Hs skldsins

Hann elskai hafi, og st hans hafinu tk sig msar myndir. Hann safnai skipstjrnarhldum og skipstrjnum. Skipasmiir 19. aldar skreyttu skip sn ekki me drekahfum eins og vkingar geru til forna, heldur me hafmeyjum, strum styttum, og eim sankai Pablo Neruda a sr vs vegar a og hengdi r upp. Heima hj sr.

au eru rj hsin, sem jskldi byggi handa konum snum og sjlfum sr Chle. Eitt eirra stendur hfuborginni, Santag, anna hafnarborginni Valparas ekki langt fr Santag til vesturs og hi rija ar skammt fyrir noran Surtsey, Isla Negra. Hsin fyllti hann me sjaldgfum gripum, sem hann hafi me sr heim r ferum snum um heiminn. Hann var kominn af ftku flki, fair hans var verkamaur og vann vi jrnbrautir. Skmmu eftir tvtugt gerist Neruda rismaur lands sns Brma, etta var launa embtti. Vistin ar var upphafi a vilngu og strurungnu feralagi: eftir fimm r Rangn fri hann sig um set til a vera rismaur Ceylon (n Sri Lanka) og san Austur-Indum (n Indnesa). Hann fylltist adun flkinu arna austur fr og fornri menningu ess. Hann fann til me essu flki og bj reyndar sjlfur vi sra ftkt. Fr Asu l leiin til Argentnu og Spnar. Hann var v binn a fara va, egar hann sneri aftur heim til Chle laust eftir rtugt. Og hann hlt fram a ferast. Flestar voru ferirnar farnar af fsum og frjlsum vilja. Arar voru a ekki: hann var sendur tleg nokkur r, svo sem lst hefur veri frgri talskri kvikmynd, Il postino. Neruda var kommnisti. Fir keyptu kvabkurnar hans framan af, r seldust betur sar, einkum tlndum. r voru ornar 47, egar hann d; tta bttust vi a honum ltnum. Hann sat ingi um skei. Heiftin ar var ofbosleg.

N ykjast landar hans hafa bori Pablo Neruda hndum sr alla t, enda er hann trlega frgastur eirra allra heima og erlendis. En bkurnar hans byrjuu samt ekki a seljast a ri Chle fyrr en eftir a hann hlaut Nbelsverlaunin 1971, tveim rum ur en hann lzt. var hann sendiherra lands sns Pars. Salvador Allende var forseti Chle. Allende var lknir og bar ekki skynbrag efnahagsml. Neruda hafi veri tnefndur forsetaframbjandi smu hreyfingar, en hafi viki fyrir Allende, sem fr san me sigur af hlmi frjlsum kosningum 1970. a, sem gerist nst, var etta: Allende lagi efnahag landsins rst skmmum tma fyrir einskra handvmm og vitleysu a heita m, og herforingjar steyptu stjrn Allendes af stli 1973, sendu orrustuotur forsetahllina hjarta Santag, og Augusto Pinochet hershfingi og hans menn tku san vldin. Herforingjastjrn Pinochets reisti efnahag landsins vi, rtt er a, en svvirti mannrttindi. Chleanska jin er til essa dags verklofin afstu sinni til essara atbura. Herinn lt sr ftt fyrir brjsti brenna, sendi jafnvel menn til a vinna skemmdarverk hsum Nerudas og hsmunum, enda tt skldi vri horfi af sjnarsviinu og engin veruleg gn stafai af v lengur nema endurminningunni. Chle hefur bi frii vi nnur lnd san 1883; herinn hefur veri hafur til innanlandsnota. Og n urfa herforingjarnir arna suur fr a svara til saka einn af rum. Bjargrin komu a utan, eins og oft vill vera: a var saksknari Spni, sem hrinti bylgjunni af sta, en sjlfir hfu Chlemenn stai rrota frammi fyrir essum feiknarlega fortarvanda. a er eins og ungu fargi s af eim ltt: dmstlarnir taka n hvert mli upp eftir ru, og Neruda brosir grfinni, ykist g vita.

Bros hans mtti kannski vera breiara, hefi hann haft skynsamlegar skoanir efnahagsmlum, en hann hafi engan snilegan huga eim mlaflokki. vlkt hugaleysi er algengt um skld og gerir au yfirleitt hf til stjrnmlastarfa, en etta er samt ekki einhltt. Skr undantekning er Vaclav Havel Tkklandsforseti, fjarstuleikritaskldi og flauelsbyltingarforinginn. Hann er vel a sr um efnahagsml, enda tt hann hafi aldrei lagt au fyrir sig; hann skrifai Olgu konu sinni afinnanlegan texta um frambo og eftirspurn fangelsisbrfum snum sjunda ratugnum. a var eins og innsi eitt dygi honum til a fjalla skynsamlega um flkin efnahagsml, enda tt bkurnar, sem hann las og vitnai , fjlluu um nstum allt anna. Lku mli gegnir um Halldr Laxness.

Lesbk Morgunblasins, 9. jn 2002.


Til baka