Ķslandsskżrslan frį OECD

Žaš er mikiš gagn aš Efnahags- og framfarastofnuninni ķ Parķs, OECD. Stofnunin birtir fjölbreytt efni um ašildarlöndin, sem eru nś 30 talsins, öll išnrķkin, og leggur į rįšin um hagstjórn. Hśn hefur lįtiš żmis viškvęm mįl til sķn taka, svo sem landbśnašarmįl og vinnumarkašsmįl – mįl, sem rķkisstjórnir einstakra landa hafa sumar reynt aš skjóta sér undan aš glķma viš, žar eš miklir hagsmunir eru bundnir viš óbreytt įstand ķ žessum mįlaflokkum ķ blóra viš almannahag. OECD hefur brżnt einstök lönd til aš rįšast gegn óhagkvęmum bśskaparhįttum į grundvelli gagna, sem stofnunin hefur safnaš og sett fram, svo aš hver žjóš geti žį séš, hvar hśn stendur ķ samanburši viš ašrar žjóšir. Žetta hefur veriš lykilatriši ķ landbśnašarumręšunni hér heima undanfarin įr og einnig ķ vinnumarkašsumręšunni į meginlandinu, žar sem alls kyns hömlur eiga vķša drjśgan žįtt ķ miklu og žrįlįtu atvinnuleysi. 

Landbśnašarkaflinn ķ nżjustu skżrslu OECD um Ķsland er holl įminning um žann mikla kostnaš, sem bśverndarstefnan leggur enn sem fyrr į fólkiš ķ landinu. Bśverndarkostnašurinn hefur aš vķsu minnkaš meš tķmanum, en žaš stafar svo aš segja eingöngu af fękkun bęnda. Bśverndarkostnašurinn į hvert įrsverk ķ landbśnaši hefur žvķ haldizt nęr óbreyttur s.l. 15 įr og nemur nś 24.000 dollurum į įri į móti 16.000 dollurum į įri ķ Evrópusambandinu og 12.000 dollurum į įri į OECD-svęšinu (nżjustu tölur eru frį 2001). Ķslenzka talan žżšir žaš, aš neytendum og skattgreišendum er gert aš borga 160.000 krónur į mįnuši meš hverju įrsverki til sveita. Žarna liggur skżringin į žvķ, hvers vegna matarverš er nęrri tvisvar sinnum hęrra į Ķslandi en į heimsmarkaši. Nś er innflutningur landbśnašarafurša aš vķsu ekki lengur alveg bannašur meš lögum, žetta mjakast, en tollar eru žó yfirleitt um eša yfir 100%, langt umfram tolla ķ flestum öšrum löndum. Žeir hjį OECD męla vitaskuld meš verulegri lękkun verndartollanna til hagsbóta fyrir neytendur og žjóšarbśskapinn ķ heild. Žeir vara einnig viš óhagkvęmninni, sem hefur löngum veriš eitt helzta kennimark byggšastefnunnar, og męla meš gagnsęrri byggšastefnu ķ staš žeirrar felustefnu, sem fylgt hefur veriš til aš reyna aš breiša yfir kostnašinn, sem byggšastefnan leggur į landsmenn. Žeir benda réttilega į, aš hęgt vęri aš nį settu marki ķ byggšamįlum meš miklu minni tilkostnaši en nś er gert.

Fiskveišistjórnarkaflinn er ekki heldur sem verstur. OECD męlir meš veišigjaldi, eins og žeir hafa gert oft įšur og einnig Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn ķ Washington, nema nś hefur žaš gerzt ķ millitķšinni, aš alžingi er bśiš aš leiša veišigjald ķ lög. Höfundar skżrslunnar benda į, aš hękkun gjaldsins myndi skapa skilyrši til žess aš lękka skatta į fólk og fyrirtęki og efla byggširnar. Žeir skilja, aš gjaldiš veršur aš bķta: mįlamyndagjald leysir engan vanda. Žeir taka aš vķsu ekki į misréttisvandanum, enda er sį žįttur mįlsins ekki beinlķnis ķ žeirra verkahring – žaš er spurningin um naušsyn žess aš skila fiskveiširentunni ķ réttar hendur, žvķ aš fiskimišin eru sameign žjóšarinnar skv. lögum. Įn sameignarįkvęšisins ķ fiskveišistjórnarlögunum hefšu lögin įreišanlega ekki nįš fram aš ganga į sķnum tķma, eins og Morgunblašiš hefur hamraš į. Žaš er žvķ óvišunandi, aš sameignarįkvęšiš skuli enn vera aš mestu leyti óvirkt eftir öll žessi įr. Žessu veršur nż rķkisstjórn aš kippa ķ lag – og žótt fyrr hefši veriš.

Ķ rķkisfjįrmįlakafla skżrslunnar er einnig aš finna żmsar nżtilegar įbendingar. Hlutur samneyzlu ķ landsframleišslunni hefur haldiš įfram aš žokast upp į viš undangengin įr, enda žótt rķkiš hafi dregiš saman seglin annars stašar į Noršurlöndum sķšan 1990. Įriš 1970 nįmu śtgjöld rķkis og byggša innan viš 30% af landsframleišslu į Ķslandi, en hlutfalliš var komiš upp ķ tęp 42% ķ fyrra og stefnir ķ sögulegt hįmark ķ įr. Eigi aš sķšur eru opinber śtgjöld minni hér heima mišaš viš landsframleišslu en annars stašar į Noršurlöndum, og hlutfall rķkis og byggša ķ mannaflanum er einnig mun lęgra hér en žar, enda žótt aukningin hafi veriš svipuš ķ öllum löndunum fimm sķšan 1970. Höfundar skżrslunnar brżna fyrir stjórnvöldum aš streitast į móti frekari aukningu rķkisśtgjalda. Žeir byggja žessa tillögu m.a. į žeirri stašreynd, aš hlutur rķkis og sveitarfélaga ķ heilbrigšis- og menntamįlum į Ķslandi er mikill: 85% heilbrigšisśtgjalda og 95% menntamįlaśtgjalda eru opinber śtgjöld. Aukiš svigrśm til einkarekstrar ķ skólastarfi og heilbrigšisžjónustu myndi draga śr kostnašarhlutdeild rķkisins, auka samkeppni og fjölbreytni og bęta žjónustuna. Aš žvķ marki eru żmsar leišir fęrar: śtfęrslan skiptir öllu mįli.

Fréttablašiš, 10. aprķl 2003.


Til baka