┴ eigin fˇtum?

Margir lÝta svo ß, a­ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­urinn (AGS) leggi n˙ lÝnurnar um hagstjˇrn ß ═slandi. Sjˇ­num er kennt um hßa vexti, hŠkkun skatta, ni­urskur­ rÝkis˙tgjalda, lßgt gengi krˇnunnar, gjaldeyrish÷ft, vaxandi skuldabyr­i, versnandi lÝfskj÷r og a­rar aflei­ingar hrunsins. Ůetta er eins og a­ kenna sl÷kkvili­inu um Ýkveikju. AGS er hÚr Ý bo­i magn■rota stjˇrnvalda, sem ßsamt eigendum og stjˇrnendum banka og annarra stˇrfyrirtŠkja keyr­u ═sland Ý kaf. Se­labankinn var­ tŠknilega gjald■rota me­ ■vÝ a­ veita b÷nkunum lßn gegn ˇnřtum ve­um. RÝkissjˇ­ur var­ a­ leggja Se­labankanum til hundru­ milljar­a krˇna, sem sˇttar ver­a Ý vasa skattgrei­enda. ═sland ramba­i og rambar enn ß barmi einangrunar, a­fangaskorts og ney­ar. RÝkisstjˇrnin kvaddi AGS ß vettvang til a­ leggja ß rß­in um endurreisn bankanna og efnahagslÝfsins og leggja fram lßnsfÚ til a­ efla gjaldeyrisfor­a Se­labankans og for­a gengi krˇnunnar frß frekara falli. A­koma sjˇ­sins var nau­synleg til a­ tryggja vi­bˇtarlßnsfÚ frß Nor­url÷ndum og R˙sslandi. Einu l÷ndin, sem vildu lßna ═slendingum fÚ ßn skilyr­a, voru FŠreyjar og Pˇlland. AGS er hÚr Ý rß­gjafarhlutverki. Stjˇrnv÷ldum er Ý sjßlfsvald sett, hvort ■au ■iggja rß­in og lßnin, sem fylgja ■eim. Gjaldeyrislßni sjˇ­sins til Se­labankans fylgja skilyr­i um hagstjˇrnina Ý samrŠmi vi­ regluverk og vinnulag sjˇ­sins. Skilyr­unum er Štla­ a­ tryggja, a­ ߊtlunin beri ßrangur. Sjˇ­urinn kappkostar a­ gŠta jafnrŠ­is milli a­ildarlanda, svo a­ skilyr­in sÚu keimlÝk land ˙r landi vi­ lÝkar a­stŠ­ur, en ■ˇ ■annig a­ teki­ sÚ mi­ af sta­hßttum. Ůetta er ■rautreynt fyrirkomulag, sem er Štla­ a­ skapa ÷rvandi umger­ utan um efnahagsߊtlunina og aga. En ■etta er vandrata­ur vegur. Vi­ bŠtist vandinn, sem fylgir ■vÝ, a­ AGS hefur ekki bolmagn til a­ ˙tvega allt ■a­ fÚ, sem ■arf til a­ reisa l÷nd ˙r r˙stum. ═sland er gott dŠmi. ١tt sjˇ­urinn teygi sig ˙t ß yztu n÷f, getur hann samkvŠmt settum reglum ekki lagt fram nema langt innan vi­ helming ■ess lßnsfjßr, sem hann telur ■urfa til a­ tryggja framgang ߊtlunarinnar. Danm÷rk, Finnland, Noregur og SvÝ■jˇ­ leggja fram nŠstum anna­ eins. Fjßrhagsa­sto­ ■eirra er skiljanlega einnig hß­ skilyr­um. NorrŠn gjaldeyrislßn til ═slands nema r÷sklega 40 ■˙sund krˇnum ß hverja fj÷gurra manna fj÷lskyldu ß Nor­url÷ndum. Ůa­ er miki­ fÚ. L÷ndin fj÷gur eru s÷g­ Štlast til, a­ Al■ingi sta­festi IceSave-samninginn Ý samrŠmi vi­ kr÷fur annarra Evrˇpu■jˇ­a. Ver­i hann felldur ß Al■ingi, er a­sto­ Nor­urlandanna vi­ ߊtlunina tr˙lega sjßlfhŠtt, og ■ß er a­sto­ AGS vi­ ═sland Ý uppnßmi. Ůß standa ═slendingar einir ß berangri. SÚ ■essi lřsing rÚtt (stjˇrnv÷ld hafa ekki upplřst ■etta frekar en margt anna­), vir­ist sjˇ­urinn haf­ur fyrir rangri s÷k, ■egar hann er sag­ur ganga erinda Breta og Hollendinga Ý IceSave-mßlinu. Ůegar efnahagsߊtlun rÝkisstjˇrnarinnar og Se­labankans var birt Ý nˇvember 2008, virtist h˙n geta gengi­ upp, ■ar e­ erlend skuldabyr­i ■jˇ­arb˙sins virtist vi­rß­anleg. N˙ eru komnar fram nřjar upplřsingar um mun meiri skuldir vi­ ˙tl÷nd. Munurinn ß gamla og nřja skuldamatinu er mikill eins og Úg lřsti ß ■essum sta­ fyrir viku. Se­labankanum bar a­ rei­a fram rÚttar t÷lur Ý nˇvember, en ■a­ verkefni reyndist honum ofvi­a. Af skekkjunni lei­ir, a­ hŠttan ß ■jˇ­argjald■roti e­a vanskilum rÝkisins rÚttar sagt, sem virtist ˇveruleg Ý nˇvember, er n˙ or­in raunveruleg. RÝkissjˇ­ur stendur frammi fyrir gjalddaga 2011 vegna lßns frß 2006 til a­ tv÷falda gjaldeyrisfor­ann og ■arf ■ß ß endurfjßrm÷gnun a­ halda, en ˇvÝst er, hvort h˙n tekst. Ef ekki, getur rÝkissjˇ­ur lent Ý vanskilum me­ ■essa skuldbindingu og a­rar.   Hafi komi­ til greina, a­ Nor­url÷ndin vildu leggja ß sig a­ for­a Ýslenzka rÝkinu frß yfirvofandi vanskilum, vir­ist ■a­ n˙ ˇlÝklegt. ═sland hefur sÝ­ustu ßr veri­ vettvangur augljˇsra efnahagsbrota, sannkalla­ ■jˇfabŠli, sumpart Ý bo­i me­virkra stjˇrnvalda, sem seldu bankana einkavinum vi­ vildarkj÷rum ■rßtt fyrir vel ■ekktan brotaferil eins ■eirra, og brug­ust sÝ­an eftirlitsskyldu sinni me­ ÷llu. Vi­ ■etta bŠtist veikluleg rannsˇkn brotanna, ■ar til rÝkisstjˇrnin fyrir frumkvŠ­i fˇlks ˙ti Ý bŠ rÚ­ Evu Joly rannsˇknardˇmara Ý ■jˇnustu sÝna. Stjˇrnv÷ld vir­ast ekkert hafa gert til a­ hrinda ■eim ■rßlßta or­rˇmi, a­ bankarnir hafi einn e­a fleiri ba­a­ fÚ fyrir R˙ssa. Allt ■etta blasir vi­ frŠndum okkar og vinum ß Nor­url÷ndum og kann a­ slŠva ßhuga ■eirra ß a­ rÚtta ═slandi frekari hjßlparh÷nd.

FrÚttabla­i­, 16. j˙lÝ 2009.


Til baka