au gefa okkur ullina

fyrri viku lei lsti g v, hversu landslag atvinnulfsins hr heima hefur breytzt til batnaar undangengin 15 r. Fram a v vluu verklsforingjar og vinnuveitendur a ekki fyrir sr a setja efnahagslfi annan endann me reglulegu millibili me kjarasamningum, sem engin lei var a efna, svo a rkisvaldi taldi sig kni til a rifta eim me v a hleypa verblgunni upp til a rra kaupmttinn. Verklsflgunum tti hfa a heimta leirttingu, a var skiljanlegt fr eirra bjardyrum s, og annig koll af kolli. Eftir 1990 lgust vlkir kjarasamningar af, og hvarf einnig rfin v a fella gengi krnunnar eftir pntun ea prenta peninga til a halda atvinnurekstrinum gangandi.

Hva gerist? Margir virast lta svo , a rr forustumenn vinnumarkai hafi skipt um skoun, og m af v ra mistjrnarvaldi ar um slir, a rr menn su taldir hafa haft alla ri atvinnulfsins hendi sr. Arir lta svo , a remenningarnir og arir hafi neyzt til a bta r sitt ljsi breyttra astna. rin fyrir samningana 1990 – jarsttina svo nefndu – hafi rkisvaldi lyft lamandi hendi sinni af kvrunum bankanna um lnskjr og leitt vertryggingu lnskjara lg nokkru fyrr (1979). a verur ekki sagt, a stjrnvld hafi gefi vextina frjlsa me glu gei: nei, au hfu mla sig t horn. Sjlfsprottin fjrmlafyrirtki, einkum Fjrfestingarflagi og Kauping, hfu starfa um stutta hr og innleitt nja sii kk stjrnmlamanna, sem stru gmlu bnkunum. essi nju fyrirtki veittu sparifjreigendum vrn gegn verblgu og lntakendum, sem rkisbankarnir hfu vsa fr sr, kost elilegri fyrirgreislu vi markasvxtum. essi nbreytni geri gmlu bnkunum erfitt um vik a halda fram a hlunnfara sparifjreigendur til a geta dlt niurgreiddu lnsf arbran atvinnurekstur plitskum forsendum. Vertrygging og vaxtafrelsi, sem ni loksins fram a ganga 1984-86, keyru Samband slenzkra samvinnuflaga og mis nnur fyrirtki rot skmmum tma. essi skipulagsbreyting var v ekki innleidd me blandinni ngju, heldur me lund og hangandi hendi, enda misstu stjrnmlamenn spn r aski snum og streittust mti, svo a vextir komust hr ekki elilegt horf fyrr en 2004, egar rki dr sig a mestu t r bankarekstri, a.m.k. formlega.

Og annig m segja, a eir hafi hrakizt r einu vginu anna. Fyrst urftu eir a sleppa hendinni af verlagningu vrumarkai, san af vxtum og loks a opna hagkerfi hlfa gtt me aildinni a samningnum um Evrpska efnahagssvi. a tkst me naumindum. Og brast stflan og skapai skilyri til eirrar atvinnubyltingar, sem hefur veri deiglunni a undanfrnu og birzt m.a. djarfri trs slenzkra fyrirtkja erlendar slir. Me essu er ekki sagt, a engin sinnaskipti hafi tt sr sta stjrnmlavettvangi. Stjrnmlamenn ltu smtt og smtt sannfrast um skaann, sem verblgan hafi valdi efnahagslfinu, svo a n er enginn skynsamlegur greiningur uppi lengur um a ml. eir sannfrust einnig smm saman um nausyn missa umbta hagstjrn og hagskipulagi, tt frumkvi kmi jafnan annars staar a. Rk og reynsla knu atburarsina. Um og eftir 1980 tldu rkisstjrnir Bandarkjanna og Bretlands sig knnar til a rast gegn verblgu. sland flaut me.

Dyggir flokksmenn virast sumir lta svo , a framsnir stjrnmlamenn hafi fyrir eigin frumkvi leyst slendinga r vijum fyrri tar. a er hpin skoun. Oki fr fyrri t er fyrsta lagi afkvmi nverandi rkisstjrnarflokka, enda hafa eir haft tgl og hagldir atvinnulfinu allan lveldistmann, og eir hafa rum ri fyrir rsting a utan neyzt smm saman til a ltta okinu af jinni. Hr munai lklega mest um rkrur heima fyrir, utan sem innan veggja stjrnarrsins, og um fordmi fr tlndum, ekki szt me aild slands a Evrpska efnahagssvinu.

Fyrir lngu heyri g svohljandi seinnipart: au gefa okkur ullina, svo okkur veri hltt. En lmbin gefa okkur ekki ullina, vi rjum au. annig hfum vi slendingar loksins n a taka okkur auki frelsi undangengin r samrmi vi kall og krfur tmans: frelsi undan stjrnmlamnnum og flokkum, sem hafa jaka jina um rabil og ykjast n, eftir , hafa frt okkur frelsi, tt eir hafi flkzt fyrir frvingunni msa lund me v t.d. a tefja og trufla einkavingu viskiptabankanna von r viti o.m.fl. Enda geta eir sumir ekki leynt v, hversu grflega eim mislkar frelsi einstaklingsins til ors og is, egar reynir.

Frttablai, 24. marz 2005.


Til baka