Ůrjßr plßgur  

S˙ var tÝ­, a­ Araba■jˇ­irnar gegndu mikilvŠgu forustuhlutverki um heimsbygg­ina. Arabar kenndu ÷­rum ■jˇ­um stj÷rnufrŠ­i og stŠr­frŠ­i og ßttu miklar og merkar bˇkmenntir. Bˇkasafni­ gˇ­a Ý AlexandrÝu Ý Egyptalandi ßtti engan sinn lÝka. Ůetta er l÷ngu li­in tÝ­. N˙ eru Arabal÷ndin 22 Ý miklum vanda st÷dd. Ůessu valda ■rjßr plßgur, allar af mannav÷ldum.

Ůessi 22 l÷nd teygja sig yfir miki­ flŠmi, frß Marokkˇ Ý vestri til ═raks Ý austri. Mannfj÷ldinn er 280 milljˇnir eins og Ý BandarÝkjunum. Samt er samanl÷g­ framlei­sla ■essara landa minni en ß Spßni, ■ar sem Ýb˙afj÷ldinn er 40 milljˇnir. Bili­ heldur ßfram a­ breikka, ■vÝ a­ hagv÷xturinn Ý Arabaheiminum hefur veri­ lÝtill sem enginn undangengna ßratugi. ┴ri­ 1975 voru ■jˇ­artekjur ß mann Ý i­nrÝkjum OECD fimm sinnum meiri en Ý Arabal÷ndum, en n˙ er munurinn or­inn sj÷faldur e­a ßttfaldur. Arabal÷ndin hafa ÷ll nema Egyptaland, JˇrdanÝa og T˙nis dregizt aftur ˙r i­nrÝkjunum Ý efnahagslegu tilliti, ß me­an m÷rgum ■rˇunarl÷ndum annars sta­ar um heiminn hefur tekizt a­ mjˇkka muninn. Fullor­insˇlŠsi Ý Arabaheiminum hefur a­ vÝsu minnka­, en ■a­ er samt enn r÷sklega 40% (og nŠstum 60% me­al kvenna!), og ■a­ er miklu meira en Ý ■rˇunarl÷ndum yfirleitt. T÷lur um skˇlasˇkn segja svipa­a s÷gu: 54% Araba sŠkja framhaldsskˇla, og 13% sŠkja hßskˇla bori­ saman vi­ 100% og 60% Ý i­nrÝkjunum. Menntamßla˙tgj÷ld ß mann minnku­u ˙r fimmtungi af menntamßla˙tgj÷ldum i­nrÝkjanna ßri­ 1980 ni­ur Ý 10% fyrir aldamˇtin. S÷mu s÷gu er a­ segja af ˙tgj÷ldum til rannsˇkna og ■rˇunar: ■au eru a­eins brot af ■vÝ, sem tÝ­kast annars sta­ar um heiminn.

Ůjˇ­irnar, sem var­veittu og efldu vÝsindaarf Grikkja og skilu­u honum til okkar ß sÝ­mi­÷ldum, eru a­ miklu leyti hŠttar a­ stunda vÝsindi. Afk÷st Ý rannsˇknum eru yfirleitt mŠld Ý birtum vÝsindaritger­um mi­a­ vi­ mannfj÷lda, og ß ■ennan algenga kvar­a eru afk÷st Araba■jˇ­anna Ý rannsˇknum a­eins einn fimmtugasti af afk÷stum i­nrÝkjanna. Veftengingar Ý Arabal÷ndum eru fŠrri mi­a­ vi­ mannfj÷lda en Ý AfrÝku sunnan Sahara-ey­imerkurinnar. Anna­ er ß s÷mu bˇkina lŠrt: a­eins r÷sklega 300 bŠkur eru ■řddar af erlendum mßlum ß arabÝsku ß hverju ßri. Ůetta er fimmtungur af fj÷lda ■ř­inga ß grÝsku handa 10 milljˇnum Grikkja. ╔g gŠti haldi­ ßfram a­ rekja ■essa sorgars÷gu til morguns. Kjarni mßlsins er sß, a­ Araba■jˇ­irnar hafa vanrŠkt menntamßl og hafa ■ess vegna dregizt aftur ˙r ÷­rum ■jˇ­um.

En ■etta er ekki allt. Lř­rŠ­isbylgjan, sem rei­ yfir Su­ur-AmerÝku og Austur-AsÝu ßrin eftir 1980 og yfir Austur-Evrˇpu og Mi­-AsÝu fßeinum ßrum sÝ­ar, fˇr ■vÝ mi­ur fram hjß Arabal÷ndunum. Ůar er enn■ß ekkert lř­rŠ­island Ý ■eim skilningi, sem vi­ leggjum Ý ■a­ or­. Stjˇrnarfari­ er lÚlegt eftir ■vÝ. H÷fu­kostur lř­rŠ­is er sß, a­ ■a­ gerir ■jˇ­um kleift a­ losa sig vi­ lÚleg stjˇrnv÷ld og kjˇsa sÚr ÷nnur vonandi skßrri Ý sta­inn. Ůessa rÚttar njˇta Araba■jˇ­irnar ekki. Frelsi ■eirra er takmarka­ einnig a­ řmsu ÷­ru leyti. N˙ er a­ vÝsu ekki au­velt a­ slß mßli ß frelsi, en ■ˇ eru til haganlega samsettar frelsisvÝsit÷lur, sem er Štla­ a­ lřsa upp řmsar hli­ar stjˇrnmßlafrelsis, mannrÚttinda, sjßlfstŠ­is fj÷lmi­la og ■ess hßttar. Ůa­ er skemmst frß ■vÝ a­ segja, a­ Arabal÷ndin skrapa botninn Ý slÝkum samanbur­i vi­ ÷nnur l÷nd Ý ÷llum heimshornum. Og ■ß er ekki a­ s÷kum a­ spyrja, ■vÝ a­ lÚlegt stjˇrnarfar lei­ir af sÚr almenna hnignun og lÚleg lÝfskj÷r.

Og svo er eitt enn. Frelsissker­ingin Ý Arabaheiminum leggst ■yngst ß konur. Ůeim er ekki kennt a­ lesa til jafns vi­ karla, ■eim er ekki heldur veittur a­gangur a­ skˇlum og st÷rfum og ■ar fram eftir g÷tunum. Konur skipa innan vi­ 4% ■ingsŠta Ý Arabal÷ndum bori­ saman vi­ 11% Ý AfrÝku sunnan Sahara, svo a­ eitt dŠmi sÚ teki­. Grˇf mismunun er alltaf ˇhagfelld, hverju nafni sem h˙n nefnist. En ■egar h˙n beinist gegn helmingi mannfj÷ldans eins og Ý Arabal÷ndunum, ■ß er h˙n ˇhagfelld me­ afbrig­um og hlřtur ■vÝ a­ draga dilk ß eftir sÚr.

Ůetta eru plßgurnar ■rjßr, sem herja ß Arabal÷ndin: vanrŠksla Ý menntamßlum, ˇfrelsi og k˙gun kvenna. Ůa­ mun taka langan tÝma a­ upprŠta ■essar plßgur. Fß verkefni eru ■ˇ brřnni, ■vÝ a­ ˇfremdarßstandi­ Ý innanlandsmßlum ArabarÝkjanna er ˇgnun vi­ allan heiminn.

FrÚttabla­i­, 28. febr˙ar 2003.


Til baka