Skjalasafniđ

Hér er ađ finna tvćr álitsgerđir um ţjóđaratkvćđagreiđsluna, sem fram ćtti ađ fara um fjölmiđlafrumvarpiđ sumariđ 2004 skv. stjórnarskránni, en hefur nú veriđ blásin af, ađra eftir starfshóp ríkisstjórnarinnar og hina eftir viđbragđshóp sérfrćđinga á vegum Ţjóđarhreyfingarinnar. Hér hef ég einnig haldiđ til haga tveim öđrum skjölum, sem ég hef skrifađ undir ađ gefnu tilefni ásamt félögum mínum í Háskóla Íslands, og einu til viđbótar í fjölbreyttari félagsskap. Ţá er hér ađ finna frumvarp til laga um stjórn fiskveiđa, sem Áhugahópur um auđlindir í almannaţágu lagđi fram opinberlega áriđ 2000, en ţađ gerđum viđ til ađ bregđast viđ áskorunum stjórnmálamanna, sem lýstu eftir nánari útfćrslu á hugmyndum okkar um hagkvćmt og réttlátt fiskveiđistjórnarkerfi í krafti veiđigjalds. Ţá er hér í enskri ţýđingu merk ritgerđ eftir endurskođendurna Jón Ţ. Hilmarsson og Stefán Svavarsson ţar sem ţeir lýsa ţví hvernig eignir voru búnar til úr engu í bókhaldi banka og annarra fármálastofnana fram ađ hruni. Loks er hér stutt grein á ensku um hrun Fćreyja frá 1994.


Áskorun til formanna stjórnmálaflokkanna
Fyrsta skjaliđ er frá árinu 1993 og birtist í fjölmiđlum í september ţađ ár. Ţetta er áskorun til formanna stjórnmálaflokkanna um ađ opna bćkur flokkanna og gera almenningi grein fyrir fjárreiđum ţeirra. Eini flokkurinn, sem svarađi okkur, var Kvennalistinn; ţćr skrifuđu okkur kurteislegt bréf til baka og sögđust ekkert hafa ađ fela. Framkvćmdastjóri Sjálfstćđisflokksins jós fúkyrđum yfir okkur félagana í fjölmiđlum. (Ég man, ađ einn undirskrifarinn sagđi um ţá framgöngu: ,,Ţessi viđbrögđ eru nú eiginlega too good to be true".) Af ţessari áskorun okkar spunnust nokkrar umrćđur í fjölmiđlum, en ţćr fjöruđu út á skömmum tíma. Morgunblađiđ skrifađi leiđara um máliđ daginn eftir ađ áskorunin birtist og tók undir sjónarmiđ okkar áttmenninganna, en blađiđ hefur ekki sýnt málinu mikinn áhuga ađ fyrra bragđi síđan. Jóhanna Sigurđardóttir alţingismađur hefur nokkur undangengin ár flutt frumvörp á alţingi í anda áskorunar okkar, en ekkert ţeirra hefur náđ fram ađ ganga í ţinginu. 

Yfirlýsing
Nćsta skjal er frá ţví í desember 1998. Tilefniđ var dómur Hćstaréttar í máli Valdimars Jóhannessonar gegn íslenzka ríkinu. Hćstiréttur dćmdi Valdimar í vil og taldi synjun sjávarútvegsráđuneytisins á umsókn hans um leyfi til fiskveiđa brjóta gegn jafnrćđisákvćđum stjórnarskrárinnar. Oddvitar ríkisstjórnarinnar fundu dómi Hćstaréttar margt til foráttu í fjölmiđlum. Okkur prófessorunum ţótti ţví rétt ađ senda ţessa yfirlýsingu frá okkur, en ţađ hefur ekki gerzt áđur, hvorki fyrr né síđar, ađ 105 prófessorar Háskóla Íslands af 150 snúi bökum saman međ ţessu móti á ţjóđmálavettvangi, enda er slíkt ekki í okkar verkahring. Hćstiréttur kvittađi fyrir framtak okkar prófessoranna međ ţví ađ snúa dómi sínum viđ nokkru síđar í öđru skyldu dómsmáli og sá ţá ekkert athugavert viđ ókeypis afhendingu verđmćtra aflaheimilda til fáeinna útvalinna. Tveir dómarar skiluđu ađ vísu séráliti í síđara málinu í samrćmi viđ fyrri dóminn. 

Rćđa Valdimars Jóhannessonar fyrir Hćstarétti
Valdimar flutti mál sitt sjálfur, ţótt ólöglćrđur sé, og hafđi fullan sigur gegn ríkislögmanni, sem flutti mál ríkisins. Rćđa Valdimars er merk réttarsöguleg heimild og er birt hér međ leyfi hans.

Ávarp til Íslendinga
Síđasta skjaliđ var birt ađ frumkvćđi Valdimars Jóhannessonar, sem vann nokkru síđar frćkilegan sigur gegn íslenzka ríkinu fyrir Hćstarétti 1998 og flutti raunar mál sitt sjálfur fyrir réttinum. Sjá frásögnina af máli hans hér fyrir ofan. 

Frumvarp til laga um stjórn fiskveiđa
Frumvarpinu fylgir greinargerđ. Frumvarpiđ var lengi haft til sýnis á vefslóđ Áhugahópsins www.kvotinn.is. Sjá einnig fréttatilkynningu Áhugahópsins frá 30. janúar 2000.

Bréf frá félögum í samtökunum „Auđlindir í almannaţágu“ til Mannréttindanefndar Sameinuđu ţjóđanna í júní 2008
Bréfiđ andmćlir fyrstu viđbrögđum ríkisstjórnarinnar viđ bindandi áliti mannréttindanefndarinnar um fiskveiđistjórnina í desember 2007. Sjá íslenzka ţýđingu bréfsins hér.

Bréf stjórnarskrárfélagsins til Mannréttindanefndar Sameinuđu ţjóđanna í marz 2015
Bréfiđ vekur athygli á undanbrögđum Alţingis í stjórnarskrármálinu. Sjá íslenzka ţýđingu bréfsins hér. Sjá bréf mannréttindanefndarinnar til íslenzku ríkisstjórnarinnar 29. maí 2012 hér.

Equity out of nothing
Ritgerđ Jóns Ţ. Hilmarssonar og Stefáns Svavarssonar í enskri ţýđingu sem birtist hér međ leyfi höfundanna. Greinin sýnir hvernig reikningshald banka og annarra fjármálastofnana var fegrađ fram ađ hruni međ bókhaldsbrellum sem komu ţó ekki til kasta dómstóla.

Mismanaged fish
Ţessi stutta grein frá 1994 rifjađist upp fyrir mér sumariđ 2015 ţegar stúdent í Vín óskađi eftir hjálp viđ meistararitgerđ um hrun sparisjóđanna í Kaliforníu og Texas um 1990 og hrun Fćreyja um sama leyti. Ég átti í fórum mínum stutta ritgerđ um hrun Fćreyja, Sjálfskaparvíti, og fann gleymda blađagrein um máliđ á ensku, Mismanaged fish. New York Times og Financial Times höfđu hvorugt blađiđ áhuga á ađ birta greinina 1994. Fćreyjar voru of fámennar til ađ vekja áhuga lesenda ţessara stórblađa. Ţá rann upp fyrir mér ađ stjórnmálamenn, bankamenn og ađrir í örríkjum komast stundum upp međ nćstum hvađ sem er án ţess ađ frá ţví sé sagt úti í hinum stóra heimi. Ţess vegna m.a. leggja margir nú ţunga áherzlu á ađ umheimurinn fái ađ vita sem mest um hruniđ 2008, ađdragandann og eftirleikinn, ţótt Alţingi reyni enn ađ halda lokinu á, m.a. međ ţví ađ (a) vanrćkja ađ láta rannsaka einkavćđingu bankanna 1998-2003, (b) neita ađ láta ţýđa skýrslu Rannsóknarnefndar Alţingis á ensku, (c) frysta nýja stjórnarskrá sem kjósendur hafa samţykkt og (d) leggja niđur embćtti Sérstaks saksóknara í árslok 2015 ţótt embćttiđ hafi ekki enn náđ ađ leggja fram kćrur í málum Glitnis og Landsbankans sambćrilegar viđ kćrur embćttisins og sakfellingu Hćstaréttar í málum Kaupţings. Hljóta bankarnir ekki allir ađ vera jafnir fyrir lögum?


 Til baka