N÷fn segja s÷gu

Ůa­ var 1963, a­ j÷r­in byrja­i a­ skjßlfa ˙ti fyrir su­urstr÷nd landsins, nßlŠgt Vestmannaeyjum. Ůetta leit ekki vel ˙t Ý byrjun: sumir ˇttu­ust, a­ risa÷ldur utan af hafi myndu drekkja allri bygg­ ß Su­urlandsundirlendinu. Ůetta fˇr ■ˇ betur en ß horf­ist. Nř eyja sˇtsv÷rt haf­i ekki fyrr skoti­ upp kollinum en ßkafar umrŠ­ur hˇfust um hva­ h˙n Štti a­ heita. Eyjan hlaut nafni­ Surtsey, en h˙n hef­i heldur ßtt a­ heita Presley. N÷fn skipta mßli. ═ h÷fu­borg NamibÝu ■ar sem heitir Vindh÷gg eru helztu g÷tur skÝr­ar Ý h÷fu­i­ ß evrˇpskum afbur­am÷nnum frß fyrri tÝ­. Ein heitir eftir Shakespeare, ÷nnur eftir Florence Nightingale, Ý stˇru hverfi heita strŠtin eftir Bach og Beethoven og Brahms og Mozart og Schubert og Strauss. Verdi er ß sÝnum sta­, en Wagner fann Úg ekki. E­lisfrŠ­ingarnir fß sinn skammt: Max Planck og Niels Bohr liggja ■arna hli­ vi­ hli­ skammt frß sjßlfum Werner von Braun fyrir n˙ utan Galileo Galilei og Isaac Newton. NamibÝa var ■řzkt yfirrß­asvŠ­i, ■a­an eru nafngiftirnar runnar, en heimamenn sřna engin merki ■ess, a­ ■eir Štli a­ skipta ■essari evrˇpsku arfleif­ ˙t. Ůa­ lÝkar mÚr. Hitt ■ykir mÚr lakara, a­ eitt lengsta brei­strŠti borgarinnar er kennt vi­ Rˇbert M˙gabe, forseta Simbabve, og anna­ er kennt vi­ FÝdel Kastrˇ: ■eir eru bo­flennur. Vi­ ■ekkjum ■essa skÝrnarvenju. G÷turnar Ý gamla austurbŠnum Ý ReykjavÝk heita Ý h÷fu­i­ ß Njßli ß Berg■ˇrshvoli og Berg■ˇru, Gunnari ß HlÝ­arenda, Gretti ┴smundarsyni og Agli Skalla: ■essi n÷fn henta vel til heimabr˙ks, ■vÝ a­ ═slendingum duga forn÷fn ■essa fˇlks; f÷­urn÷fnin bŠta engu vi­. Ingˇlfur Arnarson og Sk˙li fˇgeti, h÷fundar ReykjavÝkur, eru hvor ß sÝnum sta­. NorrŠnu go­in Baldur, Bragi, Freyja, Nanna, Ë­inn, Třr og ١r eru einnig til h˙sa Ý austurbŠnum. Ari frˇ­i, Brynjˇlfur biskup Sveinsson og SŠmundur frˇ­i b˙a Ý hßskˇlahverfinu Ý vesturbŠnum. Snorrabraut heitir eftir Snorra Sturlusyni. Einarsnes Ý Skerjafir­i heitir eftir Einari Benediktssyni. Halldˇr Laxness h÷fum vi­ ekki enn ß g÷tuskiltum, ekki frekar en Jˇn Sigur­sson, Jˇnas HallgrÝmsson, MatthÝas Jochumsson e­a Jˇn Leifs, og ■ß ekki heldur Hannes Hafstein e­a Valtř Gu­mundsson. Halldˇr er enginn vandi: Su­urlandsbraut liggur til allra ßtta og Štti heldur a­ heita Laxnessbraut. Halldˇri dyg­i a­ vÝsu fornafni­ eitt, og einnig MatthÝasi, Hannesi og Valtř, lÝkt og Njßli. Jˇn forseti er meiri vandi: menn gŠtu villzt ß honum og til dŠmis Jˇni Arasyni e­a Jˇni Leifs. ═ Map˙tˇ, h÷fu­borg MˇsambÝkur, heitir strandgatan me­fram blßgrŠnu Indlandshafinu Ý h÷fu­i­ ß Friedrich Engels, ÷­rum h÷fundi Komm˙nistaßvarpsins. Ínnur gata ■ar heitir Ý h÷fu­i­ ß hinum h÷fundinum, Karli Marx. Ekki nˇg me­ ■a­: ein brei­gatan heitir eftir Maˇ Tse T˙ng, einum umsvifamesta fj÷ldamor­ingja s÷gunnar, og ÷nnur heitir eftir LenÝn, sem var litlu skßrri. Sumar brei­g÷turnar Ý Map˙tˇ heita eftir AfrÝkulei­togum, sem l÷g­u l÷ndin sÝn Ý r˙st, og a­rar heita eftir sumum helztu sk˙rkum og ska­v÷ldum 20. aldar. Eitt torgi­ er meira a­ segja kennt vi­ Rˇbert M˙gabe. Frelsishetjurnar, sem leystu MˇsambÝk undan nřlenduk˙gun Port˙gala, kusu a­ marka sÚr st÷­u vi­ hli­ misheppna­ra marxista me­ ■vÝ a­ skÝra g÷tur og torg Ý h÷fu­i­ ß ■eim. Ůegar Port˙galar hr÷kklu­ust burt 1974, tˇku marxistar v÷ldin, og hˇfst ■ß blˇ­ugt borgarastrÝ­, og mß vart ß milli sjß, hvort fˇr verr me­ landi­. ╔g ßtti mÚr einskis ills von, ■egar Úg sveig­i til vinstri af g÷tunni, sem kennd er vi­ Hˇ SÝ MÝn. Ůß blasti vi­ mÚr g÷tuskilti me­ nafni Olofs Palme. MÚr kom Ý hug sagan, sem Gordon Brown, forsŠtisrß­herra Breta, hefur sagt af fundi sÝnum me­ Ronald Reagan Ý HvÝta h˙sinu fyrir m÷rgum ßrum. Tali­ barst a­ Palme, sem var ■ß nřfallinn fyrir mor­ingjahendi. Reagan sag­i: I don‘t care for communists. Einn af m÷nnum Reagans halla­i sÚr a­ forsetanum og hvÝsla­i Ý eyra hans: Mr. President, Olof Palme was an anticommunist. Ůß sag­i Reagan: Well, I don‘t care what kind of a communist he was. G÷tun÷fn eru minningarmerki um li­na tÝ­. Fornafnahef­in gerir ═slendingum erfi­ara um vik a­ skÝra g÷tur og torg eftir fˇlki en eftirnafnahef­ annarra ■jˇ­a. Jˇnsforsetabraut vŠri ekki gott g÷tunafn, ekki frekar en HelgamagrastrŠti. Vi­ getum ■ˇ kennt fleiri g÷tur og torg vi­ fˇlk til a­ fŠra s÷gu landsins nŠr n˙tÝmanum, ef vi­ viljum. F÷rum varlega. Byrjum ß Laxnessbrautinni.

 

FrÚttabla­i­, 24. oktˇber 2007.


Til baka