OlÝa, skattar og skyldur

Sumir skjˇta upp kryppu Ý hvert skipti sem skatta ber ß gˇma. Ůar ß me­al eru bandarÝskir rep˙blikanar me­ Bush forseta fremstan Ý flokki (og brß­um John McCain, forsetaframbjˇ­anda, sem bř­st til a­ halda ßfram ß s÷mu braut og Bush): ■eir hafa beitt sÚr mj÷g fyrir skattalŠkkun, einkum handa au­m÷nnum. Afsta­a ■eirra lřsir vantr˙ ß samtakamŠtti einstaklinga fyrir tilstilli almannavaldsins og skeytingarleysi um ■ß, sem h÷llum fŠti standa og almannasjˇ­um er Štla­ a­ hjßlpa. Ekki hefur rep˙blik÷num ■ˇ tekizt a­ hemja ˙tgj÷ld rÝkisins Ý hßtt vi­ dvÝnandi skatttekjur Ý stjˇrnartÝ­ Bush, heldur hefur rÝkissjˇ­ur veri­ rekinn me­ halla ■ar vestra ■rßtt fyrir gˇ­Šri. ═ forsetatÝ­ Ronalds Reagan og George Bush eldri 1981-92 nam rÝkishallinn vestra a­ jafna­i fjˇrum prˇsentum af landsframlei­slu, svo a­ skuldir rÝkissjˇ­s jukust ˙r ■ri­jungi landsframlei­slunnar Ý tvo ■ri­ju hluta. Clinton forseta og demˇkratastjˇrn hans tˇkst smßm saman a­ sn˙a hallanum Ý afgang, sem nam r÷skum tveim prˇsentum af landsframlei­slu 2000. Ůetta var gert me­ ■vÝ a­ minnka rÝkis˙tgj÷ld um ■rj˙ prˇsent af landsframlei­slu og auka skattheimtu um anna­ eins. Bush yngri sneri dŠminu vi­ ß nřjan leik eftir 2000 me­ ■vÝ a­ lßta auka rÝkis˙tgj÷ld um tv÷ prˇsent af landsframlei­slu, a­ hßlfu leyti vegna strÝ­sins Ý ═rak og Afganistan, og fŠra skattheimtuna aftur Ý ■a­ horf, sem h˙n var Ý 1981-92 og einnig 1953-60, ■egar Dwight Eisenhower var forseti og BandarÝkin voru skemmra ß veg komin en ■au eru n˙. Rep˙blikanar vir­ast ekki sjß ßstŠ­u til, a­ skattheimta sÚ meiri n˙ mi­a­ vi­ landsframlei­slu en h˙n var, ß­ur en almannatryggingar og borgararÚttindi voru leidd Ý l÷g Ý forsetatÝ­ demˇkratans Lyndons Johnson 1963-68. Me­ ■essari afst÷­u afhj˙pa rep˙blikanar and˙­ sÝna ß almannatryggingum. Ůeir lÝta margir einnig svo ß, a­ rÝkishallarekstur og skuldas÷fnun skipti engu mßli, Cheney varaforseti hefur a­ minnsta kosti fullyrt ■a­, ■ˇtt gengi dollarans hafi haldi­ ßfram a­ falla fyrir allra augum. Mikil skuldas÷fnun kallar a­ leikslokum Švinlega ß gengisfall, ekki sÝ­ur Ý BandarÝkjunum en ß ═slandi og annars sta­ar. Megn and˙­ ß sk÷ttum tekur ß sig řmsar myndir. Rep˙blikanar og margir a­rir mega ekki heyra ß ■a­ minnzt, a­ bensÝnnotkun BandarÝkjamanna sÚ hamin me­ hŠfilegri skattlagningu eldsneytis lÝkt og tÝ­kast Ý Evrˇpu. Rep˙blikanar kjˇsa heldur lßgt bensÝnver­ vi­ dŠluna hva­ sem ■a­ kostar. Aflei­ingin er grÝ­arlegar olÝu˙tflutningstekjur handa Sßdi-ArabÝu, ═ran og ÷­rum einrŠ­isrÝkjum Ý Austurl÷ndum nŠr, sem sitja um a­ fjßrmagna hry­juverk gegn BandarÝkjunum og Evrˇpu. Kaninn fjßrmagnar ■vÝ sjßlfur hry­juverkin gegn landi sÝnu og vir­ist ekki sjß samhengi­ e­a setja ■a­ fyrir sig. Fjßrmuni, sem gŠtu runni­ Ý almannasjˇ­i og sta­i­ straum af heilbrig­istryggingum e­a skßrri skˇlum, kjˇsa ■eir heldur a­ lßta renna til olÝuframlei­enda Ý Arabal÷ndum og annars sta­ar. Bush forseti hefur a­ vÝsu tala­ skynsamlega gegn „bensÝnfÝkn“ BandarÝkjamanna, en hann skřtur samt upp kryppu, ef grei­asta lei­in a­ settu marki, evrˇpska skattlagningarlei­in, er nefnd til s÷gunnar. Rep˙blikanar kjˇsa heldur a­ bora eftir nřrri olÝu Ý fri­l÷ndum Alaska. Samt er ekki vi­ ■ß eina a­ sakast. Demˇkratar Ý New York felldu nřlega till÷gu Michaels Bloomberg borgarstjˇra um a­ minnka kra­aki­ ß Manhattan me­ umfer­argjaldi ß■ekku ■vÝ, sem hefur ß nokkrum ßrum gerbreytt lÝfi borgarb˙a Ý London til hins betra og gesta ■eirra eftir vel ˙tfŠr­ri fyrirmynd frß Singap˙r. SjßlfstŠ­isflokkurinn sŠkir řmsar fyrirmyndir sÝnar til bandarÝskra rep˙blikana, ■ar ß me­al hugsjˇnina um lŠgri skatta, einkum handa au­m÷nnum, ■rßtt fyrir gˇ­Šri, ver­bˇlgu og strÝ­. Munurinn er ■ˇ sß, a­ frekar en a­ reka rÝkisb˙skapinn me­ halla eins og Bush hefur gert hafa fjßrmßlarß­herrar SjßlfstŠ­isflokksins ■jarma­ a­ lßglaunafˇlki me­ ■vÝ a­ leyfa frÝtekjumarkinu a­ sÝga ne­ar og ne­ar a­ raungildi. Tekjuskattar og ˙tsv÷r einstaklinga ßn fjßrmagnstekjuskatts hŠkku­u ˙r 17 prˇsentum af tekjuskatts- og ˙tsvarsstofni 1993 Ý 22 prˇsent 1998 og 25 prˇsent 2007. Fjßrmagnstekjuskattar hÚldust um e­a innan vi­ tÝu prˇsent af fjßrmagnstekjuskattsstofni 1998-2007. Ůessi slagsÝ­a er ein helzta ßstŠ­a aukins ˇjafna­ar ß ═slandi frß 1993. A­f÷rin var skipul÷g­ vitandi vits. RÝkisstjˇrnin ■arf n˙ a­ breg­ast vi­ auknum ˇj÷fnu­i Ý or­i og verki.

FrÚttabla­i­, 28. ßg˙st 2008.


Til baka