Kvikmyndir og geveiki

John Nash var lngu httur a kenna, egar g var vi nm Princeton 1973-76. Hann var stanum, en hann virtist ekki hafa neitt srstakt fyrir stafni, heldur flktist hann um hsklalina og hkk bkasafninu, nnar tilteki anddyrinu. Okkur stdentunum fannst hann svolti skringilegur httum, tt vi vissum ekki gerla, hver skringin var. Einhverjir hldu v fram, a Nash reykti hass bkasafninu sennilega af v, a menn vissu svo lti um geveiki daga: hn var feimnisml. Og : sumir sklaflagar mnir og vinir ekktu hasslykt a minnsta kosti jafnvel og eir kunnu hagfrina kennslubkunum. En vi ttumst vita fyrir vst, a Nash vri snillingur, v a hann hafi skrifa tmamtagreinar leikjafri milli tvtugs og rtugs. Leikjafri spyr spurninga bor vi essa: ef gerir etta, hva g a gera: hitt ea etta? og hva gerir ? Nafn hans var hvers manns vrum hpi hagfringa; etta var forn frg manns mijum aldri.

Svo hitti g hann aftur 20 rum sar, egar hann kom til Stokkhlms a taka mti Nbelsverlaununum. Hann var eins og annar maur a sj og heyra, enda hafi hann fengi mikla bt meina sinna, sem var sjaldgft um geklofa. (etta er ekki eins sjaldgft nna sem betur fer, v a batahorfur geklofa hafa batna til muna sustu r fyrir tilstilli nrra lyfja.) a hafi risi greiningur Nbelsverlaunanefndinni um a, hvort Nash vri verur slkrar viurkenningar ea rttar sagt leikjafrin, ar sem hann hafi lagt mislegt ntilegt til mlanna. eir nefndarmenn, sem tldu rtt a sma Nash fyrir framlag hans til franna, grunuu minni hlutann um fordma gegn geveiki. Hva um a, Nash var ofan , egar til kastanna kom, og kom san til Stokkhlms a taka mti verlaununum og st sig me stakri pri og sletti ekki skyri knginn vi athfnina Konserthsinu, hafi einhver ttazt eitthva slkt.

Hefi hann fengi verlaunin, hefi honum ekki batna? Hver veit? etta er mikil og lng saga, og viti menn: blaamaur New York Times fkk mikinn huga mlinu og skrifai visgu Nash, tilrifamikla og myndrna og fallega bk, og san nema hva? kom kvikmyndin, A Beautiful Mind. Enn hefur samt enginn gert kvikmynd um Adam Smith ea John Maynard Keynes, n ea Isaac Newton eir voru of heilbrigir, bst g vi: hvar er drama? Af essum mnnum llum er mikil saga og engu sri en sagan af Nash, svo sem margar visgur eirra vitna um.

Anna tilfelli svipa hefur einnig veri fest filmu. David Helfgott heitir maurinn og er panleikari stralskur; kvikmyndin heitir Shine. g rakst Helfgott Vn fyrir feinum rum; vi bjuggum sama hteli. Hann var srstaklega vingjarnlegur og svolti amla og malai sfellu og virtist auk ess eiga erfitt me a standa ea sitja kyrr. g ekkti hann ekki strax, enda hafi g ekki s myndina. Svo fr g um kvldi a hlusta hann spila: hann kom hlaupandi inn svii eins og rttamaur og fkk sr sti og s g, a hann gat seti kyrr: vi hljfri. Hann lk af djpri og innilegri tilfinningu. mijum aldri laist hann heimsfrg, sem gekk honum r greipum ungum manni vegna veikinda. Hann fer n sta r sta og heldur hljmleika og hefur auk ess leiki inn fjlda diska. Flk flykkist a honum: a yrstir sjlfsagt a sj og heyra manninn r myndinni. Helfgott hefur meal annars leiki verk eftir Percy Grainger, landa sinn og vin Griegs og eirra hjna, Evards og Nnu. Grainger var eitt afkastamesta tnskld allra tma tnum tali. Helfgott ekki ltinn tt v, a hrur Graingers berst n um heiminn.

Nash tk hinn bginn ekki upp rinn, ar sem fr var horfi fyrir nstum 50 rum, og hann hefur ekki snert hagfri san. eir eiga bir gar konur.

Lesbk Morgunblasins, 9. marz 2002.


Til baka