Sešlabanki ķ sjįlfheldu

Hagstjórnarmistök undangenginna įra blasa nś viš landsmönnum. Fyrst birtist Jón Įsgeir Jóhannesson, einn helzti eigandi Glitnis, og varar viš žvķ ķ sjónvarpi og śtvarpi, aš vandamįl višskiptabankanna séu vandamįl žjóšarinnar allrar og hvetur Sešlabankann til aš lękka vexti og hleypa veršbólgunni aftur į skriš. Nęst birta tveir žingmenn Sjįlfstęšisflokksins, Bjarni Benediktsson og Illugi Gunnarsson, langa grein ķ Morgunblašinu, žar sem žeir taka undir vaxtalękkunarkröfuna; įkall žeirra er einnig tillaga um meiri veršbólgu. Loks stķgur Siguršur Einarsson, stjórnarformašur Kaupžings, fram og segir į mįlstofu BSRB: „Žaš er spurning hvort ekki sé rétt aš Sešlabankinn bakki śt śr žessu öngstręti, żti veršbólgumarkmiši tķmabundiš aš minnsta kosti til hlišar.“ Landsbankamenn žurfa ekki aš taka til mįls fyrir opnum tjöldum, žvķ aš žeir eru sem kunnugt er ķ beinu talsambandi viš Sjįlfstęšisflokkinn og Sešlabankann. Hvaš vakir fyrir žeim, sem męla fyrir žvķ, aš veršbólgunni sé aftur hleypt į skriš? Žeir vilja, aš sķvaxandi vanda bankanna – vanda, sem bankarnir bökušu sér sjįlfir meš žvķ aš sjįst ekki fyrir – sé velt yfir į almenning. Žeir vita, aš launatekjur almennings eru óvaršar fyrir veršbólgu, en vaxtatekjur bankanna eru aš miklu leyti verštryggšar. Vęri veršbólgunni aftur hleypt į skriš meš vaxtalękkun, eins og žeir lżsa eftir įn žess aš segja žaš berum oršum, myndi gengi krónunnar falla enn frekar en oršiš er og kaupmįttur heimilanna minnka. Bankarnir gętu hagnazt į žvķ um skeiš, žar eš žeir gętu žį aukiš śtlįn meš žvķ aš bjóša lįntakendum lęgri vexti en nś eru ķ boši. En žaš yrši vķsast skammgóšur vermir, žvķ aš skeršing kaupmįttar og gengislękkun krónunnar myndu draga śr getu margra višskiptavina bankanna til aš standa skil į skuldum sķnum. Afskriftir og śtlįnatöp bankanna myndu aukast, eins og Ingimundur Frišriksson sešlabankastjóri hefur bent į. Aukin veršbólga myndi rżra įlit bankanna ķ śtlöndum enn frekar eins og Ólafur Ķsleifsson hagfręšingur hefur lżst og torvelda žeim ašgang aš lįnsfé, sem var lykillinn aš velgengni žeirra, žegar allt lék ķ lyndi. Krafa bankanna um aukna veršbólgu ķ krafti vaxtalękkunar viršist reist į skammsżni – svipašri skammsżni og kom žeim ķ žann vanda, sem žeir hafa rataš ķ og leita nś leiša til aš leysa, helzt į kostnaš almennings. Žaš hefur lengi legiš fyrir hvert stefndi. Ķtrekašar višvaranir vegna ört vaxandi skulda erlendis įn nęgrar eignamyndunar į móti voru virtar aš vettugi, enda var skuldasöfnunin bein afleišing agalausrar hagstjórnar og ónógs ašhalds Sešlabankans aš bönkunum. Sešlabankinn hefur lagaheimild til aš hemja skuldasöfnun bankanna ķ śtlöndum, en hann kaus aš nżta hana ekki. Hann beitti ekki heldur bindiskylduheimild laga til aš hemja śtlįn bankanna, heldur lękkaši hann bindiskylduna og żtti žannig undir śtlįnažensluna. Gjaldeyrisforši Sešlabankans žyrfti samkvęmt erlendum stöšlum aš vera tólf sinnum meiri en hann er nś.* Svipmót efnahagslķfsins ķ augum erlendra banka er nś naušalķkt ašdraganda fjįrmįlakreppunnar ķ Sušaustur-Asķu 1997. Žess vegna er skuldatryggingarįlag bankanna erlendis nś komiš upp śr öllu valdi og giršir aš svo stöddu fyrir ašgang žeirra aš erlendu lįnsfé. Samt er ekki viš bankana eina aš sakast. Sešlabankanum bar skylda til aš veita bönkunum ašhald, en hann gerši žaš ekki. Nś er svo komiš, aš bankarnir leggja Sešlabankanum lķfsreglurnar frekar en öfugt. Sešlabankinn ber įsamt rķkisstjórninni höfušįbyrgš į žeirri óvissu, sem nś rķkir um efnahagsframvinduna.

*Talan tólf mišast viš tölur Sešlabankans ķ lok september 2007. Įrslokatölurnar fyrir 2007 sżna, aš gjaldeyrisforšinn er kominn nišur ķ fimmtįnda part af skammtķmaskuldum bankakerfisins.

Sešlabankinn er ķ sjįlfheldu. Hann žarf aš halda vöxtum uppi, žar eš veršbólgan er enn sem jafnan fyrr langt yfir auglżstu veršbólgumarkmiši bankans, enda segir ķ lögum: Meginmarkmiš Sešlabanka Ķslands er aš stušla aš stöšugu veršlagi.” Sešlabankinn viršist eigi aš sķšur lķklegur til aš lįta von brįšar undan žrżstingi višskiptabankanna og annarra og vķkja frį meginmarkmiši sķnu, og mun žį verša vķsaš til žessara orša ķ sešlabankalögunum: “Sešlabanki Ķslands skal ... stušla aš virku og öruggu fjįrmįlakerfi.” Engin spenna myndast milli žessara tveggja markmiša, žar eš stöšugt veršlag styrkir fjįrmįlakerfiš. Aukin veršbólga veikir fjįrmįlakerfiš enn frekar į Ķslandi en annars stašar eins og sakir standa. Sešlabankinn er kominn ķ sjįlfheldu fyrir eigin mistök og andvaraleysi. Rķkisstjórnin er samįbyrg, žar eš stjórn rķkisfjįrmįlanna hefur veriš sama marki brennd og peningastjórnin og żtt undir óvissu, veršbólgu og skuldasöfnun.

Fréttablašiš, 6. marz 2008.


Til baka