Vir­ing Ý vi­skiptum

Menn ÷­last hver me­ sÝnum hŠtti vir­ingu Ý vi­skiptum. Til hŠg­arauka mß kannski skipta vir­ingarm÷nnum vi­skiptalÝfsins Ý ■rjßr tegundir. Byrjum ß Ragnari Jˇnssyni Ý Smßra. Hann ßtti eina hugsjˇn Ý vi­skiptum: a­ gera ÷­rum gott. Hann haf­i, a­ Úg held, engan sÚrstakan ßhuga ß smj÷rlÝkinu, sem hann seldi, e­a sßpunni – hann, sem loga­i af ßhuga ß ÷llu, sem lÝfi­ hefur upp ß a­ bjˇ­a: hann bara framleiddi ■etta Ý ■ar til ger­um verksmi­jum og setti ß marka­ og seldi og nota­i drj˙gan part af tekjunum til a­ koma fˇtunum undir fßtŠka listamenn. Gu­nř Halldˇrsdˇttir leikstjˇri hefur lřst ■essu prř­ilega Ý nřrri kvikmynd um Ragnar. Bj÷rg Ellingsen, eiginkona Ragnars, var au­vita­ me­ Ý rß­um; menn rß­stafa ekki eignum sÝnum ßn ■ess a­ spyrja konuna. Ůau bjuggu ■r÷ngt og bßrust lÝti­ ß, en Ragnar var stˇrveldi Ý lifanda lÝfi. ,,LMF” kalla­i hann einu sinni til kunningja sÝns yfir Hverfisg÷tuna: Lßtum menninguna Ý fri­i!

Sigurli­i Kristjßnsson – Sillaparturinn af Silla og Valda – ßtti s÷mu hugsjˇn og Ragnar, a­ gera ÷­rum gott, og h˙n kom Ý ljˇs eftir hans dag. Ůau hjˇnin, Sigurli­i og Helga Jˇnsdˇttir, skildu eftir sig eina veglegustu dßnargj÷f ═slandss÷gunnar – gj÷f, sem kom fˇtunum undir ═slensku ˇperuna ß sÝnum tÝma og skipti einnig sk÷pum fyrir LeikfÚlag ReykjavÝkur og Listasafn ═slands o.fl. Minningin um Sigurli­a og Helgu lei­ir hugann a­ danska skipakˇngingum MŠrsk Mc-Kinney M°ller og Emmu konu hans, en ■au hafa nřveri­ gefi­ d÷nsku ■jˇ­inni nřtt og glŠsilegt ˇperuh˙s. H˙si­ stendur ß hˇlmi Ý hjarta Kaupmannahafnar og er vi­eigandi umger­ um danskan ˇperus÷ng, sem ber n˙ aftur hrˇ­ur Danmerkur ˙t um allan heim. Enda kemur ma­ur varla svo Ý evrˇpskt ˇperuh˙s, a­ danskir s÷ngvarar sÚu ■ar ekki Ý hlutverkum, og stundum Ýslenzkir.

Ínnur tegund vi­skiptaj÷fra fer a­ra lei­ a­ sama marki: ■eir bjˇ­a v÷ru og ■jˇnustu vi­ lŠgra ver­i en ß­ur og lyfta me­ ■vÝ mˇti kj÷rum almennings, fßtŠks fˇlks ekki sÝzt. Pßlmi Jˇnsson Ý Hagkaupi var ■essarar ger­ar. Hann rÚ­st gegn ˙reltum vi­skiptahßttum og lŠkka­i v÷ruver­ til muna. Jˇhannes Jˇnsson Ý Bˇnusi fˇr s÷mu lei­, og ßrangurinn af starfi ■eirra og annarra blasir vi­: v÷ruver­ er n˙ lŠgra en ß­ur, ˙rvali­ meira, varan betri og ■jˇnustan. Samt heldur rÝkisvaldi­ ßfram a­ ■vŠlast fyrir me­ ■vÝ a­ rÝghalda Ý ˙r sÚr gengnar h÷mlur gegn innflutningi ˇdřrrar matv÷ru frß ˙tl÷ndum. Jˇhannes nŠr einnig yfir Ý fyrri flokkinn, flokk ■eirra Ragnars og Sigurli­a, ■vÝ a­ hann hefur stutt og styrkt řmis gˇ­ger­armßl af myndarskap, t.d. BarnaspÝtala Hringsins. Bill Gates Ý Microsoft ß n˙ einnig heima Ý bß­um flokkum: hann og Melinda Gates hafa t.d. heiti­ r÷sklega 50 millj÷r­um krˇna til a­ kosta bˇlusetningar barna Ý ■rˇunarl÷ndum ß mˇti norsku rÝkisstjˇrninni, sem leggur tŠpa 20 milljar­a Ý p˙kki­. Dßsamlegt.

Og ■ri­ja tegundin? Ůa­ eru menn, sem ry­ja nřjar brautir, nema nř l÷nd og nß ßrangri, handa ÷­rum. Ingˇlfur Gu­brandsson fer­amßlafr÷mu­ur er slÝkur frumkv÷­ull: hann opna­i ═slendingum lei­ su­ur Ý ßlfu og olli me­ ■vÝ mˇti straumhv÷rfum Ý fer­amßlum landsins. Hann ger­i fer­al÷g ˙t fyrir landi­ a­ almenningseign, ■vÝ a­ ß­ur h÷f­u vart a­rir en eignamenn, embŠttismenn og st˙dentar haft t÷k ß tÝ­um fer­um til annarra landa. Ingˇlfur ßtti drj˙gan ■ßtt Ý a­ opna ═sland.

MÚr sřnist tÝmabŠrt a­ skipa Sigur­i Helgasyni, frßfarandi forstjˇra Fluglei­a, Ý sama flokk. Ůegar Sigur­ur tˇk vi­ stjˇrn Fluglei­a fyrir 20 ßrum, var fyrirtŠki­ nßnast eins og eitt rß­uneytanna. Keppinautar skutu upp kollinum anna­ veifi­ og voru kve­nir ni­ur jafnhar­an me­ řmsum rß­um, enda haf­i rÝki­ alla ■rŠ­i vi­skiptalÝfsins Ý hendi sÚr: allir vissu ■etta, ■ˇtt enginn vildi vi­ ■a­ kannast. Sigur­i Helgasyni hefur ßsamt ÷­rum tekizt a­ fŠra Fluglei­ir inn Ý n˙tÝmann og gera fyrirtŠki­ a­ ÷flugu og vÝ­fe­mu fer­afyrirtŠki, sem gengur vel og nřtur vir­ingar um heiminn. Breytingin frß fyrri tÝ­ sÚst vel ß ■vÝ, a­ Fluglei­ir hafa n˙ um nokkurra missera skei­ hß­ har­a samkeppni vi­ Iceland Express og eflzt af henni, og Iceland Express heldur sÝnu striki hindrunarlaust til hagsbˇta fyrir fˇlki­ Ý landinu. Flugsamg÷ngur ═slendinga hafa aldrei veri­ fj÷lbreyttari og betri en n˙. Sigur­ur Helgason ß vafalÝti­ mikinn ■ßtt Ý ■vÝ.

FrÚttabla­i­, 10. febr˙ar 2005.


Til baka