Vi­tal Ý Morgunbla­inu 1. j˙nÝ 2002.

 

Ëhß­ nefnd stjˇrni au­lindagjaldi

Tvenns konar nřmŠli eru Ý dr÷gum a­ ritger­ Ůorvaldar Gylfasonar og Martins Weitzmans, hagfrŠ­ings vi­ Harvard-hßskˇla, um au­lindagjald, sem kynnt voru ß rß­stefnunni ═sland og heimsb˙skapurinn - Hagkerfi smßrra eyrÝkja ß tÝmum al■jˇ­avŠ­ingar.

ANNARS vegar er stungi­ upp ß nřju fyrirkomulagi fiskvei­istjˇrnar sem dregur dßm af ■rˇun peningamßlastjˇrnar Ý heiminum og hins vegar er ■ar a­ finna umfj÷llun um umhverfislega ˇvissu.

Ůorvaldur segir a­ fiskvei­istjˇrn sÚ ef til vill ˇvenju vi­kvŠmt mßl ß ═slandi. ,,Sjßvar˙tvegurinn er stˇr hluti hagkerfisins hÚr ß landi og ■ess vegna skiptir mj÷g miklu mßli hvernig stjˇrn hans er fari­. Vi­ stingum upp ß ■vÝ a­ nř sjˇnarmi­ Ý l÷ggj÷f um se­labanka, sem rutt hafa sÚr til r˙ms sÝ­astli­in tÝu ßr, ver­i tekin upp Ý stjˇrn fiskvei­a. Ůessi sjˇnarmi­ hafa veri­ ß ■ß lund a­ peningamßl sÚu mikilvŠgari en svo a­ vel fari ß a­ stjˇrnmßlamenn skipti sÚr af ■eim. Ůess vegna hefur sjßlfstŠ­i se­labanka veri­ auki­ vÝ­a um heim," segir hann.

 

Nefnd um au­lindagjald ver­i skipu­

┴ svipa­an hßtt er lagt til Ý ritger­inni a­ skipu­ ver­i nefnd embŠttismanna sem stjˇrnmßlamenn geti ekki hnika­. ,,Ůeir gŠtu t.a.m. veri­ skipa­ir til fimm ßra Ý senn. L÷g um starfsemi nefndarinnar eiga a­ vera ß ■ann veg a­ h˙n sÚ ˇhß­ ÷llum utana­komandi ■rřstingi," segir Ůorvaldur.

Ůorvaldur segir a­ Ý ritger­inni sÚ kynnt til s÷gunnar umhverfisˇvissa, ■.e. ˇvissa um atbur­arßs Ý vistkerfi hafsins, sem setur mark sitt ß sjßvar˙tveginn. ,,Ůa­ kemur Ý ljˇs a­ ■egar h˙n er tekin me­ Ý reikninginn hefur sˇknarstřring me­ gjaldi ˇtvÝrŠ­a hagkvŠmisyfirbur­i yfir kvˇtastřringu eins og h˙n tÝ­kast hÚr," segir hann. Hann segir a­ Weitzman hafi sřnt fram ß ■essa ni­urst÷­u me­ t÷luvert flˇknum reikningum annars sta­ar, en ■arna sÚ h˙n felld inn Ý umfj÷llun um mßli­ Ý heild sinni.

 

═ ritger­inni er fari­ yfir hvernig snÝ­a megi helstu galla kvˇtakerfisins Ý burtu. Nefndir eru fimmtßn rekstrarhagfrŠ­ilegir gallar, sem l˙ta a­ heg­un fyrirtŠkja, og fimm ■jˇ­hagfrŠ­ilegir gallar, sem l˙ta a­ ■jˇ­arb˙inu Ý heild.

 

Fyrsti rekstrarhagfrŠ­ilegi gallinn var­ar of mikla afkastagetu flotans. Kvˇtakerfi­ hvetji til hennar, vegna ■ess a­ hßmark kvˇtans sÚ ˇsveigjanlegt og leyfi ekki a­l÷gun sˇknar a­ ßrfer­i. ŮvÝ sÚ hagkvŠmt fyrir ˙tger­arfyrirtŠki a­ hafa stŠrri flota mi­a­ vi­ vei­i en samkvŠmt vei­igjaldslei­inni.

 

Kvˇtakerfi­ hvetur til brottkasts

═ ÷­ru lagi hvetji kvˇtakerfi­, vegna ■ess a­ ■a­ er bundi­ tÝmabilum, til brottkasts. Skip haldi frekar dřrari tegundum afla og hendi ■eim ˇdřrari. Ef vei­igjaldslei­in vŠri farin myndu allar tegundir fiskjar vera ver­mŠtar og enginn hvati myndast til brottkasts, svo lengi sem ver­ hans a­ frßdregnu vei­igjaldi vŠri hŠrra en kostna­urinn vi­ a­ flytja hann til hafnar.

═ ■ri­ja lagi hvetji kvˇtakerfi­ til brottkasts ˇdřrari afla innan tegunda, ■annig a­ ver­mŠtari fiskum ver­i landa­, en minni einstaklingum hent Ý hafi­ aftur.

 

═ fjˇr­a lagi segja Ůorvaldur og Weitzman a­ kvˇtakerfi­ hvetji til ˇhagkvŠmrar heg­unar ˙tger­arfyrirtŠkja ■egar ■au eru a­ fÝnstilla sˇknartÝma til a­ for­ast a­ vei­a meira en kvˇtinn leyfir.

 

═ fimmta lagi nefna ■eir a­ ■egar heildarkvˇtamagn nßlgist jafnvŠgismagn til langs tÝma, eins og gerst hafi ß Nřja-Sjßlandi, ver­i kvˇtinn ekki fullnřttur.

 

R÷ksemd n˙mer sex lřtur a­ ˇsveigjanleika kvˇtakerfisins. Heildarkvˇti sÚ ßkve­inn fyrir kvˇtatÝmabili­ og ■ß sÚu margir ■Šttir var­andi fiskstofnana ˇvissir og hß­ir skyndilegum breytingum, sem erfitt sÚ a­ breg­ast vi­. Vei­igjaldinu sÚ hins vegar hŠgt a­ breyta um lei­ og slÝkar upplřsingar berist.

 

═ sj÷unda lagi vÝkja ■eir a­ ■vÝ a­ um sÚ a­ rŠ­a margar tegundir fiskjar Ý sjˇnum og ekki sÚ hŠgt me­ kvˇtakerfi a­ stjˇrna til fulls tegundasamsetningu heildarafla.

 

Takm÷rkun ß nřli­un Ý greininni

═ ßttunda lagi nefna ■eir a­ samkvŠmt kvˇtakerfinu megi eigendur fiskiskipa einir eiga kvˇta, sem komi Ý veg fyrir a­ nřir a­ilar komist a­ Ý greininni.

═ nÝunda lagi segja ■eir a­ umfangsmiklir kvˇtaeigendur geti leynt e­a ljˇst gert me­ sÚr samkomulag Ý ■vÝ augnami­i a­ hafa ßhrif ß kvˇtaver­.

 

═ tÝunda lagi nefna Ůorvaldur og Weitzman a­ sjˇmenn sem eigi ekki nŠgan kvˇta Ý upphafi fiskvei­ißrs ■urfi a­ taka ß sig mikla ßhŠttu, enda ■urfi ■eir a­ kaupa kvˇta ß­ur en ■eir sigli til hafs. Atvinnugreinin sÚ fyrir mj÷g ßhŠttus÷m, afli ˇviss, og ekki sÚ ß ■ß ßhŠttu bŠtandi.

 

═ ellefta lagi segja ■eir a­ kvˇtakerfi­ auki ßhŠttu ß alls kyns verkf÷llum og mˇtmŠlum ■eirra sem vinni Ý sjßvar˙tvegi, ■ar sem ■eir eigi ekki kvˇtann sjßlfir, heldur ■urfi a­ vinna fyrir ,,sŠgreifa" e­a ,,kvˇtakˇnga".

 

Tˇlfta r÷ksemdin fjallar um a­ samkvŠmt kvˇtakerfinu er takm÷rkun ß framsali kvˇta milli sta­a. Ůetta fyrirkomulag hamli frjßlsri samkeppni og feli Ý sÚr ˇhagkvŠmni.

 

═ ■rettßnda lagi segja ■eir a­ eigendur kvˇta sÚu skyldir til a­ vei­a sem nemur helmingi kvˇtans ß tveimur ßrum. Ůetta sÚ kv÷­ og dragbÝtur ß hinn frjßlsa marka­.

 

═ fjˇrtßnda lagi nefna ■eir a­ fiskvei­istjˇrnarl÷g banni einum a­ila a­ eiga meira en 8-10% heildarkvˇtans, sem komi Ý veg fyrir hagkvŠmni stŠr­arinnar.

 

═ fimmtßnda lagi nefna ■eir holur Ý kvˇtakerfinu sem var­a smßbßta, sem eru a­ hluta til utan kvˇtakerfisins.

 

HŠgt a­ nota skatttekjur til a­ leggja ni­ur vir­isaukaskatt

Ůjˇ­hagfrŠ­ilegar r÷ksemdir eru sem fyrr segir fimm talsins. ═ fyrsta lagi missi Ýslenska rÝki­ af miklum skatttekjum sem nota megi til a­ leggja ni­ur ˇhagkvŠma skatta ß bor­ vi­ vir­isaukaskatt. Annar kostur sem bent er ß er a­ tekjum vegna au­lindagjalds ver­i haldi­ frß stjˇrnv÷ldum og veitt beint til heimilanna.

═ ÷­ru lagi segja ■eir a­ Ý kvˇtakerfinu hafi falist miklar ni­urgrei­slur og styrkir hins opinbera til sjßvar˙tvegs. Ůessir styrkir hafi veri­ leyndir og hvergi komi­ fram. Au­lindagjaldslei­in myndi auka gagnsŠi og draga mj÷g ˙r rÝkisstyrkjum, sem hafi neikvŠ­ ßhrif ß hvata innan kerfisins.

 

Ůri­ja r÷ksemdin sem snřr a­ ■jˇ­arb˙inu fjallar um hina svonefndu hollensku veiki, en l÷nd sem ■jßst af henni rei­a sig um of ß eina atvinnugrein. A­rar greinar lÝ­i fyrir ■a­. Au­lindagjaldslei­in flřti fyrir minnkun flotans og dragi ˙r einkennunum.

 

Au­veldar inng÷ngu Ý ESB

═ fjˇr­a lagi segja ■eir a­ au­lindagjald fjarlŠgi stŠrstu hindrun ■ess a­ ═slendingar geti gengi­ Ý Evrˇpusambandi­. Me­ ■vÝ a­ bjˇ­a upp hluta vei­irÚttarins, ßn ■ess a­ einskor­a uppbo­i­ vi­ Ýslenskt ■jˇ­erni, vŠri komi­ Ý veg fyrir a­ hŠgt sÚ a­ framselja au­lindina Ý formi kvˇta til erlendra a­ila.

═ fimmta og sÝ­asta lagi nefna ■eir Ůorvaldur og Weitzman a­ kvˇtakerfi­ sÚ ˇrÚttlßtt. ËrÚttlŠti geti leitt til ˇst÷­ugleika og st÷­nunar Ý hagkerfinu. Sem dŠmi nefna ■eir a­ ß ˇsveigjanlegum vinnumarka­i eins og ■eim Ýslenska gŠti fari­ svo a­ verkalř­slei­togar knři ß um meiri launahŠkkanir en ella vegna ■ess a­ ■eir teldu sig hlunnfarna vi­ ˙thlutun kvˇtans. ١tt s˙ hafi ekki or­i­ raunin sÚ ■essi hŠtta ßvallt fyrir hendi.

 

═var Pßll Jˇnsson tˇk saman.


Til baka