Fleiri hagnřtar ßstŠ­ur

Mig langar enn a­ benda lesendum mÝnum ß řmsar hagnřtar ßstŠ­ur til ■ess a­ fara ß kj÷rsta­ 20. oktˇber og grei­a atkvŠ­i me­ frumvarpi Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr, ■ar e­ frumvarpi­ felur Ý sÚr verulegar rÚttarbŠtur handa fˇlkinu Ý landinu. Frumvarpi­ kve­ur ß um, a­ 10% atkvŠ­isbŠrra manna geti kn˙i­ fram ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um tiltekin mßl og teki­ ■au ■annig ˙r h÷ndum Al■ingis. Ůetta er gagnger breyting frß rÝkjandi skipan, ■ar sem Al■ingi eitt getur mŠlt fyrir um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s felur Ý sÚr, a­ Al■ingi ■arf a­ skila valdi sÝnu til ■jˇ­arinnar og l˙ta vilja hennar, ■egar h˙n ßkve­ur sjßlf, a­ svo skuli vera. Enda segir Ý 2. grein frumvarpsins: „Al■ingi fer me­ l÷ggjafarvaldi­ Ý umbo­i ■jˇ­arinnar.“ Ůetta ßkvŠ­i kemur Ý sta­ svohljˇ­andi ßkvŠ­is Ý gildandi stjˇrnarskrß: „Al■ingi og forseti ═slands fara saman me­ l÷ggjafarvaldi­.“ Hagnřtt gildi breytingarinnar er,  a­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur ver­a tr˙lega tÝ­ari en ß­ur og ■ingst÷rfin a­ ■vÝ skapi lÚttari. Skv. ßkv÷r­un Al■ingis mun kjˇsendum Ý Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 20. oktˇber veitast kostur ß a­ hŠkka hlutfall kosningabŠrra manna, sem ■arf til a­ knřja fram ■jˇ­aratkvŠ­i, ˙r 10% Ý 15%. Ůa­ er bitamunur en ekki fjßr. Frumvarpi­ tryggir, a­ ═sland gengur ekki Ý ESB e­a ÷nnur slÝk bandal÷g nema ■jˇ­in leggi blessun sÝna yfir inng÷nguna Ý almennri atkvŠ­agrei­slu. Frumvarpinu er m.÷.o. Štla­ a­ veita fˇlkinu Ý landinu vernd gegn ofrÝki stjˇrnvalda, en ekki gegn sjßlfu sÚr. Ůjˇ­in ■arf a­ geta rß­i­ helztu mßlum sÝn sjßlf.

Frumvarp Stjˇrnlagarß­s mŠlir fyrir um persˇnukj÷r til Al■ingis vi­ hli­ listakj÷rs. ═ 39. grein frumvarpsins segir: „Kjˇsandi velur me­ persˇnukj÷ri frambjˇ­endur af listum Ý sÝnu kj÷rdŠmi e­a af landslistum, e­a hvort tveggja. Honum er og heimilt a­ merkja Ý sta­ ■ess vi­ einn kj÷rdŠmislista e­a einn landslista, og hefur hann ■ß vali­ alla frambjˇ­endur listans jafnt.“ ═ ■essu felst, a­ kjˇsandinn getur kosi­ frambjˇ­endur ■vert ß lista. Ůessu ßkvŠ­i er Štla­ a­ bŠta mannvali­ ß Al■ingi me­ ■vÝ a­ draga ˙r veldi stjˇrnmßlaflokka og getu ■eirra til a­ ˙tvega sl÷kum frambjˇ­endum ÷rugg ■ingsŠti.

 

Tv÷ mikilvŠg nřmŠli eru Ý forsetakafla frumvarpsins. ═ fyrsta lagi kve­ur frumvarpi­ ß um, a­ forsetinn skuli hafa meiri hluta kjˇsenda a­ baki sÚr: „Kjˇsendur skulu ra­a frambjˇ­endum, einum e­a fleirum a­ eigin vali, Ý forgangsr÷­. Sß er best uppfyllir forgangsr÷­un kjˇsenda, eftir nßnari ßkvŠ­um Ý l÷gum, er rÚtt kj÷rinn forseti.“ VŠnleg lei­ til a­ nß ■essu marki er STV-a­fer­in, sem notu­ var Ý kosningunni til stjˇrnlaga■ings 2010. ═ annan sta­ segir Ý frumvarpinu: „Forseti skal ekki sitja lengur en ■rj˙ kj÷rtÝmabil.“ Me­ ■essu mˇti er girt fyrir ■rßsetu forseta Ý embŠtti. ═ 76. grein segir: „Forseti ═slands er ■jˇ­h÷f­ingi lř­veldisins. Hann er ■jˇ­kj÷rinn.“ Ůetta grundvallarßkvŠ­i er efnislega ˇbreytt frß 1944 og tryggir, a­ ■jˇ­in, ekki ■ingi­, křs forsetann. Or­alagi­ Ý 3. grein gildandi stjˇrnarskrßr er: „Forseti ═slands skal vera ■jˇ­kj÷rinn.“ Ůar segir ekkert um, a­ forsetinn sÚ ■jˇ­h÷f­ingi. ═ 6. grein segir svo: „Íll erum vi­ j÷fn fyrir l÷gum og skulum njˇta mannrÚttinda ßn mismununar, svo sem vegna kynfer­is, aldurs, arfger­ar, b˙setu, efnahags, f÷tlunar, kynhneig­ar, kyn■ßttar, litarhßttar, sko­ana, stjˇrnmßlatengsla, tr˙arbrag­a, tungumßls, uppruna, Štternis og st÷­u a­ ÷­ru leyti. Konur og karlar skulu njˇta jafns rÚttar Ý hvÝvetna.“ Taki­ eftir banninu gegn mismunun vegna stjˇrnmßlatengsla. Ůa­ er nřmŠli og helgast af r÷mmum klÝkuskap frß fyrstu tÝ­ ß vettvangi stjˇrnmßlanna. Taki­ einnig eftir ■vÝ, a­ kvenrÚttindi eru tvÝtekin til ßherzluauka.

═ 64. grein segir: „Al■ingi getur skipa­ nefndir til a­ rannsaka mikilvŠg mßl er almenning var­a.“ Rannsˇknarnefnd Al■ingis vegna hrunsins vÝsar veginn. Ărin eru tilefnin fyrr og n˙.

Enn eru ˇtaldar řmsar hagnřtar ßstŠ­ur til a­ fara ß kj÷rsta­ 20. oktˇber, t.d. ßkvŠ­i frumvarps Stjˇrnlagarß­s gegn spilltum embŠttaveitingum og gegn leynd yfir opinberum upplřsingum. Hvort viljum vi­ heldur: Gruggugt vatn me­ gamla laginu e­a gegnsŠi?

 

 

DV, 27. j˙lÝ 2012.


Til baka