Hagnřtar ßstŠ­ur

Mig langar a­ benda lesendum mÝnum ß nokkrar hagnřtar ßstŠ­ur til ■ess a­ fara ß kj÷rsta­ 20. oktˇber e­a fyrr og sty­ja frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr, ■ar e­ frumvarpi­ felur Ý sÚr umtalsver­ar rÚttarbŠtur handa fˇlkinu Ý landinu.

 

Sta­a ■eirra, sem krefjast ■ess, a­ Se­labankinn birti uppt÷kur af sÝmt÷lum forsŠtisrß­herra og se­labankastjˇra Ý hruninu, myndi styrkjast me­ sam■ykkt frumvarpsins. Fˇlki­ Ý landinu hefur skřran hag af a­ fß a­ vita sannleikann um ■a­, sem sagt var Ý sÝma Se­labankans ■essa ÷rlagarÝku daga. Se­labankinn ■umbast vi­ eins og af g÷mlum vana og ber fyrir sig ■agnarheimildir Ý l÷gum. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s mi­ar a­ ■vÝ a­ rj˙fa ■agnarm˙rinn me­ ■vÝ a­ opna bla­am÷nnum og ÷­rum a­gang a­ upplřsingum, sem var­a almannahag.

 

═ frumvarpi Stjˇrnlagarß­s segir Ý 15. grein: „Upplřsingar og g÷gn Ý fˇrum stjˇrnvalda skulu vera tiltŠk ßn undandrßttar og skal me­ l÷gum tryggja a­gang almennings a­ ÷llum g÷gnum sem opinberir a­ilar safna e­a standa straum af. … S÷fnun, mi­lun og afhendingu gagna, geymslu ■eirra og birtingu mß a­eins setja skor­ur me­ l÷gum Ý lř­rŠ­islegum tilgangi, svo sem vegna persˇnuverndar, fri­helgi einkalÝfs, ÷ryggis rÝkisins e­a l÷gbundins starfs eftirlitsstofnana. … Um g÷gn sem l÷gbundin leynd hvÝlir yfir skulu liggja fyrir upplřsingar um ßstŠ­ur leyndar og takm÷rkun leyndartÝma.“

Setjum svo, a­ nř rÝkisstjˇrn kŠmist til valda og Štla­i sÚr a­ fjßrmagna menntakerfi­ me­ skˇlagj÷ldum frß grunnskˇla og upp ˙r. Ůetta ver­ur ekki hŠgt, ef frumvarp Stjˇrnlagarß­s ver­ur sam■ykkt, ■vÝ a­ ■ar stendur Ý 24. grein: „Íllum ■eim, sem skˇlaskylda nŠr til, skal standa til bo­a menntun ßn endurgjalds.“

 

N˙ ßkve­ur rÝkisstjˇrnin a­ taka Val■jˇfssta­ahur­ina traustataki og fŠra hana forseta ═slands a­ gj÷f me­ ■akklŠti fyrir gott samstarf. Ůetta ver­ur ekki hŠgt, ef frumvarp Stjˇrnlagarß­s ver­ur sam■ykkt, ■vÝ a­ 32. grein frumvarpsins um menningarver­mŠti hljˇ­ar svo: „DřrmŠtar ■jˇ­areignir sem heyra til Ýslenskum menningararfi, svo sem ■jˇ­minjar og fornhandrit, mß hvorki ey­ileggja nÚ afhenda til varanlegrar eignar e­a afnota, selja e­a ve­setja.“ Einmitt ■etta er hugsunin ß bak vi­ ßkvŠ­i­ um au­lindir Ý ■jˇ­areign. Uppsprettan er Ůingvallal÷gin frß 1928.

═ Jˇnsbˇk 1281 voru str÷ng ßkvŠ­i, sem b÷nnu­u m÷nnum a­ beita fÚ sÝnu ß annarra l÷nd, og skyldu bŠtur koma fyrir. N˙ gengur b˙fÚ laust, og telja margir nßtt˙rufrŠ­ingar og a­rir lausag÷nguna vera mesta umhverfisvanda ═slands. 33. grein frumvarps Stjˇrnlagarß­s um Nßtt˙ru ═slands og umhverfi mi­ar a­ ■vÝ a­ ÷rva l÷ggjafann til a­ taka ß ■essum vanda. Ůar segir. „Nßtt˙ra ═slands er undirsta­a lÝfs Ý landinu. Íllum ber a­ vir­a hana og vernda. Íllum skal me­ l÷gum trygg­ur rÚttur ß heilnŠmu umhverfi, fersku vatni, ˇmengu­u andr˙mslofti og ˇspilltri nßtt˙ru. ═ ■vÝ felst a­ fj÷lbreytni lÝfs og lands sÚ vi­haldi­ og nßtt˙ruminjar, ˇbygg­ vÝ­erni, grˇ­ur og jar­vegur njˇti verndar. Fyrri spj÷ll skulu bŠtt eftir f÷ngum. Nřtingu nßtt˙rugŠ­a skal haga ■annig a­ ■au sker­ist sem minnst til langframa og rÚttur nßtt˙runnar og komandi kynslˇ­a sÚ virtur.“ Ůessu ßkvŠ­i er ekki frekar en ÷­rum ßkvŠ­um frumvarpsins Štla­ a­ vera or­in tˇm.

 

 ═ 34. grein um Nßtt˙ruau­lindir segir svo: „Stjˇrnv÷ld geta ß grundvelli laga veitt leyfi til afnota e­a hagnřtingar au­linda e­a annarra takmarka­ra almannagŠ­a, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hˇflegs tÝma Ý senn. SlÝk leyfi skal veita ß jafnrŠ­isgrundvelli og ■au lei­a aldrei til eignarrÚttar e­a ˇafturkallanlegs forrŠ­is yfir au­lindunum.“ Ůessari grein er Štla­ a­ fŠra au­lindirnar aftur til rÚtts eiganda, ■jˇ­arinnar, svo a­ h˙n fßi loksins rÚttmŠtan og ˇskertan ar­ af eign sinni.

 

═ 39. grein um Al■ingiskosningar segir svo: „AtkvŠ­i kjˇsenda alls sta­ar ß landinu vega jafnt.“ Al■ingi rŠ­ur fj÷lda kj÷rdŠma, landi­ mß vera eitt kj÷rdŠmi eins og FŠreyjar, en Ý mesta lagi ßtta.

DV, 13. j˙lÝ 2012.


Til baka