Minning um Bjarna Braga

Reykjavķk – Žeir gįtu veriš skemmilegir kaffitķmarnir ķ Framkvęmdastofnun rķkisins ķ gamla daga. Žetta var į vinstristjórnarįrunum 1971-1974, Ólafur Jóhannesson var forsętisrįšherra og Hannibal Valdimarsson og Lśšvķk Jósepsson, gamlar kempur aš vestan og austan, sįtu meš honum ķ rķkisstjórn įsamt öšrum. Morgunblašiš hafši allt į hornum sér og žį einnig žessa vošalegu stofnun viš Raušarįrstķginn ķ Reykjavķk sem annašist m.a. įętlanagerš og hagskżrslugerš fyrir rķkisstjórnina. Žar var ég ķ tvķgang sumarmašur į nįmsįrum mķnum ķ śtlöndum eins og ég hafši įšur veriš ķ Sešlabankanum til aš lęra į reipin eins og enskir sjómenn myndu segja.

Žarna störfušu margir ungir og vaskir hagfręšingar sem of langt yrši upp aš telja hér og įttu eftir aš verša hagstofustjórar, rįšherrar, rįšuneytisstjórar o.fl. Reyndastur ķ hópnum og geislandi af glašvęrš frį morgni til kvölds var Bjarni Bragi Jónsson. Ég vissi aš hann var lķfsglašur aš lundarfari žvķ eldri sonur hans, Jón Bragi Bjarnason, efnafręšingur og sķšar prófessor, var vinur okkar Vilmundar bróšur mķns, glašvęr alvörumašur ķ góšum hlutföllum. Žeir fešgar, Bjarni Bragi og Jón Bragi, bįru hvor af öšrum.

Hvernig var žaš nś aftur žetta lag eftir Schubert? įtti Bjarni Bragi til aš spyrja yfir eftirmišdagskaffinu į Raušarįrstķgnum og syngja sķšan lagiš. Svona eiga hagfręšingar aš vera, hugsaši ég. Hann söng ķ Pólķfónkórnum um langt įrabil. Hann vann stundum lengi fram eftir nema hann tęki vinnuna meš sér heim. Į einni slķkri vakt žegar hann sat viš vinnu sķna ķ Efnahagsstofnun eftir lokun hringdi sķminn, hann svaraši og žar var žį kona ķ öngum sķnum, hśn žurfti aš lįta hreinsa kįpuna sķna fyrir morgundaginn og var bśin aš hringja ķ allar hinar efnalaugarnar.

Įšur en ég kynntist honum fyrst ķ Framkvęmdastofnun rķkisins hafši Bjarni Bragi starfaš ķ Framkvęmdabanka Ķslands meš dr. Benjamķn Eirķkssyni, fyrsta ķslenzka hagfręšingnum sem lauk doktorsprófi utan Žżzkalands, og ķ Efnahagsstofnun meš Jónasi Haralz og hafši veriš forstjóri hennar um skeiš. Bjarni hafši stundaš framhaldsnįm ķ hagfręši ķ Cambridge-hįskóla į Englandi og starfaš hjį Efnahags- og framfarastofnuninni (OCED) ķ Parķs. Hann var eftir žvķ vķšsżnn og lagši margt gott og gagnlegt til žeirrar lķflegu umręšu sem fram fór fyrir opnum tjöldum įrin eftir myndun višreisnarstjórnarinnar 1960. Umręšuefniš var frekari frķvęšing efnahagslķfsins og hugsanleg žįtttaka Ķslands ķ efnahagssamvinnu Evrópužjóša sem voru žį smįm saman aš rķfa sig upp śr rśstum heimsstyrjaldarinnar. Žarna voru lögš frumdrög aš inngöngu Ķslands ķ EFTA 1970 og į Evrópska efnahagssvęšiš (EES) 1994.

Bjarni Bragi tók strax 1962 aš lżsa žeirri skošun aš bezta leišin til aš stżra fiskveišum viš Ķsland og stušla aš heilbrigšu sambżli sjįvarśtvegs og annarra atvinnuvega vęri meš veišigjaldi sem hann kallaši aušlindaskatt eins og žį tķškašist. Žetta voru žau įr žegar skattar žóttu ešlilegur fylgifiskur eša jafnvel forsenda naušsynlegrar uppbyggingar eftir strķš, m.a. til aš efla almannatryggingar og ašra innviši. Sķšar var bent į aš oršiš „gjald“ į betur viš hér en „skattur“ žar eš gjald er bein greišsla fyrir veitta žjónustu, t.d. réttinn til aš veiša lax eša žorsk, en skattur er greiddur óbeint fyrir opinbera žjónustu. Eigandi laxveišįr eša leiguķbśšar leggur ekki skatt heldur gjald į gesti sķna.

Bjarni Bragi flutti sögufręgt erindi um mįliš į 22. įrsfundi norręnna hagfręšinga ķ Reykjavķk 1975. Sešlabanki Ķslands birti ritgerš hans um mįliš ķ Fjįrmįlatķšindum bęši į dönsku og ķslenzku sķšar sama įr įsamt lofsamlegum ummęlum tveggja norręnna hagfręšinga, Noršmanns og Svķa. Bjarni skildi aš bošskap sem žennan flytur mašur ekki einu sinni heldur aftur og aftur. Hann lét sitt ekki eftir liggja. Margir ašrir embęttismenn og hagfręšingar utan stjórnsżslunnar tóku undir sjónarmiš hans, sjónarmiš sem yfirgnęfandi hluti (83%) kjósenda gerši aš sķnu sjónarmiši ķ žjóšaratkvęšagreišslunni 2012 meš žvķ aš lżsa stušningi viš stjórnarskrįrįkvęši um aušlindir ķ žjóšareigu.

Aš loknu verki ķ Framkvęmdastofnun flutti Bjarni Bragi starfsvettvang sinn ķ Sešlabankann žar sem hann var fyrst hagfręšingur bankans, sķšan ašstošarbankastjóri og loks hagfręšilegur rįšunautur bankastjórnar. Sešlabankinn gerši sjónarmiš Bjarna Braga og margra annarra hagfręšinga bankans ķ aušlindamįlinu ekki aš sķnu sjónarmiši, a.m.k. ekki opinskįtt, enda žótt vel śtfęrt veišigjald hefši gert bankanum aušveldara fyrir ķ višureigninni viš žrįlįta veršbólgu meš žvķ aš styrkja rķkisfjįrmįlin. Stöšugt veršlag er annaš tveggja lögbundinna markmiša Sešlabankans; hitt er stöšugt fjįrmįlakerfi. Sešlabankinn hefši nįš betri įrangri hefši hann fylgt rįšum Bjarna Braga Jónssonar ķ fiskveišistjórnarmįlinu.

Rödd Bjarna Braga mun óma įfram žótt hann sé nś fallinn frį nęstum nķręšur aš aldri. Viš sem yngri erum kunnum mörg aš meta stušning hans viš barįttuna fyrir hagkvęmara, betra og réttlįtara efnahagslķfi um landiš.

 

Fréttablašiš, l2. jślķ 2018.


Til baka