Sttin er brostin

Til eru tvr leiir til hrifa jmlum. Jn forseti fr fyrst ara, san bar senn, me misjfnum rangri. nnur leiin er a taka sr stu utan virkisveggjanna og reyna me rotlausu nuddi a oka mlum leiis me v a skrifa greinar bl heima fyrir og stundum einnig erlendis. Hin leiin er a hella sr t plitk. vst virist, hvor leiin er yfirleitt vnlegri til rangurs til langs tma liti, velji menn ara hvora. Jafnvel gir stjrnmlamenn gera oft ekki anna en a framkvma r hugmyndir, sem fyrir eru lagar, iulega tynntar me mlamilunum og of seint. Sjaldgft er, a stjrnmlamenn eigi sjlfir hugmyndirnar, sem eir leia lg ea framkvma, en ess eru mis eftirminnileg dmi svo sem hugsjnin um frisamleg mtmli, sem Mahatma Gand leiddi um sna daga til fullnaarsigurs gegn yfirrum Breta Indlandi. a var blaamaurinn og frimaurinn Jn Sigursson, ekki stjrnmlamaurinn, sem sinni t tryggi slandi frjlsa verzlun vi tlnd. a tk hann tlf r, fr 1843, egar hann byrjai a skrifa um mli, til 1855, egar skipan verzlunarinnar var breytt. a urfti me lku lagi rotlaust nudd (Jn forseti notai ori nudd um eigin mlflutning) um langt rabil til a f Sjlfstisflokkinn til a lj mls inngngu slands Evrpusambandi, og flokkurinn notai umttunartmann til a keyra sland kaf, og trlega einnig sjlfan sig. a tk sama flokk heilan mannsaldur a leia veiigjald lg og svo unna blndu, a hn hefur rauninni engu breytt. Vi, sem  hfum lti okkur duga a skrifa greinar bl heima fyrir og stundum einnig erlendis, hfum flest fylgt einni reglu t sar. tt vi segjum stjrnvldum gfslega til syndanna hr heima og reynum a draga sem fst undan, hegum vi okkur jafnan gagnvart tlendingum eins og erindrekar slands og drgum mislegt undan, svo a hvergi falli blettur sland. Vi erum fjlskylda. tt okkur hafi mrgum lengi tt, a hr standi varla steinn yfir steini hvorki vettvangi stjrnmlanna n rttarkerfinu, sem er skilgeti afkvmi stjrnmlastttarinnar, hfum vi aldrei teki svo djpt rinni, egar vi tlum vi tlendinga. Vi hfum reyndinni hega okkur t vi eins og mevirkir makar hjnabandi vi drykkjusjkling. Eins og margir vita, reynast drykkjusjklingar sjaldan verir slkrar olinmi, nema eir taki sig , og ar a kemur, a makarnir segja: hinga og ekki lengra. Vi, sem fjllum um sland ru og riti erlendis og ekki aeins hr heima, urfum n a gera upp vi okkur, hvort rtt s og forsvaranlegt a halda trygg vi gmlu regluna, r v a stjrnvld sna enn sem komi er engin reifanleg merki um irun, skilning ea yfirbt. Er ekki kominn tmi til a sla um? – og segja tlendingum refjalausan sannleikann um a, sem hr hefur veri og er enn a gerast. Hva finnst r? Spurningin varar samvizku hvers og eins, heiur slands, lf og sma. egar allt virtist leika lyndi, hfu tlendingar engan srstakan huga slenzkum innanlandsmlum. N er staan gerbreytt. Neyin steypist n grimm og kld yfir slenzk heimili og fyrirtki, sem fst sleppa undan krumlunni. Tugsundir erlendra sparifjreigenda hafa tapa geipif viskiptum vi slenzka banka. Minningin um averblgu ranna milli stra lifir enn zkum fjlskyldum, svo a jverjar hafa megna beit fjrmlareiu. eir hefu vsast vi elilegar astur lagt kapp a tryggja slandi agang a Evrpusambandinu vi vildarkjrum, en n er velvild eirra uppnmi. Frnarlmb bankanna utan lands og innan vilja n f a vita, hvernig allt var pottinn bi. au vilja f a vita, hvers vegna stjrnvld leyfu bnkunum a vaxa landinu yfir hfu rfum rum og skilja eftir sig svina jr. au vilja f a vita, hvers vegna rkisstjrnin hefur ekki enn fengizt til a fela tlendingum rannskn bankahrunsins. au vilja vita, hvort skilanefndir bankanna hafa selt eignir t r bnkunum gru svi milli greislustvunar og gjaldrots. au vilja f a vita, hvort rltur orrmur um, a bankarnir hafi einn ea fleiri stunda fjrbun fyrir rssneska aukfinga, vi rk a styjast. a yri varla til a auka hrur slands tlndum, ef slenzkir blaamenn hldu fram a leia mli hj sr og ltu erlendum blaamnnum einum eftir a draga fram sannleikann. Eitt er vst: erlendir blaamenn munu halda fram a fletta ofan af bankahruninu, adraganda ess og rvinnslu, a krfu erlendra lesenda. slendingar mega ekki lta sitt eftir liggja, hvorki blaamenn n arir. rinn er samt smdarmissirinn.

Frttablai, 8. janar 2009.


Til baka