Munkar og skunkar

RÝkisstjˇrnir Nor­ur-Kˇreu og K˙bu eiga sitthva­ sameiginlegt, ■ar ß me­al ■etta: ÷nnur hefur hangi­ vi­ v÷ld me­ ofbeldi um margra ßratuga skei­ og rÝghaldi­ fˇlkinu Ý ˇlřsanlegri fßtŠkt fyrir velvild KÝnverja, hin fyrir ˇvild BandarÝkjastjˇrnar. B˙rma er anna­ mßl. Herforingjastjˇrnin ■ar situr a­ vÝsu Ý skjˇli KÝnverja og hefur gert ■a­ sÝ­an 1962, en ■eir halda henni samt ekki uppi, enda er ekki til a­ dreifa nßnu s÷gulegu sambandi milli landanna lÝkt og milli KÝna og Kˇreu. B˙rma stˇ­ fyrir sÝnu fyrir mi­bik sÝ­ustu aldar, landi­ var ■ß helzti hrÝsgrjˇna˙tflytjandi heimsins Ý tonnum tali­ og ■ˇtti standa feti framar en TaÝland ß nŠsta bŠ vi­. B˙rma haf­i hß­ ■rjßr styrjaldir vi­ Breta ß nÝtjßndu ÷ld og fÚll undir brezk yfirrß­ 1885. Bretar stjˇrnu­u B˙rmu lÝkt og Indlandi, bŠ­i vel og illa, svo a­ fˇlki­ Ý B˙rmu brauzt a­ endingu undan veldi ■eirra 1948 me­al annars fyrir tilstilli munka, sem hafa frß fornu fari noti­ mikillar vir­ingar me­al fˇlksins og haldi­ sig frß stjˇrnmßlum. Lř­rŠ­i­ stˇ­ ekki lengi. Herinn rŠndi v÷ldum Ý B˙rmu 1962 og hefur hangi­ ß ■eim Š sÝ­an eins og hundur ß ro­i. Herforingjastjˇrnin ■jˇ­nřtti helminginn af hagkerfinu, ■jarma­i a­ fˇlki og fyrirtŠkjum ß alla lund og einangra­i landi­ frß umheiminum. Herforingjarnir lřstu g÷ngu sinni – og lřsa henni enn! – sem „sigurg÷ngu til sˇsÝalisma.“

Fram yfir 1970 hÚldu margir ■eirra, sem fylgdust me­ B˙rmu ˙r fjarlŠg­, a­ allt vŠri me­ felldu. Ůß vissu menn minna um ey­ileggingarmßtt ߊtlunarb˙skapar Ý andst÷­umerkingu vi­ blanda­an marka­sb˙skap. ┴ ■eim ßrum stˇ­u margir hagfrŠ­ingar Ý ■eirri tr˙, a­ til langs tÝma liti­ gŠti mi­střring leitt til meiri hagvaxtar en marka­sb˙skapur, ekki sÝzt Ý fßtŠkum l÷ndum, en flestir vi­urkenndu ■ˇ, a­ mannrÚttindum vŠri ßfßtt Ý sˇsÝalistarÝkjum. Ůjˇ­hagsreikningar virtust renna sto­um undir ■essa sko­un: v÷xtur B˙rmu virtist vi­unandi og sambŠrilegur vi­ TaÝland. Menn hef­u ■ˇ ßtt a­ heyra vi­v÷runarbj÷llur hringja, ■egar ■ess var­ vart, a­ ˙tflutningur frß TaÝlandi ˇx hr÷­um skrefum og utanrÝkisvi­skipti B˙rmu drˇgust saman ßr frß ßri. Smßm saman byrju­u vÝsbendingarnar um hnignun B˙rmu a­ hrannast upp. Munurinn ß B˙rmu og TaÝlandi var­ sÝfellt ß■ekkari ■eim mun, sem blasti vi­ fer­am÷nnum ß landamŠrum SovÚtrÝkjanna og Finnlands: a­ sn˙a aftur til Bangkok frß Rang˙n var eins og a­ koma heim og fß ferskt loft Ý lungun.

 

Ůannig lei­ mÚr, ■egar Úg sneri aftur til Bangkok a­ lokinni tveggja vikna vist Ý Rang˙n Ý embŠttiserindum vori­ 1978. B˙rmversku embŠttismennirnir, sem Úg vann me­, voru fyrsta flokks, fßga­ir, flinkir og vel mennta­ir Ý brezkum hßskˇlum, en herforingjarnir, yfirbo­arar ■eirra – Úg hitti nokkra – virtust ekki hafa neitt til brunns a­ bera anna­ en ˇhefla­ yfirbrag­ (og vopn). Landi­ var Ý hra­vaxandi ni­urnÝ­slu. ┴ bezta hˇtelinu Ý borginni voru spor­drekar Ý r˙munum og rottur Ý lyftunum. Mig dau­langa­i Ý mangˇ ß morgnana, ■vÝ a­ morgunver­urinn var ˇŠtur, en ß matse­linum voru engir ßvextir, ■ˇtt greinar trjßanna fyrir utan gluggann ß matsalnum svignu­u undan safarÝkum ■unga ßvaxtanna. ╔g benti ■jˇnunum ß trÚn, en ■eir sßu ekki samhengi­. B˙rmu fˇr aftur, TaÝland bruna­i ßfram, og bili­ hÚlt ßfram a­ breikka. UtanrÝkisvi­skipti B˙rmu hÚldu ßfram a­ drabbast ni­ur og einnig fjßrfesting, ■ver÷fugt vi­ TaÝland. Svipa­a s÷gu er a­ segja af menntamßlum. Tilt÷lulega fleiri sŠkja n˙ hßskˇla Ý TaÝlandi (43 prˇsent af hverjum ßrgangi) en framhaldsskˇla Ý B˙rmu (40 prˇsent). Hßskˇlarnir Ý B˙rmu hafa sta­i­ loka­ir langtÝmum saman, ■ar e­ st˙dentarnir sty­ja andˇf munkanna gegn herforingjastjˇrninni. Aung San Suu Kyi, sem leiddi Lř­rŠ­isbandalagi­ til yfirbur­asigurs Ý almennum ■ingkosningum 1990, hefur sÝ­an ■ß seti­ Ý stofufangelsi Ý tˇlf ßr me­ hlÚum. Spillingin Š­ir ßfram, h˙n er miklu meiri en Ý TaÝlandi. B˙rma er umsvifamikill  ˙tflytjandi eiturlyfja, lÝkast til fyrir millig÷ngu herforingjastjˇrnarinnar, enda hefur h˙n alla ■rŠ­i efnahagslÝfsins Ý hendi sÚr. Sama mßli gegnir um ˇl÷glegan ˙tflutning ■jˇ­minja frß B˙rmu. Mikill hluti fˇlksins Ý B˙rmu myndi n˙ ■akka fyrir a­ fß a­ draga fram lÝfi­ ß einum dollara ß dag, ■vÝ a­ ■jˇ­artekjur ß mann Ý landinu eru n˙ ekki nema 175 BandarÝkjadollarar ß ßri, eftir ■vÝ sem nŠst ver­ur komizt, ■a­ gerir fimmtÝu sent ß dag, sem er sextßndi partur af tekjum ß mann Ý TaÝlandi. Herforingjarnir skiptu um nafn ß landinu 1989 og skÝr­u ■a­ Mjanmar. LÝklegt vir­ist, a­ eitt af fyrstu verkum nřrrar lř­rŠ­isstjˇrnar ver­i a­ taka aftur upp enska nafni­ B˙rma til a­ afmß sem allra flest af fingraf÷rum herforingjanna.

FrÚttabla­i­, 4. oktˇber 2007.


Til baka