Ůegar allt snřr ÷fugt

Undarlegir hlutir gerast n˙ ß vettvangi stjˇrnmßlanna. Leyndarhyggjan umlykur landi­ sem jafnan fyrr. Se­labankinn ■umbast gegn frˇmum ˇskum um a­ birta hljˇ­rit af sÝmtali, sem miklu skiptir til a­ upplřsa lykilatvik Ý a­draganda hrunsins. Hi­ eina, sem er ˇvenjulegt Ý ■essu tilviki, er, a­ n˙ er ■a­ Al■ingi, sem bi­ur um hljˇ­riti­, en fŠr ■a­ ekki.

Hitt er a­ s÷nnu algengt, a­ Al■ingi haldi upplřsingum leyndum langt umfram e­lileg vi­mi­ utan ˙r heimi eins og kom Ý ljˇs eftir hrun. Frumvarp Eyglˇar Har­ardˇttur al■ingismanns um, a­ birtar ver­i upplřsingar um, hverjir hafa fengi­ afskrifa­ar skuldir yfir 100 mkr. Ý b÷nkunum, nß­i ekki fram a­ ganga ß Al■ingi. Fram kemur Ý skřrslu Rannsˇknarnefndar Al■ingis (2. bindi, bls. 200-201), a­ tÝu al■ingismenn skuldu­u b÷nkunum hver um sig 100 mkr. e­a meira, ■egar bankarnir hrundu, sumir miklu meira. Me­alskuld ■essara tÝu ■ingmanna vi­ bankana var 900 mkr. Enn hefur ekki veri­ upplřst, hversu fari­ var me­ ■essar skuldir al■ingismannanna tÝu. Hver getur teki­ mark ß slÝkum ■ingm÷nnum Ý umrŠ­um um bankamßl? – einn brřnasta ■ßtt efnahagsmßlanna eins og sakir standa.

Ůessar upplřsingar skipta mßli vegna ■ess, a­ bankarnir hafa lßti­ bera varnarlausa vi­skiptavini ˙t af heimilum sÝnum Ý stˇrum stÝl vegna erfi­leika vi­ a­ grei­a af st÷kkbreyttum lßnum. Bankaleynd ß rÚtt ß sÚr a­ vissu marki, en henni mß ekki misbeita til a­ mismuna vi­skiptavinum bankanna. ═ b÷nkum eins og annars sta­ar eiga allir a­ sitja vi­ sama bor­. Ůa­ er rau­i ■rß­urinn Ý nřrri stjˇrnarskrß, sem bÝ­ur n˙ lokaafgrei­slu ß Al■ingi. Nřju stjˇrnarskrßnni er m.a. Štla­ a­ tryggja almenningi a­gang a­ opinberum upplřsingum, nema ■Šr var­i ■jˇ­ar÷ryggi e­a vi­kvŠma persˇnuhagi svo sem heilsufar.

ŮvÝ eru ■essi nřlegu leyndardŠmi rifju­ upp hÚr, a­ stjˇrnmßlamenn ß Al■ingi gŠla n˙ upphßtt og fyrir opnum tj÷ldum vi­ a­ ganga gegn skřrum ˙rslitum ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar um nřja stjˇrnarskrß 20. oktˇber 2012.

Rifjum upp fors÷guna. Bankarnir hrundu. Hrunstjˇrnin hr÷kkla­ist frß v÷ldum eftir kr÷ftug mˇtmŠli ß Austurvelli og vÝ­ar. MˇtmŠlendur voru ■verskur­ur ■jˇ­arinnar, fˇlk ß ÷llum aldri. Ein krafa ■eirra var um nřja stjˇrnarskrß. Nř rÝkisstjˇrn Samfylkingar og VG gekk me­ stu­ningi Framsˇknar a­ ■essari kr÷fu, enda haf­i Al■ingi vanrŠkt Ýtreku­ fyrirheit um endursko­un stjˇrnarskrßrinnar Ý nŠrfellt 70 ßr. Fyrst var skipu­ stjˇrnlaganefnd. H˙n kvaddi saman 950 manna ■jˇ­fund til a­ leggja grunninn a­ nřrri stjˇrnarskrß. Allir ═slendingar 18 ßra og eldri h÷f­u jafna m÷guleika ß a­ veljast til setu ß ■jˇ­fundi. SjßlfstŠ­ismenn ß ■ingi ger­u strax lÝti­ ˙r ■jˇ­fundinum, ■ˇtt ■eir Šttu frumkvŠ­i a­ honum; sennilega lÝka­i ■eim ekki ni­ursta­a ■jˇ­fundarins. NŠst var kosi­ til Stjˇrnlaga■ings. HŠstirÚttur ˙rskur­a­i kosninguna ˇgilda, ■ˇtt hann skorti lagaheimild til ■ess eins og Úg hef ßsamt ÷­rum lřst ß prenti. ┴tta af nÝu dˇmurum Ý rÚttinum ß ■eim tÝma h÷f­u teki­ vi­ skipun Ý embŠtti ˙r hendi dˇmsmßlarß­herra SjßlfstŠ­isflokksins. Al■ingi skipa­i Ý stjˇrnlagarß­ ■ß 25 fulltr˙a, sem flest atkvŠ­i fengu Ý kosningunni til stjˇrnlaga■ings. Stjˇrnlagarß­ samdi frumvarp Ý ■vÝ sem nŠst fullu samrŠmi vi­ ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins og sam■ykkti ■a­ einum rˇmi me­ 25 atkvŠ­um gegn engu. SjßlfstŠ­ismenn vefengdu umbo­ Stjˇrnlagarß­s eins og Al■ingi vŠri ekki heimilt a­ skipa rß­i­ og k÷llu­u rß­i­ jafnvel „ˇl÷glegt“.

Al■ingi bau­ kjˇsendum til ■jˇ­aratkvŠ­is um frumvarpi­, og ■ar s÷g­ust 67% kjˇsenda sty­ja frumvarpi­ sem grundv÷ll a­ nřrri stjˇrnarskrß. SjßlfstŠ­ismenn k÷llu­u ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sluna „sko­anak÷nnun“ til a­ gera lÝti­ ˙r henni og eignu­u sÚr ˇgreidd atkvŠ­i. Al■ingi hefur kosi­ a­ gera tilt÷lulega lÝtils hßttar breytingar ß frumvarpinu eftir a­ hafa rß­fŠrt sig vi­ fj÷lda innlendra og erlendra sÚrfrŠ­inga. Frumvarpi­ eru n˙ fullb˙i­ Ý endanlegri ger­ a­ loknum einhverju lengstu umrŠ­um, sem nokkurn tÝmann hafa fari­ fram um nokkurt mßl ß Al■ingi.

Fyrir liggur, a­ 32 ■ingmenn af 63 hafa lřst ■vÝ yfir, a­ ■eir muni „vir­a vilja kjˇsenda og grei­a atkvŠ­i me­ nřju stjˇrnarskrßnni ß­ur en Al■ingi lřkur st÷rfum fyrir kosningar“, sjß 20.oktober.is. ═ ■essum 32ja ■ingmanna hˇpi eru 17 af 19 ■ingm÷nnum Samfylkingar, allir nema nřkj÷rinn forma­ur flokksins og forseti Al■ingis. Forma­urinn hefur ßsamt tveim ÷­rum flutt till÷gu um frestun mßlsins fram ß nŠsta ■ing, sem ber dau­ann Ý sÚr, og ■ingforsetinn gŠlir vi­ a­ trampa ß ■jˇ­arviljanum me­ ■vÝ a­ slÝta Al■ingi, ß­ur en til afgrei­slu mßlsins kemur. Ůau vir­ast lÝta ß stjˇrnarskrßrmßli­ sem hvert anna­ ■ingmßl og skeyta Ý engu um ni­urst÷­u ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar 20. oktˇber.

En ■au eru Ý minni hluta Ý eigin flokki, me­al ■jˇ­arinnar og einnig ß Al■ingi og mega ■vÝ ekki me­ nokkru mˇti fß a­ rß­a fer­inni. Hvernig eiga kjˇsendur a­ geta treyst lofor­um ■ingmanna um bindandi ■jˇ­aratkvŠ­i um vŠntanlegan ESB-samning, ef ˙rslit ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar um nřja stjˇrnarskrß 2012 ver­a a­ engu h÷f­? Telji ■ingmeirihlutinn a­ baki nřrrar stjˇrnarskrßr rÚtt a­ taka tillit til ˇska sjßlfstŠ­ismanna ß ■ingi ■rßtt fyrir allt, sem ß undan er gengi­, er hŠgt a­ halda nřja ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um endanlega ger­ frumvarpsins. Ekki tˇku ■ˇ sjßlfstŠ­ismenn ß Al■ingi slÝkt tillit til framsˇknarmanna, sem b÷r­ust af h÷rku gegn stjˇrnarskrßrbreytingunum 1942 og 1959 til a­ verja hagsmuni sÝna.

DV, 15. marz 2013.


Til baka