Desmond Tt stri 1995-98, gegn sakaruppgjf, og san mtti hfa ml gegn eim, sem ekki ekktust boi. Vitnisburirnir fyrir nefndinni fengu hrin til a rsa hfum vistaddra, arir grtu. Eitt frnarlambi sagi: Vi viljum fyrirgefa, en vi vitum ekki, hverjum vi eigum a fyrirgefa.

Fyrirgefningin hefur lklega aldrei tt flugri og tilkomumeiri bandamenn stjrnmlum en Nelson Mandela og Desmond Tt nema kannski Gand.

Frttablai, 2. gst 2007.


Til baka